Woensdag 16/06/2021

Opinie

Armoedebestrijding is niet iets wat je er even bijneemt

Bea Cantillon. Beeld Jef Boes
Bea Cantillon.Beeld Jef Boes

Bea Cantillon is directeur van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck (Universiteit Antwerpen).

Staatssecretaris voor Armoedebestrijding Zuhal Demir (N-VA) had gelijk : deze regering zal er niet in slagen om de sociale minima op te tillen tot aan de armoedegrens. Dat stond in de sterren geschreven, van bij het begin van de legislatuur. De reden: onze beleidsverantwoordelijken hebben niet begrepen waarover het gaat.

Armoedebestrijding vergt een zeer grote inspanning van de hele samenleving. Als gevolg van de technologische vooruitgang en de daarmee samenhangende globalisering wordt de onderstroom van de samenleving ongelijker. Vooral de mensen aan de onderkant staan onder druk. Deze onstuitbare golf van ongelijkheid indammen doe je niet met woorden en wat gemorrel in de marge. Dat kost geld, zeer veel geld.

Ook jobs kosten geld

Het optillen van de sociale minima tot aan de Europese armoedegrens kost meer dan 3 procent van het bbp. De helft daarvan dient zuiver om de minima op te hogen. De andere helft is nodig om de afstand tussen sociale uitkeringen en lage lonen niet te vergroten. Dat is nodig om werk voldoende aantrekkelijk te houden.

Het zou natuurlijk nog beter zijn als de mensen die van een uitkering leven aan werk zouden kunnen. Maar opgelet : ook jobs kosten geld! De nettokosten van elke job die mogelijk gecreëerd wordt door de taxshift, liggen ergens tussen de 25.000 euro (volgens de Nationale Bank) en 108.000 euro per jaar (volgens het Planbureau).

Armoedebestrijding is dus niet iets dat je er zo even bijneemt: armoedebestrijding staat pal in het midden van het sociaal-economisch beleid. Het vergt een maatschappelijke consensus over een globaal herstructureringsplan, over vele jaren gespreid. Een plan over werk, sociale zekerheid, diensten en fiscaliteit. Met leidend motief: hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze welvaart minder scheef verdeeld wordt?

Ongelijkheidsgolf

Een groeiend aantal waarnemers waarschuwt voor een grote, onstuitbare ongelijkheidsgolf. Ik denk dat ze gelijk hebben. De superrijken profiteren van de groeiende mobiliteit van kapitaal, goederen en diensten. De inkomens van de arbeiders- en middenklasse groeien weinig of niet. De druk op de werklozen, de zieken en recent ook de gepensioneerden wordt steeds groter. Zij die niet meekunnen met de technologie en de globalisering voelen zich terecht bedreigd. In de VS en in het VK heeft dit al geleid tot erg verontrustende politieke ontwikkelingen. Andere kwaadaardige krachten mogen niet langer uitgesloten worden.

Armoede en ongelijkheid zijn een beetje zoals de klimaatopwarming. In beide gevallen gaat het om problemen die lange tijd ontkend en geminimaliseerd werden. Totdat de wetenschappelijke en empirische evidentie zo groot wordt dat niemand er nog omheen kan. In beide gevallen zijn zeer fundamentele bijsturingen nodig in de werking van onze welvaartsstaten.

Net zoals de fameuze 0,7 procent van het bbp voor ontwikkelingshulp is het absoluut noodzakelijk om armoedebestrijding met concrete doelstellingen op de maatschappelijke agenda (en in alle volgende regeringsverklaringen) te houden. Op de duur zal het gaan dagen: armoedebestrijding is een maatschappelijk erg noodzakelijke maar dure eed. Dat is de goede kant aan Demirs uitspraak: zij heeft bijgedragen tot het voortschrijdend inzicht dat nodig is om tot een nieuw sociaal contract te komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234