Vrijdag 24/05/2019

Dokterslonen

“Artsen hebben het geluk dat ze kunnen profiteren van een pervers systeem”

Beeld Eleni Debo / Jan Straetmans

Artsen werken hard, ze hebben lang gestudeerd en ze dragen een grote verantwoordelijkheid. Dus mogen ze goed hun boterham verdienen, horen we overal. Maar door zo’n redenering vergeten we de maatschappelijke kost van zo’n lange werkdagen, vindt professor Arbeidspsychologie Martin Euwema (KULeuven).

Wie hard werkt, mag goed verdienen. Maar is geld echt belangrijk om gemotiveerd te werken?

Euwema: “Dat verband is niet zo rechtlijnig. Artsen werken hard omdat het hen veel geld oplevert, maar ook omdat het bij het beroep hoort. Er heerst een soort machocultuur waarin het stoer is om lange dagen te kloppen. Die cultuur ontstaat al heel vroeg in de opleiding geneeskunde. En als je zo hoogwaardig en hard werkt, dan zal daar natuurlijk een goede verloning tegenover staan.

“Dat ze niet meer zo hard zouden werken, mochten ze niet zo goed betaald worden, dat vind ik persoonlijk een totale belediging. Heel veel andere mensen werken ook hard.”

Die andere mensen hadden dan ook maar twaalf jaar moeten studeren, horen we soms. Wat vindt u van dit argument?

“Dat vind ik een simpele manier van denken. Artsen vinden na het lange assistentschap dat het tijd is om hun opleiding terug te verdienen. Je krijgt dan een geleidelijke evolutie van rollen. Op het moment dat artsen partner worden in zo’n maatschap, beginnen ze zich eigenaar te voelen. Zij zijn nu de risicodrager, de ondernemer in een vrije markt.

“Maar het is geen vrije markt. Het is een collectieve markt die betaald wordt met collectieve middelen. Ik vind het belangrijker om mensen tijdens hun opleiding al voldoende te motiveren. Als iemand na tien jaar afhaakt omdat die de manier van werken niet aangenaam vindt, dan was zijn opleiding een onnodige investering van de samenleving.”

Professor arbeidspsychologie Martin Euwema. Beeld PHOTONEWS/KRIS VAN EXEL

Hoe kan je het werk aangenamer maken om jonge artsen te motiveren?

“Zestig uur per week werken, dat is eigenlijk gewoon een kwestie van slecht werk organiseren. De kwaliteit van de arbeid wordt er doorgaans niet beter op in zo’n ontzettend lange werkdagen. Ik vind het geen fijn idee dat je behandeld wordt door een arts die net al twaalf uur bezig is geweest. Dan ben ik liever de eerste ‘s ochtends vroeg.

“Er wordt nu wel steeds meer tegen geprotesteerd. De loondienst valt heel goed te overwegen als alternatief. Academische ziekenhuizen leveren écht geen mindere kwaliteit, integendeel zelfs, dan artsen die vanuit een associatie opereren.”

In Nederland werken artsen in loondienst, maar daar bestaan dikwijls lange wachtlijsten. Volgens onze artsen worden patiënten in België vlotter en beter bediend. Klopt dat volgens u?

“Die wachtlijsten hebben in Nederland eerder te maken met de financiering van ingrepen. Ziekenhuizen hebben er afspraken met particuliere zorgverzekeraars over hoeveel operaties ze dat jaar mogen uitvoeren. Ik zal meteen toegeven dat dit grote problemen veroorzaakt, maar het ligt niet aan de loondienst.

“Ik zie wel een cultuurverschil. Het klopt dat de tandarts of de huisarts veel meer uren beschikbaar zijn in België dan in Nederland. Ze zijn buitengewoon klantvriendelijk, maar of dat een gewenste situatie is? De stress ligt in België hoger, maar de inkomsten lager, dus in veel opzichten is het werk hier gewoon minder goed georganiseerd.”

Wie verdient het minste en het meeste in uw ziekenhuis? Ontdek hoeveel een arts in uw ziekenhuis verdient.

Een UZ is niet hetzelfde als een AZ? Wat is een ereloon precies? Duizelig van alle termen? Laat ons helpen met het abc van de dokterslonen.

De afgelopen maanden probeerde De Morgen stap voor stap het hele kluwen van de ziekenhuisfinanciering te ontwarren. Hier leest u hoe we hierbij precies te werk zijn gegaan.

Reageren? Mail naar dokterslonen@demorgen.be
            

Inkomsten hangen hier af van het type prestatie. Hoe hervorm je dat? 

“Als je niet naar een loondienstmodel wil en de vrije markt wil behouden, moet je de tarieven van een verrichting zo bepalen zonder de medische consumptie op te drijven. Het huidige systeem bevordert denken in rendabel zijn. Een ingreep levert geld op, praten met een patiënt minder.

“Ik reken dat geen enkele individuele arts aan, want dit komt door perverse prikkels in het systeem. We kunnen wel de vergoedingen voor medische ingrepen verlagen, zodat artsen meer tijd zullen besteden aan consultaties en overleg. Huisartsen hebben ook een heel belangrijke gatekeeper-functie. Zij moeten erop letten om de patiënt niet zomaar door te sturen naar een specialist, want de maatschappelijke kost hiervan is erg hoog.”

U lijkt zich te ergeren aan de argumentatie van artsen. 

“Waar ik niet goed tegen kan, is dat heel slimme mensen met zulke drogredenen afkomen. ‘Ze hadden ook maar zo slim moeten zijn om chirurg te kunnen worden’, zeggen ze dan. Dat is echt hoe die mensen praten. Het geeft natuurlijk een enorme egoboost als je zegt dat je hersenchirurg bent en ook nog eens 400.000 euro per jaar verdient.

“Als ze nu eens eerlijk zouden zeggen dat ze gewoon geluk hebben om te kunnen profiteren van een pervers systeem, dan zouden ze kunnen toegeven dat het natuurlijk belachelijk is dat kinderartsen minder verdienen. Het valt niet rationeel te beargumenteren waarom een internist veel meer verdient dan een kinderarts. Dat is wel te verklaren vanuit status. Maar status is iets heel relatief. Het onderscheid tussen snijdende en denkende beroepen is niet meer van deze tijd.

“Dat ze het zo verantwoorden, ligt aan een basismechanisme uit de psychologie: cognitieve dissonantie. Als een situatie niet zo is als die zou moeten zijn, dan praat je jezelf aan dat daar een goede reden voor bestaat. Ik zou er heel erg voor willen pleiten om de inkomensongelijkheid bij artsen ter discussie te stellen, want hun argumenten zijn heel doorzichtig.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.