Vrijdag 09/06/2023

Ariel Sharon

Vredesproces met de Palestijnen

Ariel Sharons vredesagenda is, anders dan die van Peretz, die van een harde realist. Sharon moet zien voor hij gelooft. Hij wil de Palestijnen aan zware voorwaarden laten voldoen voor er ook maar enigszins van een dialoog sprake kan zijn.

Premier Sharon wil ook doorgaan met zijn beleid van eenzijdige terugtrekking. De terugtrekking uit Gaza heeft van hem de populairste politicus van het land gemaakt. Door met zijn eigen partij Nationale Verantwoordelijkheid uit te pakken, neemt Sharon afscheid van de rechts-radicale nederzetters, zodat hij aan die kant de handen vrij zal hebben als hij opnieuw premier zou worden. In dat geval mag een beperkt aantal terugtrekkingen uit de bezette Westelijke Jordaanoever worden verwacht. De grote nederzettingen zullen vermoedelijk behouden blijven, en ook de eis dat Jeruzalem de eeuwige en onverdeelbare hoofdstad van de staat Israël wordt. "Laat ons ook niet vergeten dat Sharon na de terugtrekking uit Gaza een veel harder beleid is gaan voeren op de Westoever", waarschuwt Henry Siegman van de Council on Foreign Relations (CFR), daarover gebeld door De Morgen.

Sociaal-economische speerpunten

Onder Sharons bewind, en vooral dat van zijn aartsvijand en erg liberale minister van Financiën Benjamin Netanyahu, groeide de Israëlische kloof tussen arm en rijk uit tot de breedste in de westerse wereld. Een en ander was het gevolg van een begroting die doorwoog in de richting 'veiligheid' (de bouw van de muur, omsingeling van Yasser Arafat, de politiek op de Westoever maar ook de terugtrekking uit Gaza) enerzijds, en privatisering, deregulering en liberalisering anderzijds. Ook fiscaal werd een bikkelhard beleid gevoerd, nodig om de inflatie in toom te houden.

Hoewel het middelpunt van de Israëlische politiek nog altijd een stuk rechtser ligt dan in de meeste Europese landen het geval is, gaan waarnemers ervan uit dat Ariel Sharon tijdens de verkiezingscampagne inspanningen zal leveren om niet al te zeer met het liberale economische beleid van de jongste jaren over één kam geschoren te worden. Tezelfdertijd zal hij er alles aan doen om de nog broze groei aan te houden. De Israëlische economie groeide vorig jaar met ruim 3 procent, onder meer dankzij een opvering van de toeristische sector.

Relaties met VS, Europa

en Arabische wereld

Het is moeilijk om in deze fase uitspraken te doen over Sharons diplomatieke opties, gesteld dat hij opnieuw premier wordt. Veel is eraan gelegen hoe sterk zijn partij straks al dan niet wint en welke links-rechtsallianties hij zal sluiten. Toch moeten er geen grote wijzigingen verwacht worden. In de Arabische wereld en een fiks deel van het Westen zal ook een centrum-Sharon zijn controversiële verleden niet kunnen uitwissen, en ook een centrum-Sharon zal niet als bij wonder de vriend van de Palestijnen worden. De premier heeft altijd al in de eerste plaats naar eigen goeddunken gehandeld en pas in extremis, onder zeer hoge internationale druk, diplomatieke toegevingen gedaan door met Palestijnen te gaan praten.

"Ik ben sceptisch over de zogenaamde veranderingen die zich zullen voordoen", zegt Siegman. "In het vredesproces bijvoorbeeld gaf Ariel Sharon Washington altijd het nakijken. Sharon was het die de Palestijnen voorwaarden oplegde, niet Washington. Het is zeer de vraag of dat anders wordt als hij als centrumpremier aantreedt."

Amir Peretz

Vredesproces met de Palestijnen

Amir Peretz, zelf van Marokkaanse komaf en daardoor een betere kenner van de Arabische wereld dan veel Europese joden die de Arbeiderspartij traditioneel bevolkt hebben, wordt door een idealistische vredesagenda gedreven. Hij verwerpt de gedachte dat het vredesproces in de koelkast moet worden gestopt zolang de Palestijnen geen eind maken aan het geweld tegen de Israëli's. Hij verwerpt ook de door zijn rivaal Sharon aan de Palestijnen opgelegde voorwaarden om tot een vredesdialoog te komen. Zo stapt Peretz af van de eis dat de Palestijnse Autoriteit eerst de eigen augiasstal moet schoonmaken en zich ook tot een democratisch beleid moet bekennen. Volgens de nieuwe leider van de Arbeiderspartij is het in Israëls eigen belang dat het vredesproces zonder voorwaarden hervat wordt.

Kort na zijn verkiezing zei Peretz trouwens dat, als hij tot premier verkozen zou worden, hij meteen Mahmoed Abbas voor een gesprek zou uitnodigen, de leider van de Palestijnse Autoriteit. Zoveel is zeker: gesteld dat Amir Peretz premier wordt, dan zal Israël met een totaal andere benadering van de Palestijnen uitpakken, een benadering waarvoor hij de mosterd bij wijlen premier Rabin wil halen.

Sociaal-economische speerpunten

De nieuwbakken leider van de Arbeiderspartij, groot geworden in de Histadroutvakbond en verrassend partijleider geworden ten nadele van de eeuwige Labourvoorman Shimon Peres, wil terug naar een orthodox sociaaldemocratisch beleid. Zijn eerste doelstelling bestaat erin de kloof tussen rijk en arm te dichten. Als vakbondsman gebruikte Peretz vaak krasse woorden die hij als mogelijk premier vermoedelijk achterwege zal laten.

Niettemin wil Peretz het minimumloon met een derde laten stijgen, wil hij de pensioenen naar omhoog trekken en de pensioenleeftijd laten dalen. Met zijn maatregelen hoopt Peretz de armsten in de Israëlische samenleving - de 'oriëntaalse' joden die vanuit de Arabische landen hun Aliya gemaakt hebben ('naar het beloofde land gekomen zijn') - aan Likoed te onttrekken, de rechtse partij waar deze underdogs traditioneel voor stemden. De linkse Peretz maakt zich sterk Ha'avoda ('Arbeid' in het Hebreeuws, zoals de partij officieel heet) te onttrekken aan het carcan waar de partij in aanbeland was, en waarin de sociale politiek steevast onderworpen werd aan de budgettaire honger van het departement defensie.

Relaties met VS, Europa en Arabische wereld

De linkse Peretz, een syndicalist, zou de Amerikanen ideologisch ongetwijfeld minder goed liggen dan Ariel Sharon. In Europa, en zeker in West-Europa, zou de man met zijn Marokkaanse roots en vakbondsverleden politiek herkenbaarder zijn dan de 77-jarige generaal. In de Arabische wereld, waar de zender Al-Jazeera opvallende aandacht besteedde aan Peretz' verkiezing tot Labourleider, kan zijn Marokkaanse verleden hem voordeel opleveren.

Maar dat gaat allemaal over imago. Zodra de wittebroodsweken om zijn, zal de internationale gemeenschap vooral uitkijken naar hoe nieuwkomer Peretz zijn engagementen op het terrein waarmaakt. "Alleszins zou zijn aantreden als premier op het brede internationale toneel erg verwelkomd worden", meent Siegman. "Ook door Washington, dat in het hele Midden-Oosten in zo'n vervelend parket zit dat elke factor die de spanning kan verminderen, dankbaar aangenomen zal worden. Wat Peretz daarbij over Syrië of Iran denkt, landen waar hij mogelijk niet de harde lijn van de VS zal volgen, zal Washington op dat moment gestolen kunnen worden."

Bronnen: Haaretz, Merip, CFR, BBC, Le Monde

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234