Vrijdag 27/01/2023

Artiesten dreigen Bombay links te laten liggen

Is een reclamecampagne met een alleen in ondergoed gestoken paar obsceen? Die vraag houdt de Indiase kranten volop bezig. Ze zorgt voor honderden boze brieven en gekibbel tussen moraalpolitie en reguliere ordehandhavers. De affaire is het topje van een ijsberg: de fundamentalistische Sena-partij is in Bombay (nu Mumbai) een morele kruistocht begonnen.

Mumbai.

Van onze verslaggeefster

De onderminister voor Cultuur van de Indiase deelstaat Maharashra, Deshmukh, verslikte zich in zijn ontbijt toen hij op zaterdag 8 mei de kleurenadvertentie van het Zwitserse Calida in de Times of India zag. Een jonge vrouw, die niet meer dan een onderbroek draagt, ligt op haar buik op bed, terwijl haar eveneens halfnaakte echtgenoot plagerig haar voeten kietelt. Deshmukh belde meteen naar de politie en de pers. Hij had het over een ware schande en de ontaarding van de moraal en beloofde snelle vervolging.

Dat laatste laat nog steeds op zich wachten, maar de media zagen desondanks een fijn verhaal in de affaire. Haast dagelijks, en in sommige gevallen tabloidpaginagroot, vragen ze reclamemakers, sociologen en lezers om hun standpunten. "Hoe durft deze firma zich zo respectloos te gedragen tegenover de Indiase cultuur", fulmineerde een lezer in Sunday Midday. Journalist Anil Thakraney legde dan weer een halve pagina lang uit dat de advertentie gewoon een slimme zet is van een firma die zich geen miljoenenpubliciteit kan permitteren. "Calida weet dat negatieve publiciteit ook publiciteit is. En iedereen praat over die onderbroeken."

Het gros van de reclamebedrijven verdedigt de Calida-reclame als functioneel, slechts een enkele reclamemaker vindt dat Nexus 'een gebrek aan ideeën heeft'. "Stel dat de fabrikanten van maandverbanden ook zo begonnen. Wat kregen we dan?"

Nexus-directeur Rajiv Gharwal heeft onderhand een 20 cm dik dossier aan Calida-krantenartikels verzameld, maar op de politie wacht hij nog steeds. "Toen ik over de klacht las, zegt hij, "ben ik een dag ondergedoken. Ik moest denken aan wat er drie jaar geleden met de reclame voor Tuff-sportschoenen gebeurde. Deshmukhs partijgenoot van de Shiv Sena had het toen over de 'noodzaak aan een inquisitie' en je zag wekenlang Sena-knokploegen opduiken rond de firma die de reclame met artistiek-naakte modellen had gemaakt. Maar er gebeurde niets en dus ben ik nu opnieuw aan het werk."

Dat de politie te traag en vooral te laks reageert, vindt ook de Burgerorganisatie voor Publieke Opinie (COPO), een met de Sena-partij verbonden burgerorganisatie . Bij de politie heet het dat het dossier wordt samengesteld, maar COPO wil dat er snel arrestaties komen.

De Shiv Sena-partij regeert in de staat Maharashra, maar is sterk gelieerd met de BJP, de hindoefundamentalistische partij die de federale regering aanvoert. De onderbroekenaffaire is niet de eerste kwestie waar Sena zich druk over maakt. "Het is een politiek spel", meent Gharwal. "De partij deed het bij de parlementsverkiezingen van februari erg slecht in Maharashra en probeert haar populariteit te vergroten door in te spelen op nationalistische tendenzen. De jongste maanden creëert de Sena in India's meest kosmopoliete stad een waar klimaat van angst."

Zo mocht de Pakistaanse - en voor de Sena dus bij voorbaat 'slechte' - zanger Ghulam Ali op 27 april niet optreden omdat zijn teksten 'obsceen' zouden zijn. Vier dagen later werd het huis van India's beroemdste hedendaagse schilder, M.F. Husain, kort en klein geslagen door een aanhanger van de Sena-knokploeg Sainiks. Reden: zijn twintig jaar oude doek De redding van Sita, waarop een hoofdpersonage uit het Ramayana-epos naakt is afgebeeld, werd beschouwd als een belediging van de hindoemeerderheid.

Op 2 mei ging het alweer mis. Dit keer had Marc Robinson, de populaire MTV-India-dj die een concert van de rockgroep Savage Garden inleidde, het gewaagd zijn collega-presentatrice op het podium te kussen. De Sena reageerde woest, Robinson moest onderduiken en alle concertorganisatoren dienen voortaan te garanderen dat concerten om tien uur eindigen en dat iedereen zich 'deftig' gedraagt.

Ook de cabarets - waar meisjes in lange onderrokken en zedig bedekt dansen - kregen de opdracht tegen ten laatste halftwaalf hun deuren te sluiten. Dat is praktisch onhaalbaar omdat het gros van de klanten pas na middernacht komt opdagen. De meeste uitbaters hebben hun tent dan ook gewoon opnieuw laten registreren, nu als culturele organisatie en dus niet gebonden aan de openingsuren. Het pas geopende Fashion Café kwam er zo goedkoop niet van af. Het yuppie-etablissement kreeg meteen na de opening bezoek van COPO-leden die de stoelen met rugleuningen in de vorm van vrouwentorso's beledigend vonden. Het café kon pas terug open toen de stoelen door gewone exemplaren waren vervangen.

Dit is gewoon de nieuwste onzin van Sena-leider Bal Thackeray, reageren de meeste liberale intellectuelen in heftige editorialen en columns. Ze wijzen erop dat de man niet consequent is: waarom mocht de zich vaak in het kruis tastende Michael Jackson wél en Def Leppard niet naar Mumbai komen? Persoonlijke connecties, meent zanger Uday Benegal in het weekblad Outlook. "Jackson had Thackeray met een persoonlijk bezoek vereerd, wat de Sena-leider als een ware publiciteitsstunt beschouwde.".

Velen hopen dat de kiezer de Shiv Sena in 2000 zal afstraffen. Maar de resultaten van een opiniepeiling lijken dat te logenstraffen. Niet minder dan 82 pct. vond de beperking van het nachtleven een positieve zaak, 66 pct. oordeelde dat zoenen in het openbaar obsceen is en niet minder dan 57 procent bleek voorstander van de oprichting van een 'podiumveiligheidsraad', die erop zou toezien dat artiesten zich gedragen tijdens hun shows en concerten. De artiesten hebben alvast laten weten hoe ze zullen reageren: ze zullen hun concerten dan niet langer in Mumbai maar wel in Hyderabad laten plaatsvinden. "Spijtig voor Mumbai", meent een concertorganisator, "maar Hyderabad wordt dan India's nieuwe metropool."

Catherine Vuylsteke

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234