Zaterdag 12/06/2021

Auteur bart demyttenaere neemt tien jaar lang tien 'gewone' mensen onder de loep

'Je gaat je eigen leven anders bekijken als je je echt interesseert voor dat van een ander'

Je leven ongecensureerd in de boekhandel

Het leven zoals het tien jaar lang is. Dat is de opzet van Tien levens, tien verhalen, een project van schrijver Bart Demyttenaere (40). De volgende tien jaar duikt hij in het leven van tien Vlamingen en brengt hij om de twee jaar verslag uit. Het startdeel is inmiddels af. De opzet is riskant. 'Als iemand sterft, zijn het er nog maar negen, of acht. Maar saai kan het nooit worden. Vrijblijvend gebabbel laat ik immers niet toe.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

Een jonge leraar die een emotioneel wrak is omdat hij nog niemand kon vertellen dat hij homo is; een extraverte clown die serieus zijn werk doet maar in het weekend vlucht voor de realiteit en voor de eenzaamheid in fuiven en drank; een geslaagde zakenvrouw van 43 die zich achter haar perfecte façade fundamenteel machteloos en onzeker blijft voelen; en een vijftienjarig Thais meisje dat overloopt van ambitie omdat ze "wil bewijzen dat ook vreemde meisjes een succesvolle loopbaan kunnen verwezenlijken". Het zijn vier van de tien hoofdpersonages in een nieuw boek.

Alleen gaat het om tien echte mensen en wordt het boek een tienjarig project. Tien jaar lang gaan Mia, Jean-Paul, Chris, Gert en de anderen hun leven en ziel blootleggen aan auteur Bart Demyttenaere. De wensen en plannen die ze nu maken, de twijfels en de angsten die ze in de eerste editie uiten, maken van hen erg kwetsbare personages. Iedereen zal om de twee jaar mee kunnen lezen of ze in hun 'echte leven' slagen. Het is aan de auteur om er geen soapserie maar een diepgravend project over levensvragen van te maken.

"Ik ga daar ver in. De vragen die ik stel, laten vrijblijvend gebabbel en zelfcensuur niet toe. Ik wil echt die levens vatten en dan moet je meer doen dan mensen laten voorlezen uit hun dagboek. Je moet hun façade eraf krabben", zegt Demyttenaere.

Hoe komt het dat u per se het leven van tien mensen wilt volgen?

Bart Demyttenaere: "Mijn vorige boeken gingen over zelfmoord, over het gevangenisleven en over armoede. Zware thema's, allemaal. Ik kreeg weleens de vraag of dat niet te veel in de kleren ging zitten. Dat is ook zo. 'Schrijf eens iets vrolijkers', zeiden kennissen. Maar zomaar 'iets vrolijks' schrijven kan ik niet, het moet altijd maatschappelijk relevant zijn. Tot iemand zei: 'Het gewone leven is toch relevant?' Toen was ik vertrokken. Het enige wat ik nodig had, was levend materiaal, echte mensen die als personages in mijn boekenproject zouden passen."

Waarom precies tien mensen, gedurende tien jaar en waarom precies die mensen?

"Tien is een haalbaar en rond getal, meer moet je daar niet achter zoeken. Maar als er bijvoorbeeld iemand afhaakt of sterft dan eindig ik het project met negen of acht, of zeven. Dat is een van de risico's. Ik ben op zoek gegaan naar mensen die erg open en eerlijk durven te zijn. Want het is natuurlijk nogal wat om je eigen levensverhaal ongecensureerd in de boekhandel te zien liggen. Moeilijke relaties met of kritiek op familie of vrienden worden niet weggegomd. Die openheid is dan ook meteen het enige wat ze met elkaar gemeen hebben."

Wilt u tot een soort staalkaart van het leven in dit land in deze tijd komen?

"Het is geen studie. Sommige levens bevatten wel een maatschappelijk thema. Kristof worstelt met homoseksualiteit, Jean-Paul (59) was altijd bang voor 'de leegte' van het pensioen en is nu ook gepensioneerd, Piya (15) heeft een allochtone afkomst en Jan (37) gaat zijn hele leven al gebukt onder het feit dat hij op school gepest werd. Ik zou het enkel kunnen hebben over de ellendige fases of de clichés, bijvoorbeeld over hoe Piya afziet van de verstoorde band met haar biologische vader maar ik schrijf ook hoe ze een erg vrolijk en vooral ambitieus meisje is. Omgekeerd zou ik Janette (43) kunnen voorstellen als de geslaagde zakenvrouw die werk en gezin met twee kinderen combineert maar die vrouw vertelt uitgebreid over haar moeilijke jeugd en over hoe ze zich nog altijd erg onzeker voelt. En Simon, de zelfverklaarde eeuwige optimist, gaat eronder door als het uit is met zijn eerste liefje. Het is allemaal verdriet en vrolijkheid naast en door elkaar en het verandert altijd weer. Mensen vergeten dat misschien weleens. Je gaat je eigen leven ook anders bekijken als je je eens echt interesseert voor dat van een ander."

Wat als het 'gewone leven' saai wordt?

"Dat is, denk ik, onmogelijk. Mensen lijken alleen maar 'gewoon' tot je ze beter leert kennen. De schrijver in mij hoopt natuurlijk dat er veel gebeurt maar ik wens 'mijn mensen' ook toe dat ze een harmonieus decennium tegemoet gaan. Ik trek elk jaar een hele dag met hen op en daarna volgt een grondig interview over het afgelopen jaar. Ik wil van die mensen vooral weten wat voor hen geluk en verdriet is, wat hun angsten en wensen zijn. Al meteen in de eerste editie, die over 2002 en 2003 gaat, merk je bijvoorbeeld dat bijna niemand zijn goede voornemens voor het volgende jaar waarmaakt. Dat is zo vreselijk herkenbaar en menselijk. We lezen en horen constant opgeblonken verhaaltjes over zogezegd perfecte mensen in de media maar het echte leven ligt daar ver vanaf. En natuurlijk zullen automatisch maatschappelijke thema's aan bod komen. Ik zal iedereen bij de verkiezingen bijvoorbeeld systematisch vragen op wie ze gestemd hebben en waarom. Dat kan trouwens interessant worden. Nu al is er een socialist in hart en nieren die op CD&V-NVA zal stemmen. Ik wil absoluut weten waarom."

'Gewone' levens zijn erg in. Iedereen beroemd is de leuze. Neigt dat niet naar egocentrisme?

"Ik wil niet dat mijn tien mensen gebombardeerd worden tot BV's want dat zijn mensen die enkel vertellen wat in hun kraampje past omdat ze zichzelf zo fantastisch vinden, dat zijn mensen die hun leven regisseren, terwijl mijn tien mensen dat net niet doen. Maar ik maak geen portretten van heiligen of elitaire zogenaamde weldenkenden. Die drang om beroemd te worden, zit er bij sommigen nu eenmaal in.Twee van de tien zien beroemd worden wel zitten, eentje gaat zelfs meedoen aan Idool en dan ga ik dat uiteraard volgen. De rest doet om compleet andere redenen mee. Janette vindt het prachtig als ze later aan haar kinderen boeken zal kunnen geven waarin tien jaar van het leven, de ups en downs en de gedachten en gevoelens van hun moeder staan. Anderen zijn vooral erg nieuwsgierig naar hoe ze in tien jaar tijd zullen veranderen. Dat kan erg confronterend worden. We zijn allemaal erg benieuwd. Ik ben dan wel de schrijver maar in dit boek heb ik het wel en wee van mijn personages echt niet in de hand."

Info: Tien levens, tien verhalen. Uit het leven gegrepen. Bart Demyttenaere, Uitgeverij Manteau, 245p., ISBN: 9023317447, 19,95 euro.

Jan.Gert.Chris.Christof.Danielle.Piya.Jean-Paul.Simon.Janette.Mia.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234