Dinsdag 29/11/2022

'Asbestbedrijf Eternit had enkel oog voor eigen winstbejag'

Wat niemand voor mogelijk hield, is toch gebeurd. Eternit moet de nabestaanden van de aan longvlieskanker overleden Françoise Vannoorbeeck een schadevergoeding van 250.000 euro betalen. 'Het bedrijf heeft werknemers en omwonenden bewust blootgesteld aan asbest.'

In een vonnis van liefst 48 pagina's toont rechter Walter Thiery van de Brusselse rechtbank van eerste aanleg zich niet mals voor Eternit. "Het is met een ongelooflijk cynisme dat Eternit de wetenschap opzij heeft geschoven, en dat alleen uit winstbejag", klinkt het. Hoewel het voormalig asbestverwerkend bedrijf sinds 1967 wist dat er een verband was tussen asbest en mesothelioom (longvlieskanker), heeft het er alles aan gedaan om dat risico te minimaliseren, zelfs te verzwijgen, zo stelt de rechter vast.

Eric Jonckheere (52), zoon van asbestslachtoffer Françoise Vannoorbeeck, die samen met zijn twee broers het proces tegen Eternit voortzette nadat zijn moeder in 2000 overleed, reageerde opgelucht. "Blij kan ik niet zijn", zegt hij. "Vier Jonckheeres kunnen er niet bij zijn." Behalve zijn moeder verloor Jonckheere ook zijn vader en twee broers aan longvlieskanker.

De familie Jonckheere groeide op in de schaduw van de Eternitfabriek in het Vlaams-Brabantse Kapelle-op-den-Bos. Vader Jonckheere was ingenieur in de fabriek. Dat hij ziek werd, kon Françoise Vannoorbeeck nog begrijpen. Maar toen haar twee kinderen en zijzelf, die nooit bij Eternit hebben gewerkt, longvlieskanker kregen, was er voor haar meer aan de hand. Vannoorbeeck weigerde de 43.000 euro die Eternit haar aanbood en besloot het bedrijf te dagvaarden in een burgerlijke procedure.

Volgens Eric Jonckheere was het tijd dat de industriëlen ter verantwoording werden geroepen. "De doofpot in Kapelle-op-den-Bos moest stoppen. Eternit heeft veel te lang gelogen. Het bedrijf wist dat asbest gevaarlijk was. Toch zijn ze het blijven produceren en hebben ze arbeiders noch omwonenden ooit fatsoenlijk gewaarschuwd."

Ook overwinning van advocaat

"Eternit heeft zelfs wetgevende initiatieven ter bescherming van de volksgezondheid tegengehouden", zegt Jonckheeres advocaat Jan Fermon. Elf jaar lang groef Fermon zich onder in asbest en bestudeerde hij gelijkaardige rechtszaken in het buitenland. De overwinning van de familie Jonckheere op Eternit is er ook, en misschien vooral een van hem.

"Niet alleen heeft de rechter onze redenering overgenomen dat Eternit een fout heeft gemaakt", aldus Fermon. "Ook in het principe van de verjaring is de rechtbank gevolgd. Omdat je onmogelijk kan bepalen op welk moment Françoise Vannoorbeeck ziek is geworden door asbest, moet je aanknopen bij het einde van de blootstelling. Dat is in 1991, het jaar waarin Françoise van Kapelle-op-den-Bos naar Namen verhuisde."

"Daarenboven is de verjaring voor het indienen van een schadevergoeding geschorst tot op de dag waarop haar ziekte in 1999 is vastgesteld. Het is namelijk absurd om een verjaringstermijn te laten beginnen op het moment dat de ziekte zich nog niet heeft gemanifesteerd."

Eternit overweegt beroep aan te tekenen tegen de veroordeling. Het bedrijf stipt aan dat de schadevergoeding die de rechtbank toekende vele malen groter is dan de toelages die het Asbestfonds uitkeert. "Bijgevolg ondermijnt deze beslissing de regeling van het Asbestfonds", zo klinkt het in een persbericht. Het bedrijf blijft erbij dat het altijd de nodige maatregelen heeft genomen "in overeenstemming met de vigerende wetgeving en op basis van de toen geldende wetenschappelijke inzichten".

Volgens Johan Verbist, advocaat van Eternit, blijft een fonds de beste oplossing voor asbestslachtoffers. "Zo'n fonds is er net om niet naar een rechtbank te hoeven gaan." De advocaat wijst er voorts op dat Eternit een van de vier asbestproducenten in België is geweest en zelf slechts verantwoordelijk kan gesteld worden voor 3 tot 6 procent van alle asbestdoden in ons land. "In 2008 zijn in België 155 mensen gestorven aan mesothelioom. Daarvan zijn slechts twee of drie overlijdens veroorzaakt door Eternit."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234