Zondag 26/01/2020

Axelle Red brengt haar eerste Engelstalige cd uit

'Jezus en Boeddha, dat zijn mijn allergrootste helden'

Ze is UNICEF-ambassadrice, wordt voor haar humanitaire werk geloofd door VN-secretaris-generaal Kofi Annan en bindt met woord en daad de strijd aan tegen vrouwenmishandeling. Ze reist de wereld af om onrecht aan de kaak te stellen, is een boek aan het schrijven en voedt drie kinderen op. Maar nu keert Axelle Red weer terug naar haar eerste liefde: de muziek. Straks viert de Limburgse vijftien jaar carrière in het Antwerpse Sportpaleis, dit weekend brengt ze - met Sisters & Empathy - voor het eerst een Engelstalige cd uit. Een dubbele nog wel, want ze had heel wat op haar lever liggen. 'Ik heb een echte protestplaat gemaakt.' DOOR BART STEENHAUT

Axelle Red (40) ligt op kantoor te slapen als ik - met een dik uur vertraging, waarvoor excuses - bij haar aanbel. Ze zat te lezen in een boekje van haar oudste dochter, toen de vermoeidheid het won van de verhalen over machtsmisbruik in de tijd van de Romeinen. Het is geen toeval dat Axelle haar kinderen meteen inprent dat het leven geen lolletje is, ook al groeien ze op in een welstellend gezin en worden ze zelf door liefde omgeven. Eén blik op de nieuwe songteksten en je merkt dat er onder het kalme uiterlijk van Axelle een storm heeft gewoed. "Ik ben een hel geweest om mee samen te leven."

Toen we elkaar drie jaar geleden spraken was je er vast van overtuigd dat Jardin secret (2006) je laatste cd zou worden.

"Dat denk ik nu wéér. (lacht) Aan een plaat beginnen is altijd fantastisch. De ideeën komen snel, en de muziek ontstaat als vanzelf. Maar de afwerking is keer op keer een lijdensweg. En dit keer heb ik lang over mijn zang getwijfeld. Ervan wakker gelegen, zelfs. Omdat ik voor het eerst in het Engels zing, maar ook omdat wat ik in mijn nummers vertel nogal zwaar op de hand is."

Je zocht een evenwicht tussen engagement en entertainment?

"Ja, en het duurde even voor ik dat gevonden had. Ik wilde natuurlijk dat de mensen zouden luisteren, terwijl het risico groot was dat ik hen met de thema's die ik wilde aanboren - oorlog, geweld, verkrachting - juist zou wegjagen. Het moest cool klinken, maar niet emotieloos. En niet belerend. Op de koop toe had iedereen die ik de nummers liet horen daar zijn eigen opinie over. Ik heb veel respect voor mijn muzikanten, dus als die iets zeggen luister ik ook. Omdat ik weet dat ze het goed met me menen. Daardoor begon ik op den duur nog meer te twijfelen. Afschuwelijk. Ik wilde er voortdurend mee stoppen. Maar nu ben ik natuurlijk blij dat we toch hebben doorgezet."

In het huidige klimaat nog een dubbel-cd uitbrengen staat haast gelijk aan commerciële zelfmoord. Zeker wanneer je op de koop toe afwijkt van de succesformule en voor het Engels kiest.

"Daar ben ik me van bewust. In Frankrijk liet mijn platenfirma me onomwonden weten dat ze niet op een Engelstalige cd van Axelle Red zaten te wachten. Ze wilden heel snel een Franstalige plaat, die maximaal veertig minuten mocht duren. Ze suggereerden zelfs een muzikale richting. Toen wist ik dat het tijd was om te vertrekken."

Het plan om een plaat in het Engels te maken bestaat nochtans al langer. Tien jaar geleden had je het er in interviews al over.

"I know. Had ik de stap nu niet gezet, dan was ik het Frans zo gaan haten dat ik wellicht nooit nog een nummer had geschreven. Ik wil ook nog een cd in het Nederlands opnemen. Maar goed: ik had inmiddels een Frans publiek opgebouwd, en ik was allang blij dat ik in Memphis mocht opnemen. Bovendien voelde ik me niet één-twee-drie in staat om in het Engels te schrijven. Dat is een lang en moeizaam leerproces gebleken. In eerste instantie dacht ik aan een tribute-plaat met nummers van John Martyn. Want dat had ik ook nog nooit gedaan. Maar veel artiesten nemen een coverplaat op uit luiheid, hé.

Ik snap wel waarom Cat Power er twee na elkaar heeft opgenomen: je bent voortdurend op tournee, maar ondertussen wordt er toch nieuw werk van je verwacht."

Hoop je in het Engels een doorbraak te forceren in landen waar Axelle Red voorlopig nog geen begrip is? In de Franstalige wereld zit je intussen wel aan je plafond, lijkt me.

"Ik besef zeer goed dat ze in Amerika niet op mij zitten te wachten, en ik heb ook het lef en de tijd niet om daar actief op tournee te gaan. Maar je weet nooit. Ik heb nu wel een cowboy gevonden die de cd in Nederland wil uitbrengen. Daar kent niemand mij, omdat er nooit op gewerkt is. Ik wil de laatste muziekliefhebbers bereiken, en als die er niet voor vallen: tant pis.

(denkt na) "Als ik vandaag opnieuw zou beginnen had ik wellicht het lef niet meer om in het Frans te schrijven. Maar ik was jong, toen. Destijds heb ik daar geen moment bij stilgestaan."

In het Frans heb je, zo vertellen francofone vrienden mij, echt iets aan de taal toegevoegd. Is dat je in het Engels ook gelukt, denk je?

"Eerlijk? Nee. In het Frans durfde ik gewoon meer. Als wat ik nu schrijf Engels is - en volgens mijn Amerikaanse bassist is dat het geval - ben ik al heel tevreden. De woordspelingen die ik in het Frans aandurf, laat ik in het Engels achterwege. Het is gewoon een opluchting dat ik nu de taal kan hanteren van de muziek die me zelf het meeste inspireert."

Je nieuwe cd is met voorsprong je meest militante tot nog toe. Je klinkt behoorlijk strijdbaar, zelfs.

"Ik wilde een ouderwetse protestplaat maken. Zoals in de jaren zestig. Veel artiesten schrijven over geëngageerde thema's, maar het soort maatschappijkritische elpees zoals Marvin Gaye, John Lennon en Bob Dylan die opnamen, worden vandaag niet meer gemaakt. De muziek mocht echt niet lief klinken. Het was ofwel deze plaat maken, ofwel een boek schrijven. En aan dat boek ben ik nog steeds bezig. Misschien dat het er nooit komt, maar dan heb ik toch goed nagedacht. Ik wil gewoon weten hoe ik in het leven sta, dus ben ik op zoek gegaan naar antwoorden op vragen waar ik al een hele tijd mee zit. En die heb ik dan afgetoetst bij een aantal filosofen. Dat klinkt enorm pretentieus, besef ik. Maar zo bedoel ik het niet. Ik zou me heel graag in filosofie verdiepen, nu. Toen ik achttien was had ik daar het geduld niet voor. En studeren deed ik sowieso niet graag. In de rechten was het cool om te zeggen dat je geen cursus opendeed. Wat ik achteraf bekeken een heel foute mentaliteit vind."

Was je een goeie studente, zelf?

"Het interesseerde me gewoon niet. Kijk: ik ben het soort mens waarbij alles vanuit een gevoel vertrekt. Ook studeren. Ik wil weten hoe het komt dat er zoveel vrouwen worden verkracht. Ik ben geen rationele intellectueel, hé? Droge kennis zegt me weinig. Er moet een aanleiding zijn, een gevoel. Een passie. In die zin was deze plaat maken een fysieke noodzaak. Toen ik twee jaar geleden de teksten schreef, wilde ik de mensen er iets mee bijbrengen. Maar in tussentijd is er - in De Morgen, bijvoorbeeld - veel geschreven over systematische verkrachtingen in oorlogsgebieden. Ik vind het een pluspunt dat die informatie het grote publiek heeft bereikt."

Ben je door je werk als UNICEF-ambassadrice meer in die problematiek geïnteresseerd geraakt?

"Nee, want hier gebeurt dat ook, hé? In het Westen heb je dating rape, wat vaker voorkomt dan je zou denken. Het risico dat je als meisje in je leven een keer verkracht wordt, is relatief groot."

Ik heb de indruk dat je je prioriteiten de afgelopen jaren behoorlijk verlegd hebt. Vroeger was je in de eerste plaats een zangeres, vandaag lijkt het of de activiste de bovenhand heeft genomen.

"Dat is ook zo. Nu dient mijn muziek in de eerste plaats als een platform om een boodschap over te brengen. Jardin secret was al een geëngageerde plaat, maar toen heb ik me nog geforceerd om positief te zijn. Dit keer wilde ik de dingen echt bij de naam noemen. Naiëf, misschien. Of pretentieus. Ik ben zo geobsedeerd geraakt door het lot van de vrouw in de wereldgeschiedenis dat ik er wel over moést schrijven. Omdat er na tweeduizend jaar beschaving al bij al niet zoveel veranderd is. Het ergste wat je in deze wereld kunt overkomen, is een jong meisje zijn. Omdat je dan moet boeten voor het feit dat je een vrouw bent. En jong. Twee dingen waar je helaas weinig aan kunt veranderen. Als je merkt hoe vrouwen in sommige culturen als een lam worden opgemaakt om 's avonds in de slaapkamer te worden afgeslacht. Dat is... om ziek van te worden. Als ik over prostitutie ga spreken lees ik daar veel over. En achteraf kan ik dat onmogelijk loslaten. Geloof me: dat is allemaal niet stimulerend voor mijn eigen seksleven. (lacht)"

Als ik je zo hoor vind ik het haast een mirakel dat je kinderen hebt. Of juister: dat die op natuurlijke wijze verwekt zijn.

"(lacht) Ik ben bijna beschaamd om te zeggen wat ik echt denk: dat seks het allermooiste is. Tussen twee mannen, twee vrouwen, of tussen een man en een vrouw. Dus waarom wordt seks in onze maatschappij tot sport gedegradeerd? Tot pure porno? Seks behoort een gedeeld verlangen te zijn. Ik vind dat moeders vandaag de plicht hebben om hun meisjes te leren hoe ze zichzelf kunnen bevredigen, zodat de mannen later weten dat ze godverdomme flink hun best zullen moeten doen om daar iets tegenover te stellen. En andersom geldt dat natuurlijk ook. Wat ik eigenlijk wil zeggen is: zie jezelf graag. Seks tussen twee mensen moet iets fantastisch zijn, anders kun je het beter zelf doen.

"Voor alle duidelijkheid: ik heb niks tegen seks, en de spelletjes die in bed gespeeld worden mogen wat mij betreft heel ver gaan. Zolang er maar geen misbruik is."

Strikt genomen heb je alles om gelukkig te zijn: je bent getrouwd, je hebt fijne kinderen, een succesvolle carrière... Maar als ik zie waar je allemaal naar toe reist - het straatarme Sierra Leone, het met landmijnen bezaaide Cambodja, naar Niger en andere landen waar vrouwen worden besneden - kan ik niet anders dan denken dat je de confrontatie met de miserie bewust opzoekt.

"Dat is waar. Ik kan niet gelukkig zijn. (zucht) Niet dat ik me wil voordoen als een beter mens, want ik weet beter dan wie ook dat er het voorbije jaar nauwelijks met me samen te leven viel. Ik vraag me dikwijls af of ik niet meer empathie zou hebben als ik iets lichter in het leven zou staan. En wat meer tijd zou vrij maken om met de kinderen te spelen. Want wie hélp ik daar eigenlijk mee. (valt stil) In het Duits hebben ze daar een woord voor: Weltschmertz. Het gevoel zelf bijna fysieke pijn te hebben bij het leed van anderen. Vandaar: ik moest deze plaat maken om weer tot rust te kunnen komen."

Voel je je, doordat je zoveel tijd spendeert aan allerlei humanitaire projecten, zelf ook een beter mens? Kortom: is je engagement ingegeven door schuldgevoel?

"Schuldgevoel associeer ik met katholicisme, dus dat woord heb ik uit mijn vocabulaire geschrapt. Kijk: zet me voor een tekenfilm van Disney, en ik zit te janken. Terwijl ik geen 'flauwe' ben.Zelf kan ik veel pijn verdragen. Maar als ik in National Geographic lees over een neushoorn die door leeuwen wordt aangevallen en er négen uur over doet om te sterven, krijg ik een krop in mijn keel. Ik dacht dat mensen wier arm er wordt afgehakt verdoofd zijn door de shock, maar dat blijkt ook al niet zo te zijn. Als je stilstaat bij al de pijn die door de geschiedenis heen al veroorzaakt is. Al die mishandelde vrouwen, al die slachtpartijen, de pijn van die neushoorn... Dat spookt door mijn hoofd. De Amerikanen dachten vroeger dat zwarten dieren waren die niets voelden. En dat is nog niet eens zo gek lang geleden, hé?"

Ben je vegetariër?

"Ik eet almaar minder vlees, ja. Ik wil het goede nastreven, maar niet uit plichtsbesef. Ik ben geen moraalridder. Ik wil anderen geen pijn doen. (denkt na) Als ik dit zwart op wit in de krant ga zien staan draait mijn maag om, dat weet ik nu al. Omdat het allemaal zo heavy klinkt. Maar ik méén het wel. Jezus en Boeddha: dàt zijn mijn helden. Ik vind dat we te weinig heldendaden verrichten. Als er vandaag op straat een vrouw wordt aangerand is er geen kat die reageert. Die vernedering, daar kan ik met mijn hoofd niet bij."

Nog snel een luchtige vraag: op de hoes van de nieuwe cd staat een schilderij van Sam Dillemans. Wat trekt je aan in zijn werk?

"Zijn werk is heel seksueel geladen, en ik vind het geweldig dat hij als man vrouwen zo mooi kan portretteren. De mannen op zijn doeken zien er weliswaar heel krachtig uit, maar dat maakt hen niet slechter. Voor ik hem als mens leerde kennen dacht ik dat hij - een schilder, tenslotte - wat raar zou zijn. Maar het klikte meteen, en hij bleek een heel positieve man. Hij was ook opgelucht dat ik geen zwartgallige muziek maakte, want dat paste niet bij de aard van zijn werk. Ik ga nu ook een doek van hem kopen. Ik hoor regelmatig verhalen over mensen met veel geld die kleren aftroggelen van ontwerpers die bij wijze van spreken haast op water en brood leven. Maar dat is mijn stijl niet. Als ik iets mooi vind, wik ik er graag voor betalen. Je moet een beetje menselijk blijven, hé?"

Sisters & Empathy verschijnt dit weekend.

Op 2 mei viert Axelle Red 15 jaar carrière in het Antwerpse Sportpaleis.

Info en tickets: 070/345.345.

Had ik de stap naar het Engels nu niet gezet, dan was ik het Frans zo gaan haten, dat ik wellicht nooit nog een nummer had geschreven. Ik wil trouwens ook nog een cd in het Nederlands opnemen

Ik ben zo geobsedeerd geraakt door het lot van de vrouw in de geschiedenis dat ik er wel over moést schrijven. Omdat er na tweeduizend jaar beschaving niet veel veranderd is

n Axelle Red: 'Ik wou een ouderwetse protestplaat maken, zoals in de jaren zestig. De muziek mocht echt niet lief klinken.'

"Het risico dat je als meisje in je leven een keer verkracht wordt, is relatief groot. Ook in de Westerse wereld."

"Waarom wordt sex is onze maatschappij tot sport herleid? Tot pure porno? Ik vind: sex behoort een gedeeld verlangen te zijn"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234