Donderdag 13/08/2020

Arnold Schwarzenegger

De bezoeker wordt in de hal uitgenodigd om het loodzware zwaard van Conan de Barbaar eventjes op te tillen

Hij stapte in de politiek zoals een bokser in de ring. Met machogedoe en replieken die zo uit de film kwamen, en dat alles omgeven door een armada van raadgevers. De ex-bodybuilder werd in 2003 tot gouverneur van Californië verkozen. We zijn nu zeventien maanden verder. Is Californië te klein voor Arnie, de Man van Staal? Portret van een man die een National Power wil worden.

"I'll be president"

Stel dat je ervan droomt op een zondagochtend, met een Harley-Davidson tussen je benen en volledig in het leer gekleed, deel uit te maken van zijn groepje kameraden. Je zou dan vertrekken vanuit Pacific Palisades en met ronkende motoren zou het richting de bergen en de canyons van Malibu gaan, ten noordwesten van Los Angeles. Hij zou aan het hoofd rijden, uiteraard, de rug recht en het gelaat ondoorgrondelijk, de ogen verborgen achter de zwarte zonnebrilglazen. Achter hem rijden - afhankelijk van het weekend - acteur Tom Arnold, de speciale-effectenspecialist Stan Winston, een oude vriend van The Body Shop, een autoverkoper, een koning van de ijskreem, de filmregisseur James Cameron of een van zijn neven. Niemand steekt hem voorbij. Arnold Schwarzenegger is de leider. Geen discussie.

Met een beetje geluk mogen we 's avonds mee aanschuiven aan de barbecue in zijn woning met de allure van een Mexicaanse villa, op een heuvel in Brentwood, een rijkeluiskwartier ten westen van Hollywood. Aan tafel zitten alleen maar een paar vertrouwelingen: de mama van Maria, Eunice Kennedy Shriver, 84 jaar, de geliefkoosde zuster van de vermoorde president, Arnolds broer, die net is verkozen in de gemeenteraad van Santa Monica, misschien ook Oprah Winfrey en beste vriendin van Maria, één of twee journalisten, vroegere collega's van zijn echtgenote (na zijn verkiezing stopte ze als journaliste bij NBC) en enkele vertrouwelingen van Arnold zelf, zoals zijn vriend Paul Wachter, de beheerder van zijn bezit.

We bewonderen dan het huis, uiteraard. Volgepropt met beelden en schilderijen (Warhol, LeRoy Neiman) en filmsouvenirs. Het ademt rijkdom en luxe, de levenskunst van Californië. En alles, op de rookkamer voor sigaren na, straalt hygiëne uit. Met op kop, uiteraard, de fitnessruimte. Schwarzenegger doet er iedere ochtend 45 minuten aan cardiotraining en 's avonds volgt nog een work-out van 30 minuten, maar dan met gewichten. Voor zijn 57 jaar ziet hij er hoe dan ook patent uit, hoewel hij in werkelijkheid kleiner is dan de wereld denkt (vandaar dat bij interviews op discrete wijze kussens onder zijn achterwerk worden geschoven).

Ah, dat lichaam! Verheerlijkt in talloze foto's, tekeningen, schilderijen die ook zijn eigen bureau sieren en hem niet zelden tonen in adamskostuum. Is hij niet alles schatplichtig aan dat lichaam? Zijn eerste trofeeën als bodybuilder in Oostenrijk, zijn reis naar Amerika op aandringen van de impresario Joe Weider, zijn foto's, cassettes, demonstraties, medailles, titels van Mister Universe (5), Mister Olympos (7) en dan zijn films, van de allereerste documentaire van George Butler, Pumping Iron in 1977, tot de serie Terminator (van 1984 tot 2003), zonder Conan the Barbarian de vergeten, waarin hij met zijn wapperende haren en zijn blote borst de incarnatie werd van de sterkste man ter wereld. Hij dankt zijn volledige fortuin aan dat lichaam, hij dankt er ook zijn echtgenote Maria aan en zijn eerste politieke job als hoofd van de Raad voor Sport en Lichamelijke Opvoeding, onder president Bush, de eerste.

l Dictator of Redder

"Maar doe niet", zo bezweert ons zijn vriend Paul Wachter, "zoals die elite in New York, die intellectuelen van de Oostkust die, eens ze Yale of Harvard achter de rug hadden, te stom waren om meer op te merken dan enkel de spierbundels en dat zware Oostenrijkse accent. Zij zagen hem voor een lachertje aan. Toen hij in oktober 2003 tot gouverneur van Californië werd verkozen, heb ik uitgeroepen: 'Eindelijk! Eindelijk! Nu zal de wereld de echte Schwarzenegger ontdekken!'" Vriend en vijand zijn het over één ding eens: hij is intuïtief, slim en vechtlustig. Begaafd met een onwrikbare wil, een nooit aflatende volharding, een grenzeloze ambitie en een onwrikbaar zelfvertrouwen. Schwarzenegger heeft altijd in zijn einddoel geloofd, zelfs al als kind, als tweede zoon van een Oostenrijkse politieman in het kleine dorpje Thal. "Ik droomde ervan om dictator van een land te worden of redder van de wereld, type Jezus Christus", verklaarde hij in 1977 aan het magazine Rolling Stone. "Erkend worden, daar ging het me om." In 1977 al, in de film Pumping Iron, verklaarde hij "het gevoel te benijden dat een Kennedy moet hebben gehad als hij vijftigduizend mensen toesprak, of dat Hitler in het stadion van Neurenberg moet hebben ondervonden". Dit laatste citaat vindt men enkel in het boek terug dat regisseur Butler over de film maakte en in de filmrushes. De rechten ervan werden opgekocht... door Schwarzenegger zelf. Maar er zijn genoeg getuigenissen over zijn hang naar glorie. Daarbij komt altijd één zinsnede bovendrijven, zoals Bill Rosendahl (een ex-journalist die openlijk sympathiseert met de Democraten en nog onder Carter heeft gewerkt) opmerkt: "Schwarzenegger is bigger than life." "Arnold is niet verkozen op een programma", zegt Bobby Shriver, de broer van echtgenote Maria. "Hij is verkozen op een ademstoot van energie en optimisme, op een droom, op een spontane hoop op verandering. Hier heerste één en al ontgoocheling, zijn voorganger Davis stond zielig met de voeten in de modder. En zie, daar komt een charmeur met een verleden, een plan en een scenario van een echte Action Man. Bovendien trok hij iedereen mee in die Amerikaanse mythologie. In Europa zou dat niet zo snel werken. Maar hier! Weg met de dossiers! Enkele simpele en vooral pragmatische ideeën. En emotie. Klaas is Kees." Emotie? "Ben je al eens naar een demonstratie van boybuilding geweest? Dat is absoluut verbijsterend. Niet te vergelijken met een voetbalmatch. Het is tegelijkertijd een spektakel en een spel van verleiding. Alles berust op de persoonlijke band die de bodybuilder doet ontstaan tussen hem en het publiek. Dat publiek moet je kunnen omwikkelen, begeesteren. Bewondering, afgunst en emotie ontlokken. Dan sta je er. Zo bedrijft Schwarzenegger ook politiek, een interactie tussen het publiek en één man. Zij en ik, Arnold. Ik lever me uit aan hen, en zij geven zich aan mij. Niet vanwege geloof in mijn programma, maar vanwege geloof in mij, Arnold. Populistisch? Zeker en vast! Gevaarlijk? Zeker en vast. Hitler was zo. Maar Arnold put uit de traditionele waarden van de Amerikaanse mythologie. De elektroshock die zijn komst hier heeft veroorzaakt, is al een verwezenlijking. Om al het overige te beoordelen, is het te vroeg. Totnogtoe heb je enkel de acteur gezien." En toch, na zeventien maanden kan men zich al een beeld vormen van zijn politieke prioriteiten en zijn overtuigingen. Momenteel heeft hij nog de godenstatus en blijft hij zeer hoog scoren in de polls. Al komt er nu hier en daar de klad in. Volgens een onderzoek door het bureau Field van begin februari haalde hij 55%, een val van 10% tegenover zes maanden terug. Vooral de kiezers van de Democratische Partij die hij wist te verleiden, beginnen te twijfelen. Want de financiële situatie van Californië, de dichtstbevolkte staat van de Verenigde Staten en vijfde of zesde economische macht ter wereld - nog voor Frankrijk bijv. - is lang niet opgelost. De levensstijl van Arnold blijft flamboyant. Hij verplaatst zich met een privéjet, altijd op zijn eigen kosten. Hij heeft zijn naam in gouden letters laten schrijven op de deur van zijn bureau en de bezoeker wordt in de hal uitgenodigd om het loodzware zwaard van Conan de Barbaar eventjes op te tillen. Als hij sigaren rookt, of gasten, geeft hij de voorkeur aan de grote tent die hij heeft laten optrekken in een patio. Hij is een warme persoonlijkheid, zeer benaderbaar ook (behalve voor journalisten), attent tegenover bezoekers en medewerkers, hij deelt à volonté cadeautjes uit en vergeet geen enkele verjaardag, zelfs die niet van politieke tegenstanders. Zijn energie om veel dossiers tegelijkertijd aan te pakken verbaast zowat iedereen. Lezen doet hij weinig, hij eist altijd korte memo's en wil dat men hem mondeling brieft (het verhaal gaat trouwens dat het altijd Maria was die als eerste de scripts las van films die hem werden aangeboden).

Het is dan ook niet al lezend maar via televisie dat hij in 1980 het werk van de economist Milton Friedman ontdekte. Hij regelde verscheidene ontmoetingen met de man en zijn denken liet Schwarzenegger niet meer los. "Hij leert terwijl hij met de mensen praat, dat is zijn truc", verklaart Paul Wachter. "Als hij denkt dat hij tijdens een ontbijt iets kan leren van iemand, zal hij toezeggen. Hij heeft altijd zo gehandeld. Zo nam hij het vliegtuig naar Ohama om de financier Warren Buffett te ontmoeten, een man die hij enorm bewondert. En ze zijn vrienden geworden."

l "I'll be back"

Naast een sterk uitgebouwd kabinet omringt de gouverneur zich ook met een heel leger politieke raadgevers, volgens het dagblad Sacramento Bee zijn het er zelfs een negentigtal. "Een provocatie voor al diegenen die al jaren strijden tegen de geldverspilling in de politiek", zegt Doug Heller, de vertegenwoordiger van de dynamische Vereniging van Belastingbetalers. "Schwarzenegger wordt aan de buitenwereld voorgesteld als een eenzame held van het volk, maar hij levert zich over in de handen van de industriële drukkingsgroepen. Het merendeel van zijn raadgevers werkt voor grote privébedrijven, die onmiddellijk belang hebben bij de beslissingen van de gouverneur." Maar zijn extravagante status laat hem toe alle regels van de klassieke politieke communicatie te veranderen. Hij blijft zijn filmrollen vermengen met deze van gouverneur. Soms subtiel, soms zonder omwegen: al zijn redevoeringen eindigen met zijn fameuze Terminator-oneliner "I'll be back". Hij speelt in zijn speeches en replieken ook met verbasteringen zoals governator en collectinator. "Hij is altijd meester geweest in het verfijnen en manipuleren van zijn eigen imago", stelt analist Phil Bronstein, de beroemde eigenaar van de San Francisco Chronicle. "In Hollywood kwamen de andere sterren hem al vragen hoe ze hun imago moesten verzorgen." Ieder publiek optreden verloopt volgens een uitgeschreven scenario en wordt vergezeld van een eigen equipe die de belichting verzorgt. Elke keer pakt hij ook mediageniek fors uit. Toen hij aankondigde dat hij een einde zou maken aan de verspilling van budgetten, kwam hij aandraven met een gigantische kredietkaart die hij doorknipte met een even gigantische schaar. Toen hij een hervorming van de pensioenen lanceerde, liet hij een geblindeerde wagen aanrukken waarvan de achterdeur openstond zodat er postzakken vol dollars uit vielen. De gouverneur gooide eigenhandig al de zakken één voor één weer de auto in. Had iedereen het begrepen? Hij reed ook op scène een auto in de prak toen hij een taks op voertuigen afschafte en vermomde zich als verhuizer om de dozen mee te helpen sleuren van het eerste bedrijf dat zich opnieuw in Californië kwam vestigen. "Hij heeft twee dingen begrepen", zegt Tom Hollihan van de school voor communicatie Annenberg: "Dat Amerikanen op de eerste plaats hun informatie via televisie binnenkrijgen, dat een sterk beeld om een simpele boodschap te verkondigen boven duizend commentaren gaat. Perceptie is belangrijker dan realiteit. En ten tweede dat de kiezers, steeds sceptischer tegenover de politiek, onweerstaanbaar worden aangetrokken door de antipolitiek, door de outsider, de redder die in staat is een schop te geven in de mierenhoop. Kortom, Action Man."

l Dwarsligger

Maar het is precies in die acties dat de man naar boven komt. In het eerste jaar verliep alles soepel, ook al omdat hij zijn imago van 'tweepartijenman' waarmaakte en zo ook op de Democraten kon rekenen. Hij steunde zelf ook voorstellen van die Democraten, onder meer op het gebied van milieubescherming. Tegen de politiek van president Bush in besliste Californië ook 3 miljard dollar te investeren in stamcellenonderzoek. Filmproducent en vriend Jerry Zucker, wiens jonge dochter aan diabetes lijdt, overtuigde hem, samen met zijn echtgenote Maria, die haar vader Sargent Shriver zag ten onder gaan aan de ziekte van Alzheimer. "Ik heb het echtpaar bij mij uitgenodigd, samen met twee zeer bedreven biologen", vertelt Zucker. "Arnold raakte zeer gepassioneerd. Hij stelde hen onafgebroken vragen, op pragmatische, intelligente wijze, daarbij ook denkend aan de duizenden jobs die dat onderzoek Californië kon opleveren." In het tweede jaar werd het parcours moeilijker. Schwarzenegger, ditmaal helemaal in de lijn Bush, zet de aanval op de sociale sector in. Zijn beloftes van het jaar tevoren negerend, pakt hij de gezondheidszorg, het onderwijs en de pensioenen aan, die hij zo snel mogelijk wil privatiseren. Als de verkozenen, zestig procent ervan zijn Democraten, niet meewillen, is het simpel, zo verkondigt hij: dan houdt hij maar, zoals de wet in Californië het toelaat, een referendum over zijn plannen. Om de verkozenen in Sacramento te verslaan, vergaart hij eigenhandig een 'oorlogspot': 50 miljoen dollar om campagne te voeren. Hoe? Door diners te houden. Wie 100.000 dollar betaalt, mag aan zijn tafel aanzitten. Doug Heller ziet het op zijn consumentensite met lede ogen aan: "Nooit heeft een gouverneur zoveel geld verzameld. De farmalabo's, verzekeringsmaatschappijen, autoconstructeurs, Fox News...: de betalingen kwamen binnen met 80.000 dollar per dag. Deze man is Californië aan het uitverkopen."

l Liberaal in de moraal

De Democratische verkozenen, het jaar tevoren een beetje in slaap gewiegd, organiseren de opstand. Arianna Huffington, die het in de verkiezingen van 2003 tegen hem opnam, vergelijkt hem met Michael Eisner, de gevallen patron van Disney: "Dezelfde hang om één ding zo te zeggen en een ander anders te doen, hetzelfde talent om persoonlijke banden aan te gaan met mensen en ze dan een mes in de rug te steken." Een adept van conservatief rechts? Het lijkt ingewikkelder. Op economisch en fiscaal vlak klopt het helemaal. "Voor Arnold heeft wie arm blijft in de Verenigde Staten dat enkel aan zichzelf te danken", zegt schoonbroer Bobby Shriver. Maar op het vlak van de moraal strijkt hij dan weer veel Republikeinen tegen de haren in. Zo is hij voorstander van abortus en van de rechten voor homoseksuelen. Ten tijde van de affaire-Clinton aarzelde hij ook niet om zijn afgrijzen kenbaar te maken over de houding van zijn Republikeinse Partij tegenover Clinton. Dan is er ook nog echtgenote Maria, geboren in de Kennedy-clan en een volbloed Democrate. Maria, de liberale, de passionata, de cerebrale. Maria die, zoals Schwarzenegger zelf verklaarde, hem de toegang tot de slaapkamer ontzegde omdat hij George Bush steunde. Maria, die hem redde toen de Los Angeles Times zijn licht liet schijnen op zijn slippertjes. Zij is bij alles wat hij doet, betrokken. "Het feit dat hij voor zo'n sterke persoonlijkheid heeft gekozen, pleit dat niet voor hem?" vraagt Jerry Zucker retorisch.

l For president?

Arnold Schwazenegger is nooit gestopt met dromen. Waarom zou hij dan niet aan het presidentschap denken? Voorlopig kan dat niet, omdat men voor dit ambt in de Verenigde Staten moet geboren zijn. Maar er zijn volop initiatieven aan de gang om die clausule te wijzigen. De ex-bodybuilder, de best betaalde Hollywood-ster, doet al sinds geruime tijd alles om de vlekjes op zijn imago weg te laten werken. In 1991 kocht hij de rechten op een fotoreeks met blote vrouwen voor Playboy. De foto's verschenen nooit. Hij kocht ook de rechten op de film Pumping Iron en op de rushes ervan, waarin een nog erg jeugdige Arnold enige voorkeur voor Hitler laat doorschijnen. Rabbijn Marvin Hier, stichter van het Centrum Simon Wiesenthal en van het Museum van de Tolerantie in Los Angeles is zonder meer zeer te spreken over de gouverneur: "Hij is een van onze vaste donateurs. Bij iedere film stuurt hij een flinke cheque, maar hij is ook actief als sponsor van evenementen, treedt op als peter voor nieuwe leden, speelt ambassadeur voor onze projecten en kwam voor ons zelfs tussenbeide bij de Oostenrijkse onderwijsminister om een racistisch videospelletje te laten verbieden. Zijn eerste reis als gouverneur was naar Israël, om er samen met mij de eerste steen te leggen van een nieuw Museum van de Tolerantie." Zijn motivatie? "Een vorm van schuldgevoel eigen aan die Oostenrijkse generatie die pas laat de verschrikkingen heeft ontdekt waaraan hun ouders hebben meegedaan." Zou het toch geen beredeneerde imagotruc kunnen zijn? "Nee, hij is daarin volkomen eerlijk. Hij heeft me trouwens in 1990 zelf gevraagd om het oorlogsverleden van zijn vader te onderzoeken. Hij wilde de waarheid weten, wat die ook was. We hebben ontdekt dat die lid was van de nazipartij, sinds 1937, en hebben daarna nagetrokken of hij is vervolgd wegens oorlogsmisdaden. Dat was niet zo." Net zoals de rabbijn denkt ook Paul Wachter dat Californië te klein is voor Schwarzenegger. "Bij iedere buitenlandse reis die hij de laatste twintig jaar heeft ondernomen, heeft hij altijd de eerste minister of het staatshoofd willen ontmoeten. Havel in Praag, Rabin in Tel Aviv, Kreisky in Wenen. Het is hem ook altijd gelukt." Charles Fleming, die in 1992 dankzij een betrouwbare bron in de Kennedy-clan de politieke ambities van de acteur onthulde, vat het simpel samen. Arnold for president? "Met Schwarzenegger is alles mogelijk." ©.Le Monde

"De betalingen kwamen binnen met 80.000 dollar per dag. Deze man is Californië aan het uitverkopen"

Kan Arnold, de Oostenrijker, President worden ?

De Amerikaanse grondwet, artikel 2, sectie 1, voorziet momenteel dat dit niet kan, dat men van geboorte Amerikaan moet zijn. Maar ondanks de moeizame procedure is die grondwet sinds 1787 zo om de twaalf jaar geamendeerd. Vele burgers zijn er momenteel van overtuigd dat het tijd is voor een 28ste amendement om een einde te stellen aan de discriminatie gebaseerd op waar men geboren is (vrouwen hebben 130 jaar moeten wachten). Dat amendement zou Amerikanen die een aantal jaren (waarschijnlijk twintig) genaturaliseerd zijn, moeten toelaten mee te dingen naar het hoogste ambt. Momenteel zijn 12,8 miljoen Amerikanen buiten het grondgebied van de VS geboren en ieder jaar bekomen 450.000

vreemdelingen de Amerikaanse nationaliteit.

De internetsite amendfor arnold.com is de spreekbuis voor dit nieuwe amendement onder de slogan: "Je kan niet kiezen waar je geboren bent. Maar je kan wel kiezen voor het land dat je bemint." Arnold Schwarzenegger steunt dit initiatief niet officieel, maar verklaarde vorig jaar op CBS geïnteresseerd te zijn in het Witte Huis:

"Het is mijn manier van denken: altijd mikken op de top."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234