Dinsdag 07/12/2021

Avant-garde voor het volk

rock

an pierlé over razernij en zelfcensuur

Ze lacht veel en graag, heeft een merkwaardige voorliefde voor het woord 'tof' en weet precies wat ze wil. Drie jaar geleden onderhield ze ons nog met Mud Stories, vandaag voelt ze meer voor een Helium Sunset. An Pierlé is nu een duo: haar nieuwe plaat schreef ze immers samen met levensgezel Koen Gisen, die zich ook als gitarist, producer en hoesfotograaf verdienstelijk maakte. Tijdens het gesprek staat daarom, op de tafel tussen ons in, een ingelijste miniatuurversie van Koen. Little Brother kijkt goedkeurend toe.

Brussel / Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Het meisje aan de piano heeft gezelschap gekregen. Op Helium Sunset laat ze niet alleen een rijker instrumentarium in haar wereld toe, haar liedjes zijn ook sterker en evenwichtiger geworden. "Koen en ik zijn twee jaar geleden, thuis op zondagmiddagen of tijdens vakanties, samen liedjes beginnen te schrijven", vertelt An Pierlé. "Dat ging heel natuurlijk en na een poosje hadden we zoveel materiaal dat het wel op de cd terecht moest komen. Ook ten tijde van Mud Stories speelde Koen achter de schermen al een belangrijke rol: hij gaf me morele steun, hielp me belangrijke beslissingen te nemen en meestal was hij het die uit de vijfentwintig takes die we toen opnamen de definitieve koos.

"Eerst zou Helium Sunset een pianoplaat worden met 'nog iets erbij'. Maar onderweg merkten we algauw dat we een tweede Mud Stories dreigden te maken en dat vonden we niet interessant. We hadden al eens met een groep op Rock Werchter gespeeld en zo raakte ik stilaan gewend aan de klank van gitaren, iets waar ik vroeger een heilige schrik van had. Wat Koen op gitaar doet, vind ik heel knap. En hij heeft oren aan zijn kop, wat van mij niet gezegd kan worden. (lacht) Het lag dus voor de hand dat hij de plaat zou gaan producen. Ik heb me gewoon aan zijn visie aangepast.

"We hebben wel erg ons best gedaan om het sober te houden. Sommige nummers klonken oorspronkelijk veel bombastischer, met veel galm en nepviolen en zo. Maar omdat we absoluut artistieke controle wilden, hebben we de plaat onder eigen beheer gemaakt en was er tijd noch geld voor echte strijkers of blazers. Dus besloten we alleen de essentie over te houden. We hebben veel geschrapt."

Pierlés band met haar piano is sinds haar debuut heel wat losser geworden: op Helium Sunset speelt ze ook accordeon, xylofoon, mellotron en synthesizer. "Toen ik Mud Stories maakte, had ik vijf jaar aan mijn klavierarrangementen geschaafd, maar deze keer moest het sneller gaan. En nu ik met een groep speelde, moest ik mijn pianospel in toom houden om de andere instrumenten ruimte te geven. Dat was een uitdaging, want het kostte me nogal wat moeite me tot de akkoorden te beperken. Ook met een drummer werken, was een serieuze aanpassing. Maar dat is prima, omdat het me dwingt de dingen anders aan te pakken. Vroeger zwalkte ik wel eens; nu moet ik netjes in het ritme blijven. Op het podium speel ik nu tegelijk piano en synthesizer en moet ik zingen op de koop toe. Zoiets vergt concentratie.

"We hebben Helium Sunset thuis op zolder opgenomen, met de mobiele studio van Karel De Backer. Toch is het geen goedkope plaat geworden: we hebben alles wat we hadden in muzikanten geïnvesteerd, dingen uitgeprobeerd die we uiteindelijk niet gebruikt hebben. Dat kost natuurlijk geld, waardoor mijn voornemen met backingzangeressen te werken in het water viel. Maar de warme achtergrondstem van Koen in 'Nobody's Fault' en 'Leave Me There' vind ik ook heel mooi. Het leuke is dat we door onze manier van werken een eigen geluid hebben ontwikkeld. Het mocht niet te afgelikt klinken: er zit nog altijd een zekere ruigheid in. Maar juist de schoonheidsfoutjes zorgen ervoor dat de muziek echt leeft.

"De jongste maanden heb ik veel naar Pere Ubu geluisterd en in 'Helium Sunset' wilde ik, net als David Thomas, accordeon spelen. Dat nummer gaat over iemand die met mij in een rotvaart over de snelweg scheurt. Ik ben gauw bang in de auto, zeker als die snelheid gecombineerd wordt met het felle, verblindende licht van een zonsondergang. Een 'Helium Sunset' krijg je bij valavond, als er veel grijze wolken hangen en het alle momenten kan gaan onweren. Het heeft iets van neonlicht. Alleen: helium klonk beter. Vandaar ook de cd-titel. Ik vond dat dat beeld de sfeer van de muziek heel goed weergaf."

De hoesfoto van Koen Gisen vervult een soortgelijke functie. "Ik had een hele reeks tekeningen gemaakt, maar die verwezen te veel naar Mud Stories. De avond voor de deadline maakte Koen nog gauw een foto van een libel die ooit eens tegen onze bumper was blijven plakken. We legden hem op een blauwe bedsprei en door het effect van de flits ontstond een achtergrond die het midden hield tussen lucht en water. En ook de combinatie van breekbaar en gemeen bleek perfect te kloppen. Ik ben er zeer tevreden over." "I guess I've always been a dreamer with a dirty mind", bekent An Pierlé in 'Nobody's Fault'. "Ha, dat ís gewoon zo. Voor de rest blijf ik er liever vaag over", grinnikt ze. "Laat je fantasie maar rustig de vrije loop." De ikfiguur uit 'Sister' daarentegen is niet bepaald mals voor zichzelf: "I haven't got the brain to say wise things (...) I haven't got the guts to talk about true things (...) I haven't got the sense to say sound things." Zijn dat niet juist de dingen die het publiek van een kunstenaar verwacht?

"Zeker. Maar je moet het durven, hé? Zelf slaag ik er niet altijd in op te staan voor datgene waar ik in geloof. Als het op sociaal engagement aankomt, schiet ik wel een beetje tekort, vrees ik. Want als je toch over een forum beschikt, waarom zou je dan niet trachten een paar dingen te veranderen? Een Patti Smith slaagt er wél in mensen op hun verantwoordelijkheden te wijzen, zonder prekerig te worden. Je voelt aan alles dat ze echt is, terwijl ik misschien nog iets te makkelijk meega met het systeem. Anderzijds besef ik dat ik de waarheid niet in pacht heb. Soms wou ik dat ik slimmer was. Ik ben soms kwaad op mezelf, omdat ik de dingen niet beter kan duiden."

In welke mate geeft An Pierlé zich bloot in haar liedjes? "Wel, ik schrijf alle teksten, dus... Soms betrap ik me erop dat ik te persoonlijk word. Dan ga ik bewust rookgordijnen ophangen of dingen ombuigen. Ik doe veel aan zelfcensuur. Bijna heel Helium Sunset staat in het teken van een relatie die nu al vier jaar standhoudt. Dat is geen prille liefde meer, hé? Het is niet altijd makkelijk die dingen op te schrijven in de wetenschap dat Koen er later, naast mij op het podium, gitaar bij zal spelen. Maar eigenlijk vind ik niet dat het zin heeft al te expliciet te worden. Als ik de dingen vaag houd, zullen anderen er makkelijker hun eigen verhaal in herkennen. Mijn teksten zijn stuk voor stuk supergênant: ze bestaan uit koeien van clichés, maar dat hindert niet. Ik wil de luisteraar het gevoel geven van: 'Oef, ik ben niet alleen.'"

Pierlé geeft toe dat ze in een impulsieve bui wel eens dingen doet waar ze achteraf spijt van krijgt. In minstens drie songs op haar nieuwe plaat ('Sorry', 'Nobody's Fault' en 'Once Again') slaat ze een deemoedig mea culpa. "Hmm. Maar er ís ook veel om je voor te verontschuldigen. Je doet voortdurend dingen fout, zeker in een relatie. (lacht) Dus zeg ik ook 'sorry' als ik mijn best doe en gewoon niet beter kán. En omdat ik zo vaak 'sorry' zeg, zonder dat er uiteindelijk iets verandert."

In 'Sing Song Sally' parafraseert de zangeres, zonder het te weten, Neil Young: "It's better to burn than to fade away." Het zou haar lijfspreuk kunnen zijn, want als je iets wilt bereiken dat de moeite waard is, moet je ook bereid zijn er risico's voor te nemen, vindt ze. "Dat nummer gaat over een meisje dat van huis wegloopt om aan de misprijzende blikken van de buren te ontsnappen. Ze loopt recht in haar ongeluk, maar het is wel een vrolijk liedje, haha."

In het universum van An Pierlé is liefde altijd een beetje lijden. "Zo ís het toch? Helium Sunset gaat vooral over de werkelijkheid met haar vele pieken en dalen, niet over de sprookjesromantiek uit de damesblaadjes. Maar mensen zijn nu eenmaal escapistisch van aard: ze dromen graag van de perfectie." "I've still got this rage / Like some stomach ball / Striking Me" zingt Pierlé in 'As Sudden Tears Fall'. "O, ik kan echt wel razend worden, hoor. En pas dan maar op je tellen. Als ik één ding niet kan uitstaan, zijn het wel kinderen die elkaar pesten. Zeker als het een beetje gemeen wordt. Ik heb het onlangs nog meegemaakt en ik stond te kijken van mijn eigen reactie. Zelf ben ik als kind ook vaak gepest. Ik was een beetje raar: ik zong altijd en sloot me op in mijn eigen wereldje. Of ik werd door iedereen graag gezien, of ik werd algemeen gehaat. Als kind lokte ik blijkbaar extreme reacties uit. En door andere kinderen bezig te zien, kwam dat ineens allemaal haarscherp terug. Ik ben echt geschrokken van de vaststelling dat die woede nog zo diep zit."

De verborgen track op Helium Sunset, 'Here in the Woods', klinkt, met het geluid van gonzende insecten en tsjilpende vogeltjes, als een oude veldopname. "Voor mij is het pure Walt Disney: het doet me altijd aan Sneeuwwitje denken, met zo'n roodborstje op haar wijsvinger. We hebben het opgenomen met een pizzicatocello en een oude microfoon van mijn opa, vandaar die vreemde, vervormde stem. Ik had er graag een groot orkest bij gehad, maar omdat daar geen geld voor was, moesten we er iets anders op vinden. Uiteindelijk hebben we er een eh... Oost-Europees loofbos achter geplakt." (lacht)

Een debutant maakt onvermijdelijk beginnersfouten. Maar naar eigen zeggen is An Pierlé na het verschijnen van Mud Stories bijzonder voorzichtig geweest. "In veel vallen ben ik dus niet getrapt. Maar ik zal me niet meer zo gauw tot een duet met John Cale laten verleiden. Er was te weinig tijd om het goed voor te bereiden en Cale is niet bepaald een aangenaam mens. Hij neemt ook geen artistieke risico's meer. Ik heb hem echt moeten opjutten: 'Come on John, take a risk!' Ook tijdens het optreden op het Lynx-festival zelf ging er van alles mis. Het was pure slapstick, maar het kwam charmant over, want eigenlijk zijn de mensen vlug tevreden. Hoe dan ook, dat was mijn eerste celebrity-ervaring. Best leerzaam hoor, maar zulke dingen wil ik toch liever niet meer meemaken."

Over Mud Stories werd Pierlé destijds hard aangepakt in Humo. Heeft ze intussen geleerd zich tegen vernietigende kritieken te wapenen? "Wel, zo'n stuk laat je natuurlijk niet onverschillig, maar het getuigde van zo'n persoonlijke aversie jegens mijn persoon dat het zich uiteindelijk tegen de journalist heeft gekeerd. Ik heb in elk geval veel sympathiebetuigingen gekregen. Met een kritische recensie heb ik geen probleem hoor, zolang ze maar over de muziek gaat en onderbouwd is met argumenten."

Hoe kijkt ze, na drie jaar, zelf op haar debuutplaat terug? "Ik sta er nog altijd voor honderd procent achter, vooral omdat het me heel wat ruzies en weenpartijen heeft gekost om ze te kunnen maken. Zelf kan ik er niet naar luisteren, maar enkele van de nummers staan naar mijn gevoel nog altijd keurig overeind. Wel vind ik Helium Sunset op alle gebieden een grote stap voorwaarts: ik zing beter, de nummers zijn sterker en staan dichter bij het ware leven dan de sprookjesachtige verhaaltjes uit mijn eerste cd. De songs zijn nu veeleer stukjes dialogen of monologues intérieurs. Het is nog altijd een zeer eerlijke plaat, maar ze klinkt universeler. Op Mud Stories bezondigde ik me nog te veel aan emotioneel exhibitionisme. Tja, ik ben ook drie jaar ouder, hé? Helium Sunset is soms wel melancholisch en zwaar op de hand, maar er zit ook ongelooflijk veel hoop in. Een vriendin vergeleek de plaat zelfs met een weekendfilm. (lacht) Koen en ik noemen het 'avant-garde voor het volk.' (lacht nog harder) Wat ik daarmee bedoel? Wel, we hebben de plaat zo toegankelijk mogelijk gemaakt, zij het met veel gevoel voor detail. Weet je, ik heb een heel verscheiden publiek, maar ik zou er toch ook graag de huismoeders bij betrekken. Want ik krijg soms te horen dat ik moeilijke muziek maak en ik ben het daar absoluut niet mee eens."

Op het toneel is Pierlé voorlopig uitgekeken. "Ik wil vooral met mijn muziek bezig zijn", zegt ze. "Na anderhalf jaar Bernadetje (van Victoria, DS) had ik het wel gehad, al bewaar ik goede herinneringen aan die periode. Maar als ik tegenwoordig in theaters speel, vooral in Nederland, durf ik af en toe evenveel te lullen als te zingen. Het publiek reageert er heel spontaan en dus probeer ik het met allerlei grapjes aan het lachen te brengen. Ik gebruik vooral situatiehumor. Soms is het zelfs absolute onderbroekenkolder. Tot mijn schaamte beginnen onze optredens een beetje op Cabaret Pierlé te lijken, ja. Maar die flauwekul af en toe afwisselen met een subtiel nummer: dat is pas kicken."

De cd Helium Sunset van An Pierlé is uit op Helicopter en wordt verspreid door Warner.

'Als kind ben ik vaak gepest. Ik was een beetje raar: ik zong altijd en sloot me op in mijn eigen wereldje'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234