Woensdag 25/11/2020
Stockbeeld ter illustratie.

Economie

Autosector dreigt af te stevenen op dodelijke crash

Stockbeeld ter illustratie.Beeld GI

De klassieke autosector staat op omvallen. Nissan, Renault, Fiat, zelfs de Duitse bolides, allemaal hebben ze het erg moeilijk. De parallel met de luchtvaart ligt voor de hand: veel tewerkstelling, dus too big to fail. Maar er is ook een arrogant misprijzen voor vraag naar duurzaamheid dat hen nu zuur opbreekt. De redding komt met een prijskaartje.

Vandaag zijn alle ogen gericht op het Elysée. De Franse president Emmanuel Macron gaat ‘belangrijke aankondigingen’ doen over een steunplan voor de autoindustrie, die zwaar is getroffen door de coronacrisis. Volgens de krant Le Parisien zal Macron onder meer de invoering van een premie voor de aankoop van een hybride wagen aankondigen. De premies voor elektrische wagens en voor de omzetting van een oude diesel zouden worden verhoogd. “Het plan bevat verschillende bestanddelen: industriële soevereiniteit, de transitie naar schone wagens en de competitiviteit van de sector”, luidt het.

Eerder al had minister van Financiën Bruno Le Maire gezegd dat het Frans steunplan voor de Franse autosector zich richt op de ontwikkeling van groene technologie. In ruil voor de steun zou de regering garanties voor de productie in Frankrijk vragen. De regering stuurde de voorbije dagen al een waarschuwing naar Renault. De autobouwer, die voor 15 procent in handen van de staat is, zit in moeilijkheden en onderhandelt met de overheid over een lening van vijf miljard euro. Renault zou eind deze week zijn overlevingsplan uit de doeken doen. Een besparing van 2 miljard euro, met onder meer een aantal sites die met sluiting bedreigd zijn. Het worden harde Franse noten om kraken: steun vragen van de overheid, en intussen het hakmes hanteren in het werknemersbestand.

Verschillende demonstranten protesteren tegen de mogelijke sluiting van de Renault-site in Caudan, Frankrijk. De Franse groep moet aankloppen bij de overheid om steun.Beeld AFP

In Italië woedt een gelijkaardig ethisch debat. De manier waarop autoconcern Fiat Chrysler Automobiles (FCA) de financiële impact door de coronacrisis wil opvangen, zorgt voor controverse. De Italiaans-Amerikaanse autobouwer heeft, via zijn Italiaanse dochter, garanties van de Italiaanse staat gevraagd voor een lening van 6,3 miljard euro bij Intesa Sanpaolo, de grootste bank van Italië. Dat het concern intussen zijn juridische en fiscale hoofdkwartieren in 2014 naar respectievelijk Nederland en Groot-Brittannië verhuisde, wordt nu zwaar op de korrel genomen. De Italiaanse minister van Economie Roberto Gualtieri verduidelijkte al dat de steun gelinkt zou zijn aan ‘precieze garanties’ waarop zeer streng zou worden toegezien. FCA zal moeten afzien van dividendbetalingen in 2020, zal banenverlies moeten vermijden tenzij overeengekomen met vakbonden, en zal het geld alleen mogen gebruiken voor steun en investeringen in de Italiaanse autosector, aldus de minister.

Luchtvaartscenario 

Het doet allemaal wat denken aan de luchtvaartsector. De luchtvaartmaatschappijen staan ook al met hun hand op bij hun nationale overheden. KLM, Air France Lufthansa, Brussels Airlines, Alitalia: ze vragen of kregen al steun. Al zijn er vaak wederkerige eisen verbonden aan die steun. De Europese Green deal wordt als achterpoortje gebruikt om de sector met zijn vervuilende en taksvrije kerosine op een meer duurzame leest te schoeien. Met de coronacrisis zijn ze in de hoek gedrumd waardoor er een hefboom is om die eisen krachtdadiger te maken. 

“Je kan dit best op Europees niveau, en liefst zelfs nog breder afspreken”, zegt Caroline Buts economieprofessor aan de VUB. “Dat je bedrijven of sectoren met staatssteun overeind houdt lijkt me aannemelijk. Je moet er immers voor zorgen dat er post-crisis nog een concurrentiële sector bestaat, en het niet enkel een handvol groten zijn die onder elkaar de markt verdelen. En de consument gijzelen met dure prijzen. Of je daar nu de milieucomponent moet aan verbinden, is een andere vraag. Ik ben geneigd te zeggen van niet. Zeker als je dat niet op brede schaal doet, want anders heb je geen gelijk speelveld”, zegt Buts.

De Europese Unie lijkt alvast bereid om in zijn autosector te investeren. De Europese autosector is dan ook goed voor zowat 300.000 bedrijven en stelt 13,8 miljoen mensen tewerk. Tegelijk, stelt Europa, is de autosector verantwoordelijk voor een flink aandeel in de schadelijke uitstoot. De steun zal dan ook gekoppeld worden aan de bevordering van de verkoop van milieuvriendelijke wagens. Waarnemers zien er de hand in van Angela Merkel. De Duitse bondskanselier heeft vorige maand de bonzen van de Duitse autosector ontvangen. BMW, Volkswagen en Audi zijn de vaandeldragers van een stevig industrieel bestel. In de Duitse autosector dreigen mogelijk 100.000 banen te verdwijnen. Daarmee zou ongeveer 12,5 procent van het totale personeelsbestand verloren kunnen gaan. Merkel wilde evenwel geen vrijbrief afleveren en koppelde ecologische initiatieven aan de vraag om steun.

Jo Vanbiesenbroeck, professor economie aan de KU Leuven en gespecialiseerd in de autosector, vindt dit niet realistisch. “Milieu is een luxegoed, je kan daarin investeren in tijden van economische groei. Nu worden we met z’n allen armer. De verkoop van auto’s is helemaal in elkaar geklapt, mensen zijn nu niet bezig met de aanschaf van een wagen.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234