Woensdag 02/12/2020

Aretha's Gold 1969

Aretha Franklin, Atlantic

U kent ze wel, die wijfjes met die lijfjes van Saksisch porcelein, die tijdens geteleviseerde talentenjachten hun hoofdjes een beetje scheef en hun mondjes halfopen laten hangen om dan met hun oogjes dicht te doen alsof ze hun ziel uitschreeuwen. Maar daar stoten ze al snel op één niet onbelangrijke hinderpaal: geen ziel aanwezig. Wordt u onderhand ook zo kregel van al die namaak-Amy's, derderangs-Adèles en nep-Duffy's die tijdens al die gebruikelijke zangwedstrijden week na week vanuit de anonimiteit over een lopende band komen binnenrollen en dan vinden dat de wereld klaar moet zijn om tenminste één ruime minuut lang naar hun ergerlijk geblaat te luisteren?

Afvoeren, die handel, zou ik denken. En per kerende post back to nowhere! 'Soul' is niet iets wat je zomaar even bij de Wibra afhaalt. En 'soul' is al evenmin een muziekgenre, dan wel een manier van zijn. Amy Winehouse, Adèle, Duffy: soul. Bonnie Raitt, Dusty Springfield, Marianne Faithfull: ook soul. Ella Fitzgerald, Billie Holiday, Bessie Smith: reken maar. Helemaal géén soul: alfabetische lijst op eenvoudige aanvraag.

Met bovenstaande gedachten stonden wij toevallig op, vorige maandag, en vlak voor we aan dit stukje wilden beginnen, grepen wij spontaan naar Aretha's Gold, de zonder meer volmaakte verzamel-lp waarmee Aretha Franklin alreeds in 1969 een punt leek te zetten achter haar eerste en beste periode als rechtgeaarde souldiva.

Nu had ik mij vast voorgenomen in deze rubriek, die langzaam op haar laatste benen loopt, niet vals te spelen en dus alleen maar échte langspeelplaten uit de muur te halen en daarom per definitie geen compilaties. Maar nood breekt wet en in het geval van Aretha Franklin kon ik toch écht niet om deze Aretha's Gold heen, want het is gewoon haar beste plaat.

Voor de kinderen en de andere dwazen onder u die meelezen, wil ik eerst ook nog wel even in extenso uitleggen wie Aretha Franklin is. U leest dit tenslotte op zaterdagochtend en dan mag een mens al eens zijn tijd nemen.

Aretha Franklin is een zwarte madam die op 25 maart 1942 geboren werd in het bijzonder streetcredibele stadje Memphis, Tennessee dat zich, zoals veel muziekliefhebbers wel weten, sierlijk uitstrekt langs één van de oevers van de Mississippi, vlak voor de delta waar die mighty river zich via allerlei moddereilandjes even voorbij het zondige New Orleans in de machtige Golf van Mexico gooit.

Wie, al was het maar één avond, ooit eens door downtown Memphis heeft mogen lopen, weet dat daar behalve jeugdwerkloosheid, alcoholisme en milde prostitutie nog enkele andere sterke streekproducten welig tieren langsheen Beale Street en aanverwanten. Ik denk dan aan de onverslijtbare Delta blues, aan de échte rock-'n-roll die jarenlang handmatig gebrouwd werd in dat gelige Sun-fabriekje aan de eindeloze Union Avenue. En ik denk dan vooral aan die onvoorstelbaar geweldige Memphis-soul die doorheen de jaren '60 en '70 zo succulent geserveerd werd door de huisorkesten van Hi Records en Stax en die superieure artiesten opleverde als Al Green of Booker T. Jones, Rufus Thomas of Sam & Dave, Wilson Pickett of Otis Redding, The Staple Singers of The Bar-Kays.

En natuurlijk de grootser dan grote Aretha Franklin, waarover ik u al wel verteld heb dat ze daar op 25 maart 1942 geboren werd, maar nog niet dat ze voor haar vijftiende verjaardag al tweemaal een kind gebaard had, dat ze een privéleven heeft geleid waarvoor het woord 'turbulent' speciaal is uitgevonden, dat ze ooit tien pakjes sigaretten per dag rookte, dat ze al op 18-jarige leeftijd onttrokken werd aan het gospelkoor van haar vader die bevriend was met Martin Luther King, Mahalia Jackson en Sam Cooke, dat ze kort daarop een contract mocht tekenen bij de grote John Hammond van Columbia Records, die helaas niet wist wat hij met haar talent moest aanvangen, dat ze toen nog zeven lange jaren zou moeten wachten om enig succes te kennen, bij Atlantic Records ondertussen, met regelrechte diamanten van songs als Otis Reddings 'Respect', Gerry Goffins en Carole Kings '(You Make Me Feel Like) A Natural Woman', Don Covay's Chain of Fools' of Ronnie Shannons 'I Never Loved a Man (The Way I Love You)'.

Met haar carrière ging het vanaf midden jaren '80 eigenlijk niet zo goed meer en wanneer we echt eerlijk willen zijn, moeten we ook zeggen dat haar ster eigenlijk alleen maar hard geschitterd heeft toen die tijdens de jaren '60 dagelijks opgeblonken werd door de betreurde en blanke wonderproducer Jerry Wexler. Natuurlijk zagen we haar nog wel eens opduiken in een of andere film (denk aan The Blues Brothers) en scoorde ze ook nog wel eens een ferme hit, alleen ('Jump to It', 'Freeway of Love',) of samen met Annie Lennox ('Sisters Are Doin' It for Themselves'), maar verder kwam ze toch nog vooral in het nieuws vanwege problemen met haar overgewicht, voortdurende perikelen met haar diverse platenfirma's, haar verlammende vliegangst of een rist middelmatige cd's die vaak roemloos in de duisternis der tijden verdwenen nog eer iemand ze écht gehoord had.

Toch mogen al de obstakels die nu eenmaal eigen aan het leven zijn, ons niet doen vergeten dat de Queen of Soul in kwestie tijdens haar en onze gouden jaren genoeg kwaliteit opleverde om met een eeuwigdurende en permanente verering bejegend te worden.

We hadden op deze bladzijden, die ons gedurende niet minder dan 26 weken bereidwillig ter beschikking gesteld worden door de sympathiekste aller persgroepen, natuurlijk kunnen kiezen voor één van vele andere plaatjes uit Aretha's zeventien A4-vellen tellende discografie. Dat zou ons brengen bij kunstzinnige kleinoden als Lady Soul of Aretha Now (allebei uit 1968 ) of zelfs aan Young, Gifted and Black (uit 1972). Maar om voor onze oudere lezers een onbeschaamd bad vol nostalgie te laten lopen en tegelijk ook onze jongere aanhang wat te verwennen met werkelijk het allerbeste van het beste; hebben we dus gekozen voor de legendarische best of-lp Aretha's Gold.

Aretha's Gold is eenvoudigweg een vat vol uitstekende wijn die helemaal geen krans behoeft. Laat mij daarom gewoon eens oplijnen wat er op beide zijden van Aretha's Gold zoal te horen is en maak daar dan alvast een nederige buiging voor, en ook omdat u zelf wellicht lelijk, blank en talentloos bent.

Kant 1 :

1 ) 'I Never Loved a Man (The Way I Love You )'

2) 'Do Right Woman, Do Right Man'

3) 'Respect'

4) 'Dr. Feelgood'

5) 'Baby, I Love You'

6) '(You Make Me Feel Like ) A Natural Woman'

7) 'Chain of Fools'

Kant 2 :

1) '(Sweet Sweet Baby ) Since You've Been Gone'

2) 'Ain't No Way'

3) 'Think'

4) 'You Send Me'

5) 'The House that Jack Built'

6) 'I Say a Little Prayer'

7) 'See Saw'

Aretha's Gold? Alle 14 Goed was ook een passende titel geweest.

Leen dus vanaf nu uw oor, en wel tenminste tot komende maandagochtend, aan die goede oude Mevrouw Franklin, de enige ware koningin van de zielenmuziek.

Aretha Franklin leidde een privéleven waarvoor het woord 'turbulent' speciaal is uitgevonden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234