Woensdag 23/09/2020

Asbest

Asbestpaniek bij werknemers Belgisch bedrijf na positieve tests

Het dak van de Etex-vestiging in Tisselt bevat oude asbestplaten. Bij frictie, door wind bijvoorbeeld, dwarrelt er stof naar beneden.Beeld Bas Bogaerts

In de buurt van Kapelle-op-den-Bos zijn werknemers van het bedrijf Etex Building Performance, een onderdeel van Etex Group, het vroegere Eternit, mogelijk tot vorige week nog met asbeststof in aanraking gekomen. Dat blijkt uit stalen die in een oud magazijn zijn afgenomen. Het gebouw werd inderhaast afgesloten.

Bij zogenaamde kleeftests die een lab op vraag van de vakbonden bij Etex Building Performance verrichtte, in Tisselt nabij Kapelle-op-den-Bos, is asbeststof aangetroffen. Het zeer besmettelijke, want longvlieskanker veroorzakende stof, bevindt zich op rekken in het onderhoudsmagazijn. Dat is een oud gebouw waar een groot deel van de meer dan 200 werknemers voor wisselstukken of ander materiaal langs moet.

Voor alle duidelijkheid: in België gebruikt Etex, het historische Eternit, sinds 1997 geen asbest meer in zijn producten. Ook keert het bedrijf aan werknemers die opstappen of met pensioen gaan een asbestvergoeding uit per geleverd werkjaar vóór 1998.

Maar ondanks een naar eigen zeggen stevig preventiebeleid, en ondanks de inspanningen om met het verleden in het reine te komen, blijft Etex erdoor ingehaald worden.

Het Tisseltse magazijn werd een week geleden – toen bekend raakte dat de helft van de stalen positief testte – hermetisch afgesloten. Het asbeststof zou naar beneden gedwarreld zijn door frictie van oude dakplaten. Die zouden bij windstoten zozeer over elkaar heen schuren dat ze asbeststof vrijgeven.

Volgens een werknemer die anoniem wil blijven, heerste er ‘paniek’ toen het nieuws bekend werd. Bij frequente eerdere metingen – niet van het stof op de rekken maar van de luchtkwaliteit – waren immers geen problemen vastgesteld.

Asbest en Eternit in België

“In Sint-Niklaas heeft elke familie een asbestdode”: rond het stort in Sint-Niklaas, de échte asbesthoofdstad van Vlaanderen

Eternit is veroordeeld voor asbest­doden, maar daarmee is het Vlaamse asbestverhaal niet voorbij. Minstens 3,7 miljoen ton is nog ‘in omloop’.

“Iedereen die aan asbest sterft, verdient een schadevergoeding”: dubbele gevoelens bij eerste veroordeling van Eternit in België
     

“Metingen van de luchtkwaliteit gebeuren heel vaak, volgens regels die het bedrijf zichzelf heeft opgelegd en die tot 10 keer strenger zijn dan wat de wetgever voorschrijft”, geeft de bron toe. “De stofmetingen zijn er nu pas gekomen, op initiatief van de werknemers, omdat de bezorgdheid toegenomen was en er niets gebeurde met dat gebouw.

“De fabriekshal en andere eenheden werden eerder grotendeels gesaneerd, het magazijn nog niet. Alleen: daar komt iederéén over de vloer. Eén vezel inademen kan volstaan om mesothelioom (een pijnlijke en ongeneeslijke longvlieskanker, LD) te krijgen. Etex Building Performance, dat brandveilige isolatiematerialen produceert, speelt een belangrijke rol op de internationale bouwmarkt. De eigen gebouwen op tijd vernieuwen lukt kennelijk niet.”

Beeld Bas Bogaerts

Vakbondssecretaris Freddy De Ruysscher (ABVV), die vorige dinsdag de personeelsvergadering bijwoonde, bevestigt de feiten, al noemt hij paniek ‘een groot woord’. “Zowel het bedrijf als de werknemers weten hoe ze met asbestvervuiling moeten omgaan. Hoewel de vakbond nog altijd een rechtszaak tegen Etex lopen heeft, moet ik zeggen dat het management in deze alert gereageerd heeft. Aanvankelijk zou men het magazijn pas op langere termijn vervangen, nu is beslist om het proces te versnellen en daar 8 à 9 miljoen euro voor uit te trekken.”

“De asbestvervuiling is historisch. Etex weet dat het zijn rommel moet opkuisen, maar uiteraard zit er nog asbest in de gebouwen,” zegt een oud-werknemer, eveneens met verzoek tot anonimiteit. “Het probleem is dat geld dat voor gezondheid en sanering is voorzien, als puntje bij paaltje komt weleens naar andere posten gaat. Bovendien is het management in Kapelle-op-den-Bos en Tisselt de jongste jaren vernieuwd. Vandaag is een generatie aan zet die minder voeling heeft met de hele asbestproblematiek.”

De bewuste oud-werknemer is al een tijd bij het bedrijf weg, maar vreest dat behalve de leiding ook recenter aangeworven arbeiders en bedienden de voeling kwijt zijn. “Niet iedereen bij Etex kan snel het onderscheid nog maken tussen een plaat waar wél en een waar géén asbest in zit. Er zijn hernieuwde inspanningen nodig op het vlak van voorlichting.”

Negatieve tests

Eric Jonckheere, wiens familieleden door mesothelioom gedecimeerd werden nadat zij voor Eternit gewerkt hadden of aan asbest waren blootgesteld, leidt vandaag Abeva, de Belgische vereniging van asbestslachtoffers. Ook Jonckheere baart de Tisseltse situatie zorgen. “Die luchtstalen bijvoorbeeld: als er asbest op de rekken valt, dan heeft dat stof zich via de lucht kunnen verplaatsen, toch? Wanneer en onder welke omstandigheden worden die tests afgenomen, dan? Op windstille dagen?”

“Toen we de resultaten van de kleeftesten kenden hebben we onmiddellijk de luchtkwaliteit weer laten controleren,” zegt Etex-woordvoerder Lionel Groetaers. “Ik begrijp de emotie, maar die tests, die echt wel betrouwbaar zijn, waren negatief. Het gebouw is hoe dan ook afgesloten, en er is een plan om het te vervangen.”

Etex, dat zichzelf “uiteraard erg gevoelig” noemt voor “alle nieuws dat met asbest te maken heeft”, ontkent dat de aandacht recentelijk verslapt zou zijn. Een tijdstip voor het begin van de geplande werken is er nog niet.  

Asbestwetgeving België

1967: na de brand in het Brusselse warenhuis Innovation promoot de overheid het gebruik van asbest als brandveilig isolatiemateriaal.

1986: een koninklijk besluit bepaalt dat bedrijven asbestbevattende materialen moeten vervangen als dat technisch mogelijk is.

1993: een ministerieel besluit bepaalt dat elk bedrijf een asbestinventaris en asbestrisicoplan moet opstellen.

2001: de productie en verkoop van asbestbevattende materialen wordt finaal verboden.

2006: België zet de EU-richtlijn over de bescherming van werknemers die aan asbest blootstaan, in eigen wetgeving om. Werknemers die ziek geworden zijn (asbestose, mesothelioom enz.) door blootstelling krijgen via het Asbestfonds, dat deel uitmaakt van het Fonds voor Beroepsziekten, een vergoeding.

2014: Vlaanderen keurt een eigen ‘Asbestafbouwplan 2040' goed, dat geïmplementeerd wordt door Ovam.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234