Vrijdag 20/09/2019

Auteurs Jeroen Brouwers, Tom Lanoye en Christophe Vekeman blikken terug op 25 jaar Behoud de Begeerte

'Ineens werd ons schrijven ook theater'

In de schouwburg van Sint-Niklaas gaat morgen Saint Amour in première. Het wordt een feesteditie, want dit jaar viert organisator Behoud de Begeerte zijn 25ste verjaardag. Dankzij het kunstencentrum voor literatuur en directeur Luc Coorevits werd de literaire voorstelling in Vlaanderen volwassen. Drie auteurs blikken terug.

door sarah theerlynck

BRUSSEL l 'Als er nu meer schrijvers in Vlaanderen van hun pen kunnen leven, dan is dat mede dankzij Luc Coorevits en Behoud de Begeerte', zegt Tom Lanoye, de headliner van de allereerste voorstelling van het kunstencentrum.

15 februari 1984. In de stadsschouwburg van Leuven gaat de eerste voorstelling van Behoud de Begeerte in première: Jamboree met Tom Lanoye en, in zijn voorprogramma, Jules Deelder. "Ik was verschrikkelijk zenuwachtig", herinnert de schrijver zich. "Het zou een van de eerste keren worden dat ik buiten Gent optrad. Ik was veel te laat aangekomen en wist ik veel dat ik op voorhand een lichtplan had moeten doorsturen. De aspiraties tot professionaliteit waren er al, alleen waren ze nog niet in de praktijk omgezet."

De stoffige, literaire avonden van toen naar het verleden verwijzen: het was de droom die Luc Coorevits en Tom Lanoye bond. Coorevits wilde voorstellingen die een draagbare lengte hadden en waarmee hij kon toeren. Rasperformer Lanoye sprong graag op de kar. "Luc bracht de literatuur naar de theaters, wat haast ongezien was. Bovendien had hij erover nagedacht hoe hij dat moest doen. Hij wist dat als je literatuur op een podium wilde brengen, je de wetten van het theater moest respecteren. Daarnaast verzoende hij de traditionele literaire wereld met het rock-'n-rollsysteem: hij toerde met zijn voorstellingen en zorgde ervoor dat de auteurs die optraden een behoorlijke verloning kregen en in de watten werden gelegd. Zo professionaliseerde hij de literaire voorstelling in Vlaanderen. Als er nu meer schrijvers in Vlaanderen van hun pen kunnen leven, dan is dat mede dankzij Luc Coorevits en Behoud de Begeerte."

Toch werd Coorevits' aanpak niet overal op gejuich onthaald. Hij wilde poëzie verkopen "door glitter en schijn aan het optreden te verbinden", aldus Dirk Van Bastelaere. "Geldingsdrang, flauwemoppentapperij en mediagevoeligheid primeren er soms op literaire kwaliteit", schreef Marc Reynebeau in Knack.

"De verhitte discussies die we in de beginjaren achter de coulissen voerden, kun je je nu niet meer voorstellen", zegt Lanoye. "Nu vindt niemand nog graten in Lucs aanpak, maar toen waren zelfs projecties van de foto van een auteur controversieel. Ondertussen is een hele generatie opgegroeid met de literaire voorstellingen van Behoud de Begeerte en zijn ze de norm geworden. In Vlaanderen toch, want in het buitenland blijft dat niveau tamelijk ongezien. Dat merk je ook aan de onwennigheid van veel buitenlandse schrijvers die met Behoud de Begeerte optreden. Niet onlogisch, want opeens komen ze in een volwaardige theatrale voorstelling terecht die ver afstaat van de traditionele voorleesavonden die ze gewend zijn."

Gewiekst

Belangrijk keerpunt voor Behoud de Begeerte was de eerste editie van Geletterde mensen in oktober 1994. Stonden op het podium: Benno Barnard, Geert van Istendael en Jeroen Brouwers. "Bart Vanegeren (nu adjunct-hoofdredacteur bij 'Humo', ST) had onze teksten thematisch aan elkaar gelinkt en met elkaar versmolten", vertelt Brouwers. "Plots werd ons schrijven theater. We voelden: 'Dit is goed, dit is nieuw.' Ook Luc. Hij was oprecht ontroerd. Ik had voor hem al eerder op het podium gestaan op Saint Amour. Normaal doe ik niet mee aan dat literaire gedoe, maar met Luc was het anders. Hoe gewiekst hij ook was als zakenman, hij stelde ons, schrijvers, centraal en vertrok steeds vanuit onze teksten. Ik ontdekte dat ik niet zo bang moest zijn voor het publiek, dat ik plezier kon hebben aan optreden."

Niet alleen tafelspringers

Dat hij Brouwers op het podium kreeg, maar ook dichters als Leonard Nolens en Stefan Hertmans, bewijst alvast dat Coorevits niet alleen interesse heeft in tafelspringers, zoals hem weleens verweten wordt. Bovendien biedt hij ook aan beginnende schrijvers een podium.

"Ik debuteerde in september 1999 en in februari 2000 stond ik al op het podium van Saint Amour", zegt Christophe Vekeman. "Luc zet jonge schrijvers samen met gevestigde waarden op het podium en geeft zo nieuwe generaties schrijvers kansen. Belangrijke kansen, want Behoud de Begeerte is en blijft de top. Luc Coorevits heeft definitief komaf gemaakt met de literaire avond als probaat middel tegen slapeloosheid."

Saint Amour, vanaf morgen op verschillende locaties, www.begeerte.be.

Tom Lanoye:

De verhitte discussies die we in de beginjaren voerden, kun je je nu niet meer voorstellen

n Schrijvers Jeroen Brouwers, Tom Lanoye en Christophe Vekeman stonden alle drie al op het podium van Behoud de Begeerte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234