Vrijdag 12/08/2022

Autistische blikken

op de echte wereld

'De echte wereld is veel beter dan de autistische', zegt de 18-jarige Esther. De documentaire Gewoon ongewoon, vanavond op Canvas, toont haar inspanningen en die van drie andere autistische tieners om te wennen aan die echte wereld. Maker Jonathan Smith kreeg er een BAFTA-award voor.

Door Sarah Theerlynck

De Spa School in Groot-Brittannië is een instelling voor autistische kinderen. Zij wennen er beetje bij beetje aan de normale wereld. En dat gaat vaak met veel woede en frustratie gepaard. "Maak me normaal, maak me normaal", smeekt de 12-jarige Roxanne. Zij is een doodgewone puber die zoveel mogelijk vrienden wil, maar ook een uiterst agressief meisje dat iedereen de huid vol scheldt, ook de filmploeg. Ze beseft maar al te goed dat ze anders is dan haar leeftijdsgenoten en dat maakt haar situatie extra pijnlijk. Dan leert ze Liam kennen. Slaagt ze erin met hem een vriendschap op te bouwen?

Moneer (12) lijdt aan het Syndroom van Asperger, ook wel het Oops, wrong planet!-syndroom genoemd. In het geval van Moneer kan dat erg letterlijk genomen worden, want hij heeft één obsessieve hobby: Star Wars. Wanneer hij Anthony Daniels (C3PO in de Star Wars-films) ontmoet bij een DVD-signeersessie, kan hij zijn opwinding nauwelijks de baas. Het is grappig hoe de acteur nauwelijks opkijkt van het gedrag van de jongen, alsof hij het als dat van een doorsnee fan beschouwt. "Waar zit bij jou de uitknop?" lacht hij.

Moneer is ervan overtuigd dat het een vergissing is dat hij naar de Spa School moet. Wanneer zijn moeder sterft, ontspoort hij. Zijn begeleiders trachten hem terug op de sporen te krijgen, maar hij blijft hen maar aanvallen. Ze lijken telkens van voor af aan te moeten beginnen. En toch. "Ik zou mezelf wel willen vermoorden voor alles wat ik mijn moeder heb aangedaan", zegt hij op een bepaald moment. "Maar ik zal nooit meer sorry kunnen zeggen. Mensen die dit horen en niet van hun moeder houden, moeten beseffen dat hun moeder er niet altijd zal zijn."

Roy is een 18-jarige Rainman. Uren kan hij bezig zijn met het plakken van een etiket op een videocassette. "Hangt deze 'A' goed?" vraag hij aan de cameraman, zijn Eastenders-cassette tonend. Nog voor er een antwoord komt, trekt hij de letter van de cassette. Toch probeert Roy zich te redden in de echte wereld, waar hij volgend jaar in wordt losgelaten. Hoe wreed die soms ook kan zijn. Zo laat zijn vriendinnetje Kirsty hem alleen en met een gebroken hart achter. "Hoe heet die emotie wanneer je wil wenen?" vraagt hij even later.

Maar niemand wil zo normaal zijn als Esther (18). "De echte wereld is veel beter dan de autistische", weet ze. "Die heeft bomen, makelaars, winkels, plekken waar je lekker kan eten, arbeidsbureaus. Noem maar op."

Gewoon ongewoon

Canvas, 21.05

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234