Donderdag 04/06/2020

Vervuiling

Autolobby blijkt goede maatjes met EU-Commissie

Beeld thinkstock

De Europese Commissie heeft gevoelige informatie gegeven aan autoconstructeurs, zodat zij niet akkoord hoefden te gaan met strenge(re) uitstootnormen bij diesels. Tot die conclusie komt de ngo Corporate Europe Observatory nadat ze een gelekt document van de Europese autosectorfederatie ACEA in handen kreeg.

Zondag 11 januari 2015. Nikolaus Steininger, beleidsmedewerker van de dienst voor de auto-industrie van de Europese Commissie, en uitstootdirecteur Paul Greening van de Europese autosectorfederatie ACEA houden een geheime ontmoeting. Steininger laat daar volgens een gelekt ACEA-document, dat in handen is gevallen van de ngo Corporate Europe Observatory, verstaan dat de autobouwers geen compromis hoefden te sluiten met de Europese Commissie. Ook zou hij hebben meegedeeld dat de Europese beleidsmakers en lidstaten bereid waren om aanzienlijk soepelere uitstootnormen op te leggen.

"Zo'n informele ontmoeting verwondert mij helaas niet", zegt Europarlementslid Kathleen Van Brempt (sp.a), die voorzitter is van een speciaal opgerichte Europese onderzoekscommissie. "Wij komen op 22 maart voor het eerst bijeen en gaan het directoraat-generaal (een afdeling van de Commissie waar Steininger voor werkt, RA) vragen welke contacten zij hebben gehad met de autolobby. Want zo krijg je een administratie die de industrie helpt om democratische wetgeving te ondermijnen."

Een voor intern gebruik bestemde powerpointpresentatie van ACEA, die De Morgen kon inkijken, toont hoe de fabrikanten aanvankelijk veel strengere normen wilden accepteren. Maar uit de vergadering met Steininger zou volgens de ngo duidelijk zijn geworden dat de Commissie ook wel te vinden zou zijn voor soepelere eisen, wat de constructeurs een betere onderhandelingspositie verschafte. In het document staan deze eisen aangeduid als "geruchten", al komen deze grotendeels overeen met het commissievoorstel dat begin vorige maand werd goedgekeurd door het Europees Parlement.

"De Commissie heeft ongelooflijke toegevingen gedaan", zegt Pascoe Sabido van Corporate Europe Observatory, die stelt dat de autobouwers tegelijkertijd fors lobbywerk verrichtten in verschillende lidstaten. "Wat duidelijk wordt, is dat de autolobby heeft gekregen wat ze wilde. Zij zijn behoorlijk blij met de nieuwe regelgeving. Logisch ook, want zij waren dus betrokken bij de totstandkoming ervan."

Concreet draait het om de uitstoot van stikstofoxiden (NOx). In september vorig jaar werd duidelijk dat diesels van Volkswagen in het echt fors meer uitstoten dan in een laboratorium. In de maanden daarna kwamen ook andere merken in het vizier. Maar Europa wist al lang voordat dieselgate losbarstte dat sommige dieselwagens veel te vervuilend waren. Zo liet de Europese Commissie vanaf 2007 een reeks auto's testen. De resultaten bleven onzichtbaar voor het brede publiek. Wel gingen de beleidsmakers achter de schermen aan de slag om realistische en strenge uitstootnormen vast te leggen.

Aanvankelijk leek het erop dat deze ambitie waarheid zou worden. Waar de huidige norm voor de NOx-uitstoot nog op 80 milligram per kilometer ligt, zou dit voor de wegtests in een eerste fase mogen oplopen tot 120 milligram en 100 milligram in een latere fase. Na een tussenkomst van de bondskanselier Angela Merkel op vraag van de Duitse auto-industrie, waar het weekblad Der Spiegel over berichtte, krikten de Europese Commissie en de lidstaten deze normen op. In hun definitieve voorstel zouden nieuwe modellen die vanaf september 2017 worden verkocht 'liefst' 168 milligram mogen uitstoten. Vanaf 2020 zou dit tot 120 milligram dalen.

Kathleen Van Brempt.Beeld belga
Beeld BELGA

Beïnvloeding blootleggen

Consumenten-, gezondheids- en milieuorganisaties hoopten dat het Europees Parlement het afgezwakte voorstel van de Commissie zou verwerpen. Maar dat gebeurde niet. Veel Europarlementsleden stemden tegen, maar dat bleek niet genoeg om een veto te stellen. "De autolobby heeft gewonnen", klonk het toen. Het gelekt document toont volgens de ngo nog maar eens aan dat deze visie juist is. Zo konden de autobouwers al in februari 2015, lang voor het uitbreken van dieselgate, zich vinden in de timing. Wel hoopten zij op nog soepelere uitstootnormen.

"Autoconstructeurs halen opgelucht adem ten koste van de bevolking", zei Van Brempt vorige maand. Zij verwees daarmee naar het Europees Milieuagentschap, dat berekende dat NOx elk jaar verantwoordelijk is voor 72.000 vroegtijdige overlijdens in Europa. "Wij willen daarom blootleggen hoe de beïnvloeding is gelopen", zegt ze nu. "Het parlement is transparant, maar ook daar zie je hoe bepaalde politieke groepen onder druk stonden van lidstaten en de lokale industrie. Wij willen verslagen van technische comités zien, zodat wij weten wat er achter de schermen is gebeurd. Je kunt lobbyisten niet verwijten dat ze dit doen, maar je kunt de beleidsmakers wel verwijten dat het in de achterkamers gebeurt. Zo wordt het wel heel gemakkelijk voor hen om tegen lobbyisten te zeggen dat ze het wel even zullen regelen."

Een woordvoerder van het directoraat-generaal voor Industrie van de Europese Commissie ontkent dat Greening en Steininger elkaar op zondag 11 januari 2015 hebben ontmoet. "Op die zondag heeft geen mysterieuze ontmoeting plaatsgevonden", zegt Lucia Caudet. Ook ACEA ontkent. Op de vraag of Steininger en Greening elkaar op een ander moment hebben getroffen, wil directeur communicatie Cara McLaughlin niet in detail ingaan. "Al zijn er natuurlijk wel andere ontmoetingen tussen ACEA en de Europese Commissie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234