Zaterdag 24/07/2021

Mobiliteit

Autodenken is rijp voor de sloop

Yoni Van Den Eede.  Beeld kos
Yoni Van Den Eede.Beeld kos

Yoni Van Den Eede is techniek- en mediafilosoof aan de Vrije Universiteit Brussel.

Daar is het Autosalon weer. Politici lijken dan haast feodaal hun loyaliteit ten opzichte van Koning Auto te moeten belijden. Vrijdag kwam het nieuws dat de Vlaamse overheid een groepsaankoop voor elektrische wagens organiseert – daags nadat 12.500 jongeren in Brussel opriepen tot een beter klimaatbeleid. Als dát een voorsmaakje is van hoe overheden de roep tot verandering zullen interpreteren, dan zeg ik aan de scholieren: blijf vooral spijbelen.

Ja, (groen) elektrisch is in principe beter dan brandstof. Maar in een breder perspectief is het een doekje voor het bloeden. De auto blijft een asociale technologie.

Dat velen onder u allicht zullen steigeren bij deze zin, demonstreert hoe diep geworteld ons autodenken zit. De auto is voor de meesten nog steeds een vanzelfsprekende verworvenheid van de technologische vooruitgang. Raak er niet aan! We zullen de naft wel vervangen door iets properders. Voilà, opgelost.

Maar ecologisch bewustzijn gaat veel verder dan uitstootcijfers. Het heeft ook te maken met leefomgeving, gezondheid, sociale cohesie, welbevinden. Naast wat er uit de uitlaat komt, is de auto op zo veel vlakken problematisch. Het is een log, luid, duur, gevaarlijk ding, dat vooral voordeel oplevert voor wie erin zit, maar een last betekent voor al wie er buiten staat of loopt.

Mirakelgehalte

Ik kan heus begrijpen dat Autosalon-bezoekers gefascineerd zijn door de techniciteit en esthetiek. Het ís ook een wonder: je stapt in je wagen, start de motor en rijdt van punt A naar B zonder een druppeltje zweet. Als autodenken zo hardnekkig is, dan heeft dat zeker wat te maken met dit mirakelgehalte.

Alleen: there’s no such thing as a free lunch. Als fietser en voetganger ondervind ik elke dag, en in toenemende mate, hoe bruut en brutaal de auto is. Het gemak van de autorijder gaat ten koste van mijn welzijn. De free lunch van het zorgeloos zoeven, wel, die kosten betaal ik. Een fietstochtje door een al te smalle straat voelt als het riskeren van mijn leven. Wanneer ik naar huis stap, noodgedwongen op straat vanwege geen voetpad, en de ene na de andere auto raast me voorbij (veelal te snel), krijg ik het idee dat ik op een racebaan loop.

Ochtendspits op de Brusselse ring. Beeld Photo News
Ochtendspits op de Brusselse ring.Beeld Photo News

U kunt nu zeggen dat de bestuurders wat voorzichtiger moeten zijn. Maar waarom zijn zovelen dat niet? Het is alsof ze niet echt meer weten wat het is om voetganger of fietser te zijn. Autodenken. Het ervaringsperspectief vanuit de wagen is bepalend geworden. En u snapt het punt: vanuit mijn perspectief, ‘naakt’ buiten die auto, maakt het niet veel uit of dat ding dan op benzine of elektriciteit rijdt.

Ja hoor, alle technologie doet goed en kwaad. Ik zeg niet: rij absoluut niet. Op ons Vlaamse wegennet zijn er vooralsnog vaak weinig andere mogelijkheden. Maar we moeten stoppen met autodenken: de auto verheerlijken als incontournabel. Hij heeft intussen veel meer nadelen dan voordelen. Wie durft nog te zeggen “mijn auto, mijn vrijheid”, als je elke dag in de file staat? Wanneer je de ongevallenstatistieken bekijkt? Gezondheidscijfers raadpleegt? Door drukke straten probeert te kuieren?

Gevallen god

De auto zoals we die kennen – en alles wat hem mogelijk maakt: wegennetwerk, olie-industrie, bedrijfswagens… – heeft zijn beste tijd gehad. Auto’s zullen nog wel even blijven bestaan. Maar de auto als heiligenbeeld is een gevallen god. Laten we dat eindelijk beseffen en echt over ingrijpende verandering praten, zoals die scholieren vragen.

Hoe beginnen? Heel praktisch: stap uit. Ga te voet. Als er straks overal spijbelende jongeren rondlopen kun je toch nergens meer door met de auto.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234