Dinsdag 11/05/2021

NieuwsChina-Australië

Australië blokkeert groots handelsplan van Xi Jinping, China is furieus: ‘Koude-Oorlogsmentaliteit’

Protesten in Canberra tegen de behandeling van Oeigoeren in China. De gedwongen tewerkstelling van die islamitische minderheid in Xinjiang wordt ook meegenomen in de vertroebelde relaties. Beeld Getty
Protesten in Canberra tegen de behandeling van Oeigoeren in China. De gedwongen tewerkstelling van die islamitische minderheid in Xinjiang wordt ook meegenomen in de vertroebelde relaties.Beeld Getty

Australië heeft alle bestaande Zijderoute-samenwerking met China geblokkeerd. Daarmee gooit de regering in Canberra, waarschijnlijk als eerste ter wereld, de knuppel in het hoenderhok.

De deelstaat Victoria wordt botweg de eerder afgesproken deelname aan het Chinese wereldwijde netwerk van handelsroutes verboden. De Chinese regering reageerde donderdag furieus op ‘de Australische Koude-Oorlogsmentaliteit’ en beraadt zich over stappen.

Het Belt Road Initiatief (BRI) is het paradepaardje van de Chinese president Xi Jinping en heeft daarom een heilige status in China. Deels ingegeven als reactie op hernieuwde aandacht van de voormalige Amerikaanse president Obama voor Azië lanceerde Xi in 2013 het project, waarin miljarden omgaan om zo’n 130 landen van handel, infrastructuur en Chinese hightech te voorzien.

Hopend op Chinese investeringen sloot de Australische deelstaat Victoria zich in oktober 2018 aan. Dat overviel de nationale regering, die juist had besloten niet mee te doen aan BRI, omdat het project de al aanzienlijke economische Australische afhankelijkheid van China dermate zou vergroten dat de nationale veiligheid mogelijk in het gedrang kwam.

De Australische minister van Buitenlandse Zaken Marise Payne tijdens de bekendmaking over het stopzetten van de samenwerking met China voor de Zijderoute. Beeld AP
De Australische minister van Buitenlandse Zaken Marise Payne tijdens de bekendmaking over het stopzetten van de samenwerking met China voor de Zijderoute.Beeld AP

De eerste storm van kritiek betrof de geheimzinnigheid rond de deal zelf. In Australië leven al langer verdenkingen tegen bepaalde politici, die zich hebben laten inpakken door Australisch-Chinese donoren aan de campagnekas in ruil voor een pro-Chinese houding. Ook rond de premier van Victoria, Daniel Andrews, bestonden veelbesproken netwerken van Australische Chinezen, die aansturen op toenadering tot China.

Daarbij kwamen economische bezwaren. BRI-projecten worden gefinancierd met leningen van Chinese banken aan Chinese bedrijven, die geholpen door lage rente en staatssteun buitenlandse bedrijven bij aanbestedingsprocedures uit de markt prijzen. Met een BRI-project rolt een land de rode loper uit voor oneerlijke concurrentie. Daarbij komt vooral voor armere landen het risico dat ze de schulden aan China niet kunnen aflossen, behalve als ze Peking terugbetalen in natura, zoals grondstoffen of cruciale infrastructuur in de vorm van havens.

Link met Oeigoeren

Victoria’s enthousiasme voor BRI werd pijnlijk, toen vorig jaar bleek dat de deelstaat de Chinese treinfabrikant CRRC voor een metroproject had ingeschakeld. Die fabrikant wordt in verband gebracht met gedwongen tewerkstelling van de Oeigoerse islamitische minderheid in Xinjiang. Andrews bleef volhouden het Chinese bedrijf volledig te vertrouwen, terwijl CRRC na onderzoek van nota bene een Australische denktank al in de Verenigde Staten op de zwarte lijst was gezet.

Ondanks toenemende politieke druk hield Andrews vast aan BRI-deelname. Dat Victoria het voortaan zonder BRI moet doen, komt door vorig jaar ingevoerde wetgeving, die lokale of regionale overheden verbiedt deals te sluiten die haaks staan op het landelijke buitenlandbeleid. Met dat argument is woensdag naast de overeenkomsten met China ook samenwerking met partijen in Iran en Syrië geblokkeerd.

Persoonlijke belediging

Veel concreets heeft BRI Victoria niet opgeleverd: ondanks plannen voor een pijplijn, investeringen in de landbouw en hightech zijn er nog geen praktische verplichtingen. De politieke schade van het openlijk blokkeren van BRI-deelname is echter gigantisch, want China vat dit op als een persoonlijke belediging van Xi.

Australië had de vrijblijvende samenwerkingsovereenkomst ook stilletjes kunnen laten doodbloeden, maar in de Australische politiek is China een splijtzwam. Politici denken kiezers te plezieren door Peking op de tenen te trappen, of juist de hemel in te prijzen. Sinds de covidcrisis en het Chinese optreden in Xinjiang en Hongkong hebben anti-Chinese politici de wind mee. Dat heeft geleid tot de ernstigste crisis in de Chinees-Australische relaties ooit. China voert een informele handelsboycot tegen Australië in als represaille voor een Australische oproep voor onafhankelijk onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234