Woensdag 26/06/2019

NMBS

Audit NMBS brengt gesjoemel bij dochterondernemingen aan het licht

Beeld PHOTO_NEWS

Een audit van consultancybureau Ernst en Young heeft zware onregelmatigheden blootgelegd bij Eurostation en Euro Immo Star, twee dochterondernemingen van de NMBS. Dat heeft NMBS-CEO Jo Cornu bekendgemaakt. "Ik laat deze feiten juridisch analyseren."

"Er zijn zware onregelmatigheden vastgesteld bij Eurostation. Daarbij gaat het vooral over de manier waarop geld werd uitgegeven", lichtte Cornu toe op een persconferentie. "Contracten werden toegewezen zonder offerte of consultatie van de markt. Dat is volstrekt abnormaal. Daarnaast zijn er duidelijke gevallen van belangenconflicten en elementen die wijzen op zware tekortkomingen in de bedrijfsvoering."

Concreet betaalde Eurostation onkosten terug van buitenstaanders die daar geen recht op hadden. "Die onkostennota's werden goedgekeurd door personen die daar eigenlijk niet bevoegd voor waren", zegt Cornu. Er werd ook vastgesteld dat de onkosten die aan medewerkers werden terugbetaald abnormaal hoog waren. Die kosten werden meestal betaald met een kredietkaart. "Daarbij zaten hoge kosten voor drank en voedsel", zegt Cornu.

Cornu gaf consultancybureau Ernst & Young de opdracht om de vastgoeddochters van de NMBS, waaronder stationsbouwer Eurostation, door te lichten. Hij wilde weten of er sprake is van financiële wantoestanden bij de bouw en renovatie van stations en stationsbuurten. De CEO van Eurostation moest onlangs al opstappen.

Kosten elders 9 procent lager

De commerciële inkomsten van de NMBS liggen lager, maar de kosten hoger. Dat is in een notendop de samenvatting van de benchmarkstudie die de NMBS tegenover vergelijkbare buitenlandse treinoperatoren plaats. Bij de voorstelling van de studie, opperde NMBS-CEO Jo Cornu verschillende oplossing om de scheeftrekking recht te zetten. Bijvoorbeeld een hogere commerciële flexibiliteit om zelf de prijzen te verhogen en een verbetering van de kostenstructuur.

De gemiddelde commerciële inkomsten uit het reizigersvervoer liggen bij vergelijkbare buitenlandse treinoperatoren gemiddeld 52 procent hoger ten opzichte van de NMBS, zo toont de studie van McKinsey aan. Indien de inkomsten op het gemiddelde niveau zouden liggen, zou de NMBS 330 miljoen euro ontvangen. Anderzijds liggen de kosten van het reizigersvervoer bij de vergelijkbare operatoren 9 procent lager, of een meerkost van 110 miljoen euro voor de NMBS.

Kanttekening: de overheidsdotaties liggen bij de NMBS hoger, maar die worden volgens Cornu opgeslokt door de hoge infrastructuurvergoeding die de NMBS betaalt aan spoornetbeheerder Infrabel. Indien de totale inkomsten bekeken worden, inclusief toelages, liggen die bij de vergelijkbare spoormaatschappijen (namen werden niet gegeven) maar 5 procent hoger.

Laatste vergelijking: de ticketinkomsten per zitplaats per jaar liggen elders bijna tweemaal zo hoog ten opzichte van de NMBS. "Hier is de situatie veel slechter", aldus Cornu. "Dit wil zeggen dat wij onze treinen onvoldoende vullen."

Oplossingen zijn een "commerciële vrijheid" voor een eigen commercieel beleid en prijszetting. Die kwesties worden nu door de regering opgelegd aan de NMBS. Mogelijke oplossingen zijn hogere prijzen of verschillende tarieven volgens moment van reizen of boeking. Voorts "zijn wij absoluut kampioen qua aantal mensen die gratis of aan sterk verminderde prijs met de trein kunnen reizen", hekelde Cornu. Of hoe hierin volgens hem gesnoeid moet worden.

En dan de organisatie: hier kan volgens Cornu bijvoorbeeld gewerkt worden op een resem elementen, bijvoorbeeld de verkoop via het internet en de automaten verder ontwikkelen omdat de NMBS hier slechter scoort. De topman kaartte voorts een optimalisering van de vloot aan omdat er nu veel verschillende types treinen zijn en het rollend materiaal gemiddeld 21 jaar oud is tegenover 16 jaar elders.

Cornu had het uiteraard over de gevoelige kwestie van de productiviteit van de werknemers. De lagere productiviteit vloeit volgens hem bijvoorbeeld voort uit de lagere commerciële snelheid; dat is de afgelegde afstand gedeeld door de reistijd. Maar ook de lagere effectieve reistijd van bestuurders en lagere beschikbare tijd voor treinbegeleiders wil Cornu aanpakken. "We moeten het werk zo organiseren en zo afspreken met de erkende organisaties (bonden, nvdr) dat de algemene productiviteit verhoogd wordt. Dit gaat niet over harder werken."

Tot slot wees Cornu ook de hogere HR-kosten de vinger, wat hij wil aanpakken met meer automatisering en centralisering. Ook wil Cornu meer reizigers per station per dag. Vooral bij de onbemande stopplaatsen scoort de NMBS een pak slechter dan gemiddeld. Hij erkende dat de parkings aan de stations hierbij een grote uitdaging zijn.

NMBS sluit loketten in 33 stations

NMBS gaat vanaf juli ook geleidelijk de loketten sluiten in nog eens 33 stations. Het personeel zal elders worden ingezet. Van andere loketten worden de openingstijden beperkt.

Dit jaar, te starten vanaf 1 juli, zullen de loketten geleidelijk sluiten op 23 plaatsen (Asse, Aywaille, Beauraing, Beernem, Bilzen, Bornem, Duffel, Flémalle-Haute, Fleurus, Haacht, Jemeppe-sur-Sambre, Koksijde, Landegem, Leopoldsburg, Lommel, Londerzeel, Nijlen, Pepinster, Vielsalm, Walcourt, Wervik, Yvoir en Zele). Nadien, meestal in de loop van 2016, volgen de loketten van nog tien haltes (Bertrix, Boom, Gouvy, Mariembourg, Poperinge, Quiévrain, Rivage, Temse, Willebroek en Wondelgem).

Daarnaast zullen in 25 minder bezochte stations de openingstijden van de loketten beperkt worden.

De beslissing is het gevolg van het feit dat steeds meer treinreizigers hun ticket via andere kanalen aankopen dan aan het loket, bijvoorbeeld via de website en de app van de NMBS, of via de automaten. De maatschappij wijst erop dat momenteel 532 van de in totaal 555 haltes uitgerust zijn met minstens één automaat.

NMBS start gesprekken op met de betrokken gemeenten om de stationsgebouwen niet onbenut te laten, voegt ze nog toe.

Een (onbemande) ticketautomaat. Beeld BELGA

ACOD-Spoor: "Waarom wordt sluiting loketten niet met NMBS-personeel overlegd?"

"Ik kan begrijpen dat loketten in kleinere stations worden gesloten, omdat de NMBS de tering naar de nering moet zetten", zegt vakbondsman Jean-Pierre Goossens van de socialistische vakbond ACOD afdeling Spoor. "Maar wat ik niet begrijp, is dat daar door de spoorwegmaatschappij niet meer en niet beter over gecommuniceerd wordt met het eigen personeel."

"Onze mensen zijn niet ingelicht over dat soort beslissingen", zegt Goossens over de beslissing van de NMBS om vanaf juli de loketten in 33 stations geleidelijk te sluiten en de openingstijden in 25 andere stations te beperken.

"De NMBS argumenteert nu dat die stations zijn uitgerust met automatische verdeeltoestellen van tickets, maar ik verneem van onze mensen op het terrein dat daar nog al eens iets mee fout gaat en de toestellen niet werken. Het is dan ergerlijk en zelfs frustrerend dat onze mensen - die toch in het station aanwezig zijn, al is het om te poetsen - niet de nodige instructies hebben gekregen om klanten op te vangen bij technische pannes van de verdeelautomaten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden