Woensdag 20/10/2021

Avondje Obama of Romney? 40.000 dollar per bord

Meer dan ooit in de geschiedenis van verkiezingscampagnes zal het aantal ingezamelde dollars in 2012 doorwegen op de uitslag. Met alle risico's van dien. 'Te grote campagnegiften corrumperen onze politiek.' Maarten Rabaey

nna Wintour, de invloedrijke Britse hoofdredactrice van de Amerikaanse Vogue-editie, is een van de belangrijkste fondsenwervers geworden voor de herverkiezingscampagne van VS-president Barack Obama. Wintour verzamelde al meer dan 500.000 dollar voor het Obama Victory Fund. Ze geldt als 'top bundler': als gastvrouw op fondsenwervingsdiners zamelt ze geld in van de aanwezigen, in ruil voor haar gezelschap en mensen uit de entourage van de president. Of Hemzelve. Wie mee aan tafel wil aanschuiven telt forse bedragen neer.

Deze week gaat Wintour in Chicago 'on tour' met Iman, de vrouw van rockicoon David Bowie, en Obama's adjunct-kabinetschef Jim Messina - in Washington ook 'the fixer' genoemd, want in DC 'een van de machtigste mensen waar je nog nooit van hoorde'. Toegang tot het onderonsje met Wintour en Bowie kost volgens de Washington Post minstens 1.000 dollar. De opbrengst gaat integraal naar de campagnekassen van Obama en de Democraten. Later deze week doet Wintour er nog een schepje bovenop in New York, waar ze een exclusief diner organiseert in het huis van Sex and the City-ster Sarah Jessica Parker. U bent welkom, voor de zachte prijs van 40.000 dollar per bord.

En ja, het is legaal, ondanks de theoretisch strenge wetten op partijfinanciering. "Het systeem wordt zo ver mogelijk gerekt", zegt Tara Malloy, hoofdjuriste van de onafhankelijke denktank Campaign Legal Center uit Washington, dat campagnegiften en -regels analyseert, aan De Morgen. "Een kandidaat mag maximaal 2.500 dollar giften krijgen per persoon. Op dergelijke fondsenwervingen mag echter ook geld worden ingezameld voor de federale partij, voor de staat- en stadsafdeling van de partij, voor een Congreskas... De gasten moeten hun giften apart aangeven. Maar, als je alles samentelt kom je soms wel degelijk aan bedragen van minstens 40.000 dollar per bord."

Wintour, de fashionista die de inspiratie vormde voor de kaskraker The Devil Wears Prada, is met haar engagement voor Obama niet aan haar proefstuk toe. Al in zijn 'Change'-verkiezingscampagne van 2008 was ze actief. Alleen, voor wat hoort wat natuurlijk. Recentelijk maakte Wintour enkele keren haar opwachting op het Witte Huis, onder meer tijdens het staatsdiner met de Britse premier David Cameron. Ze mag ook in de presidentiële commissie voor kunsten zetelen. En last but not least, ze mag stilistisch advies geven aan first lady Michelle Obama. Wintours keuze voor jonge ontwerpers gaf al verschillende Amerikaanse modecarrières en de kledingexport een zetje.

Voor haar huidige inspanningen wachten Wintour en haar echtgenoot Shelby Bryan, een rijke Texaan die vroeger de kas van ex-president Bill Clinton spijsde, bij Obama's herverkiezing mogelijk een politieke benoeming. De Britse zondagskrant The Observer tipte haar afgelopen weekeinde als mogelijke VS-ambassadrice in Londen.

Denkbeeldig is dat scenario niet. Na elke verkiezing wordt een aantal bundlers tot ambassadeur benoemd 'als dank voor bewezen diensten'. De huidige ambassadeur in Londen, Louis Suskind, is een ex-onderdirecteur van Citigroup, die in 2008 voor Obama de kassa deed rinkelen. En ook de huidige VS-ambassadeur in België, Howard Gutman, werd aangesteld omdat hij als bundler in New York grote inspanningen leverde.

Republikeinse presidenten hanteren hetzelfde principe. President Bush benoemde financiers zoals William Farish, een Texaanse multimiljonair, en Robert Tuttle, een Californische autodealer, als ambassadeurs in Londen. Carrièrediplomaten van het State Department, nog altijd in de meerderheid als ambassadeur, zijn daar niet mee ingenomen. Toch kunnen ze weinig beginnen omdat het aantal politieke benoemingen elke verkiezingscyclus evenredig groeit met het gewicht van de dollars in de verkiezingscampagnes.

Recordjaar

Het jaar 2012 wordt volgens de voorspellingen een absoluut recordjaar voor rechtstreekse fondsenwerving, waarbij geld direct in de campagnekas wordt gestort. Volgens de laatste officiële cijfers van de Federal Election Commission (federale kiescommissie) beschikt Obama's team nog steeds over de grootste oorlogskas. Tot eind april verzamelde hij al 217 miljoen dollar, waarvan er nog 115 miljoen dollar in kas zit.

De president haalt veel rechtstreeks campagnegeld op via bundlers en 'celebrity-fundraisers', zoals 15 miljoen dollar begin mei op een event met Hollywoodster George Clooney. Al zijn bundlers samen haalden volgens de denktank Center for Responsive Politics dit jaar al 106,4 miljoen dollar op. Liefst 117 onder hen haalden minstens 500.000 dollar op.

Obama's grootste bundler is Jeffrey Katzenberg. De CEO van DreamWorks Animation verzamelde al meer dan 2 miljoen dollar. De sectoren die Obama het meest steunen zijn advocatenkantoren, investeringsfirma's, de computerindustrie en de media.

Net zoals in 2008 kan Obama ook steunen op het brede publiek. Individuele giften via het internet zorgden tot nu voor 44 procent zijn campagnekas, met een gemiddeld bedrag van iets meer dan 50 dollar.

Zijn rivaal Mitt Romney loopt echter snel in nu hij de Republikeinse nominatie op zak heeft. In mei verzamelde Romney een bedrag van 76,8 miljoen dollar, bijna 17 miljoen dollar meer dan de president die in dezelfde maand (samen met het Democratic National Committee) 'slechts' 60 miljoen dollar ophaalde. Voor het eerst sinds 2007 haalde een Republikein zo meer geld op dan Obama. Romney had op het einde van mei 107 miljoen dollar cash in kas. De kloof tussen beide kandidaten wordt erg klein.

De Democraten gebruikten deze slechte mare meteen om potentiële donoren op te roepen om diep in de beurs te tasten. "We wisten dat dit ogenblik zou komen als Romney de nominatie binnenhaalde", schrijft Obama's rechterhand Messina. "Meer mensen een kleine bijdrage laten doen is de enige manier om ons te laten concurreren met een kleine groep mensen die veel schenkt."

Messina legt daarmee de vinger op een wonde. Romney gaf zijn bundlers nog niet vrij. De enige 25 'bekenden' zijn relatief onbekende lobbyisten uit verschillende bedrijfstakken. Maar, Romney haalt vooral ook meer indirecte fondsen op bij miljonairs en miljardairs, die zich verstoppen achter anonieme organisaties (en enkel naar buiten treden ten gunste van hun eigen pr, zie kader boven).

"We stevenen af op een recordjaar", zegt experte Malloy. "Nooit in de recente Amerikaanse politieke geschiedenis zal zoveel geld aan campagnes zijn uitgegeven dan in 2012. Kijk dan ook niet alleen naar het geld dat de kandidaten zelf achter hun naam verzamelen, maar ook naar externe organisaties zoals non-profitgroepen of Super PAC's (zie kader rechts) die onrechtstreeks geld voor ze verzamelen. De verwachting is dat er dit jaar minstens een miljard dollar van dergelijk 'outside money' zal worden opgehaald."

Vooral Romney profiteert hiervan. Malloy: "Romney krijgt nu op die manier meer steun van grote bedrijven en conservatieve groeperingen. Obama begint wel terug te slaan met zijn Super PAC, maar hij heeft als nadeel dat hij daarin niet te ver kan gaan. Hij voerde lange tijd campagne voor transparante campagnefinanciering en daar gaan deze organisaties toch regelrecht tegenin." Deze zwakte probeert de president nu om te turnen in een sterkte. De Democraten vallen op verschillende fronten de anonimiteit van Romneys donoren aan.

Ongeoorloofd

Toch zal volgens Malloy bij veel Amerikaanse kiezers de wrange nasmaak blijven dat in een verkiezing waarin de economische crisis het hoofdthema is beide kandidaten massa's geld over de balk gooiden. Geld waarover de experte de vraag stelt voor wie het uiteindelijk zal renderen. "Omdat beide kandidaten bijna evenveel geld verzamelen kan alleen de hoeveelheid geld niet de doorslag geven, wel hoe ze het besteden. Helaas leert de ervaring vooral dat te grote campagnegiften onze politiek corrumperen. Er zijn voldoende historische voorbeelden, vooral in ons Congres, waarin kapitaalkrachtige donoren door te grote giften het beleid uiteindelijk ongeoorloofd gingen beïnvloeden.

"Na deze verkiezing nagedacht zal moeten worden hoe de financieringswetten worden aangepast. Vroeger moesten presidenten voor hun kiescampagnes een beroep doen op een geplafonneerd bedrag van publieke gelden, maar omdat deze regels niet aan de tijd werden aangepast stapten ze daar in de laatste twee decennia van af. Misschien moeten we terugkeren naar een systeem van een maximumaantal publieke en private giften. We moeten ergens het evenwicht terugvinden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234