Donderdag 18/07/2019

Vier vragen

Auto’s worden steeds meer ‘huiskamers op wielen’ richting reisbestemming

Beeld AFP

Honderdduizenden Belgen stappen dezer dagen in de auto, op weg naar hun vakantiebestemming. Vroeger was de autoradio onze compagnon de route. Vandaag is die vervangen door onze smartphone met Spotify, WhatsApp en ander vertier. ‘Een huiskamer op wielen’, noemt Karin Bijsterveld dat, hoogleraar wetenschap, technologie en moderne cultuur aan de Universiteit van Maastricht.

We kunnen ons steeds beter afsluiten van de buitenwereld, ook op weg naar onze vakantiebestemming. Wat doet dat met een reiziger?

“Die vraag is al onderzocht na de opkomst van de walkman, een draagbare cassetterecorder met koptelefoon uit de jaren tachtig. Ineens kon je je privémuziek meenemen tijdens het joggen of pendelen. Onderzoek van Michael Bull (Britse professor die onderzoek voert naar geluid, nvdr) laat zien dat de walkman saaie reizen veel minder vervelend maakte.”

“Bovendien werkte zo’n geluidsbubbel in een iets té spannende omgeving juist geruststellend. Dat klinkt dus positief. Maar er zijn ook kritischer geluiden. Mack Hagood onderzoekt in zijn boek Hush de opkomst van de geluiddempende koptelefoon en andere technologie die gebruikers zogenaamde sonic self control belooft. Hij is kritischer. Wie zich afsluit voor anderen, loopt volgens Hagood het risico minder tolerant te reageren op sociale verschillen.”

Geldt dat ook voor automobilisten?

“Michael Bull spreekt van een ‘sonic bubble’ waarin automobilisten verkeren. Uit zijn onderzoek naar walkmangebruikers bleek trouwens nog iets: mensen voelen zich met zo’n koptelefoon niet alleen veiliger onderweg, ze voelen zich ook minder bekeken, onzichtbaarder. Met een koptelefoon voel je je kennelijk minder kwetsbaar voor de blik van de ander. En de auto versterkt dat natuurlijk nog extra, want je zit letterlijk in een coconnetje.”

Dat heeft iets onsympathieks. Auto’s die door je stadje komen razen zonder enig contact te maken. Alsof het ze niet uitmaakt waar ze zijn.

“Je kunt je zelfs afvragen of zo’n geluidscapsule de wereld veiliger maakt. Want de drempel om contact te maken met de realiteit buiten de auto wordt daardoor wel hoger. Ik wil het niet overdrijven, alsof mensen met een koptelefoon nooit iemand te hulp schieten, maar we zien autorijden wel steeds vaker als een moment om ongestoord te kunnen luisteren naar wat we zélf willen, als een moment voor onszelf. Audioboeken worden het meest beluisterd tijdens het autorijden.”

Autorijden als meditatief moment. Maar de auto staat toch ook voor kracht en geluid, voor wegscheuren, lawaai maken en je muziek over de snelweg te laten schallen?

“Dat is zeker onderdeel van de automobiel-romantiek, die van oudsher ook erg masculien is. Je auto laten ronken, de radio lekker hard zetten, het zijn vaak manieren om indruk te maken. Dat is trouwens gewoon een andere manier om sonische controle uit te oefenen. Je bent niet aan het luisteren, maar aan het zenden.”

“Maar die stijl contrasteert wel met het burgerlijk ideaal van rust en beheersing. Het ideaal van stilte is lang gekoppeld geweest aan de burgerlijke elite. Je laat je standing zien door te weten wanneer je stil moet zijn en wanneer niet. Tegelijk is stilte ook een luxe. Als je rijk genoeg bent, kun je je terugtrekken in je mooie, rustige tuin, of in je geluiddichte auto.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden