Zondag 05/04/2020

Artikel 35 van de grondwet keert Belgische logica om

Centraal in de Octopusnota die Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) hanteert als leidraad voor de staatshervorming staat artikel 35. Dat grondwetsartikel draait de federale logica om: er wordt een lijst opgemaakt van de bevoegdheden die nog federaal blijven, al de rest verhuist naar de deelstaten.

Artikel 35, in de grondwet ingeschreven bij het Sint-Michielsakkoord in 1993, bepaalt dat er bij tweederdemeerderheid een lijst moet worden opgesteld van bevoegdheden die toevertrouwd worden aan de federale overheid. Alle bevoegdheden die niét op de lijst staan, behoren automatisch de deelstaten toe. Artikel 35 draait de logica om. Er moet beslist worden wat de deelstaten nog samen willen doen, niet langer wat ze apart willen doen.

Het bewuste artikel 35 werd nooit ingevuld, het bleef altijd bij een symbolische overwinning voor de Volksunie. Maar zeventien jaar na datum kan daar onder aanvoering van de N-VA, de erfgenamen van de VU, verandering in komen. In de Octopusnota die de Vlaamse regering als leidraad voor de staatshervorming hanteert, en waar minister-president Peeters gisteren bij zijn bezoek aan informateur Bart De Wever uitvoerig op hamerde, speelt artikel 35 een cruciale rol. Het is de concrete invulling van de Copernicaanse omwenteling waar zowel Peeters als De Wever voor pleiten: het zwaartepunt verhuist van de federale staat naar de deelstaten.

Volgens verschillende bronnen is artikel 35 inderdaad de piste die de N-VA wil volgen op weg naar een grote staatshervorming. Alle Vlaamse partijen die in aanmerking komen voor regeringsdeelname steunden de Octopusnota en dus de vraag om het grondwetsartikel in te vullen. De komende weken moet blijken of ook aan de andere kant van de taalgrens voldoende wil aanwezig is om artikel 35 te voltooien, en de ommekeer naar een confederaal model te maken.

Professor staatsrecht Hendrik Vuye (Universiteit Namen) meent dat het voltooien van artikel 35 stilaan onvermijdelijk wordt. “Jean-Luc Dehaene heeft op een studiedag over het Sint-Michielsakkoord ooit gezegd dat artikel 35 vermoedelijk nooit zou uitgevoerd worden. (lacht) Het zou immers een ‘Copernicaanse omwenteling van het Belgisch model inhouden’. De meeste partijen deelden zijn mening. Maar ondertussen zijn de geesten gerijpt, ook in Wallonië. Als minister-president Rudy Demotte (PS) vindt dat het evenwicht moet verschuiven naar de deelstaten, dan houdt dat eigenlijk het invullen van artikel 35 in.”

“Misschien lossen ze het toch nog eens op de oude manier op. Nog wat bevoegdheden verschuiven naar de deelstaten, en die bevoegdheidsoverdracht telkens in bijzondere wetten gieten. Maar dat kan je niet blijven volhouden, met elke overdracht kom je dichter bij artikel 35. Want het wordt stilaan makkelijker en logischer om bij wet te bepalen wat je nog wél samen wil doen, dan wat je niét samen wil doen. Als er een grote staatshervorming komt, dan kom je haast automatisch uit bij artikel 35.”(JV)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234