Donderdag 28/10/2021

Architectuurstudenten hertekenen Rabotwijk

Met het project Bruggen naar Rabot hoopt het Gentse stadsbestuur de verloederde Rabotwijk nieuw leven in te blazen. Enkele studenten hebben echter hun bedenkingen bij de plannen van de stad en gingen zelf aan de slag. Met één groot voordeel: zij hoefden zich niets aan te trekken van budgettaire beperkingen.

1. Waterstof voor Gent-Noord

Veruit het meest gewaagde ontwerp is dat van Maarten Vanbelle, Joost Declercq, Pieter Vansteeger en Olivier Cnockaert, allen pas afgestudeerden van de nieuwe masteropleiding Stedenbouw en ruimtelijke planning aan de Hogeschool voor wetenschap en kunst Sint-Lucas. Zij vertrokken vanuit het idee dat Gent vooral een waterstad is en creëerden een enorme waterplas, van het gerechtsgebouw tot aan de Wondelgemse Meersen, om de wijk een nieuwe impuls te geven.

"Het grote probleem van de Rabotwijk is dat de site afgesneden is van de rest van de stad door enkele drukke verkeersaders, de Brugse Vaart en het verbindingskanaal", zegt Vanbelle. "Het nieuwe gerechtsgebouw moet die isolatie doorbreken, maar wij betwijfelen ten zeerste of dat zal lukken. Uiteindelijk trekt een gerechtsgebouw slechts een beperkt publiek aan."

Vanbelle en zijn collega's willen in de eerste plaats de volledige site interessant maken voor alle Gentenaars. "De noordkant van Gent is altijd ondergewaardeerd geweest. Aan het Rabot is een ingreep op stedelijk niveau nodig, in onze ogen is dat een grote recreatiezone", vindt Vansteeger. In hun ontwerp komt er vanaf het gerechtsgebouw aan de Opgeëistenlaan een waterpartij te liggen die doorloopt tot aan de Wondelgemse Meersen. De stelplaats van De Lijn, die in dat gebied gepland staat, verhuizen ze richting Wiedauwkaai. Om het verkeer van de ring op te vangen, komt er aan de Nieuwe Vaart een brug te liggen.

"We laten het water zelfs doorlopen tot voor het gerechtsgebouw, waardoor het aansluiting kan vinden met de Lieve. Toeristen zullen dus met een bootje van in het stadscentrum naar het recreatiegebied kunnen varen." Rondom de waterpartij komen, naast watergebonden bebouwing, ook sportterreinen, een promenade, een nieuw stedelijk plein, een speelbos, een ligweide, een zwembad en zelfs een kleine haven voor plezierbootjes te liggen. Declercq: "Het gebied moet het recreatiedomein Blaarmeersen voor een stuk ontlasten. In de zomer is het daar vechten voor een plaatsje omdat Gent nu eenmaal amper over openbaar groen beschikt." Dat de waterpartij voor een groot deel op de zwaar vervuilde terreinen van de stadsgasfabriek en Alcatel komt te liggen is een bewuste keuze. "Die gronden moeten vroeg of laat toch afgegraven worden. Een vijver is een goedkopere oplossing dan nieuwe grond aanvoeren."

Volgens de prille ontwerpers zal het stadsvernieuwingsproject staan of vallen met de invulling van de stadsgasfabrieksite. "Wij kunnen ons alvast niet vinden in de plannen die nu voorliggen", aldus Cnockaert. "Het nieuwe gerechtsgebouw is meer een architecturale dan een stedenbouwkundige ingreep. De stad verkoopt het als een attractiepool, maar dat zal het niet zijn. We begrijpen ook niet waarom de geplande trambrug verder zal lopen in de Biervlietstraat. Zo creëer je opnieuw een barrière tussen Rabot en Blaisantvest."

Het ondergrondse jeugdcentrum zien ze ook niet zitten. "De jeugd onder de grond steken is zowat het meest verstikkende wat je kunt doen. Zo geeft de stad de jongeren het gevoel dat ze hen kwijt wil. Volgens ons is het leegstaande fabriekspand De Nieuwe Molens een veel betere stek voor een jeugdcentrum: groot, robuust en met veel uitstraling."

3.Groen door het Rabot

Student Pieter Broekaert ziet net zoals zijn collega's een recreatiezone verrijzen op de zwaar vervuilde terreinen van de stadsgasfabriek. Maar dan wel als een groen park met rondom sociale woningbouw en een kantoorzone. De ring komt uitsluitend nog langs de Nieuwe Vaart te liggen, waardoor de Gasmeterlaan voortaan een weg voor plaatselijk verkeer is. Hierdoor ontstaat een langgerekte promenade langs het verbindingskanaal afgewisseld met recreatiezones.

De opvallendste ingreep is het grote stedelijke plein dat Broekaert plant midden op de Gasmeterlaan. Via een soort stenen rivier door het park is het stedelijke plein verbonden met het gerechtsgebouw verderop. "Het plein moet de wijken Rabot en Blaisantvest dichter bij elkaar brengen. Nu hebben de bewoners geen gemeenschappelijke ontmoetingsplek, wat toch een van de doelstellingen is van het hele stadsvernieuwingsproject." Ook voor hem is de invulling van de stadsgasfabriek cruciaal voor het welslagen van het stadsvernieuwingsproject. "Het park dat voorzien werd, is meer een tuin voor het gerechtsgebouw dan een park voor de bewoners", zegt Broekaert. "Daarom denk ik dat een ruim publiek park nodig is in het Rabot. Mooi meegenomen is dat de milieunormen voor parkzone minder streng zijn dan voor woonzone, waardoor de saneringskosten lager uitvallen bij de aanleg van een park."

De stad speelt volgens hem ook te weinig de troeven van het al aanwezige water uit. "Water zal in steden altijd aantrekkelijk blijven. Daarom zou ik een groot deel van de arbeiderswoningen aan de Gasmeterlaan slopen om aan de kade nieuwbouw te voorzien. Alleen dan zal je ook nieuwe bewoners naar de wijk lokken."

2.Leve de Lieve

Studente Cindy Deprez gaat ook uit van de aantrekkingskracht van het water en herstelt de Lieve, die door het gebied loopt maar al jarenlang gedempt is, in ere. Vlak naast de Lieve voorziet ze strakke stroken bebouwing met woonfunctie en, in mindere mate, kantoren. Het overige gedeelte heeft ze als park ingekleurd.

"Omwille van de veiligheid heb ik besloten om het park niet te laten aansluiten bij de Lieve. In de buurt wonen heel veel kinderen, dus lijkt het me niet opportuun om die zo vlak bij het water te laten spelen." Naast de Lieve komt wel een fiets- en wandelas te liggen die het gerechtsgebouw moet verbinden met Wondelgem, de achterliggende wijk. In tegenstelling tot de plannen van de stad splitst Deprez de fietsersbrug van de trambrug en voorziet ze in twee bruggen over het verbindingskanaal. Daarnaast heeft ze in haar plannen ook een tweede fiets- en wandelas opgenomen om het Rabot met de Blaisantvest te verbinden.

De oude fabriekspanden van De Nieuwe Molens zou Deprez een recreatieve invulling geven. Ze denkt daarbij aan een mogelijke locatie voor de nabijgelegen boksclub en dansschool. Op de bovenste verdieping van het industriële pand zou ze graag een ruimte inrichten voor stadsklassen. Ook zij heeft zo haar vragen bij het stadsvernieuwingsproject Bruggen naar Rabot. "Veel aandacht gaat nu naar de heroriëntatie van het winkelcomplex, terwijl het eigenlijk op een slechte plek is gesitueerd. Het zou beter zijn om het winkelcomplex aan de overzijde van de Nieuwe Vaart te situeren. Daar is de bereikbaarheid veel groter.

4. En verder

Student Bart Derez gebruikte het oorspronkelijke verkavelingsplan van de wijk om het gebied van de stadsgasfabriek verder op te delen. De straten parallel aan de verbindingsvaart worden doorgetrokken om de toegankelijkheid van het gebied te vergroten voor fietsers en voetgangers. De straten loodrecht op de verbindingsvaart worden een stukje breder om het benauwende karakter van de wijk te doorbreken. Derez: "Binnen dat kader zou ik plaats maken voor nieuwe woonvormen. Verschillende bouwhoogtes en types van huizen door elkaar moeten de herkenbaarheid van de wijk vergroten."

Studente Anniek Gevaert vindt de site van de stadsgasfabriek dan weer een ideale stek om een duurzaam en ecologisch woonproject op te starten. De herwaardering van de rijwoning staat bij haar centraal. Om jonge gezinnen aan te trekken voorziet ze ook kinderdagverblijven en winkels in de buurt. Tussen de woningen is plaats voor 'spontane' riviertjes die ontstaan door het regenwater. Houten brugjes moeten het voor voetgangers en fietsers mogelijk maken om door het gebied te waden.

In tegenstelling tot zijn medestudenten concentreerde Jonas Vereecke zich op de bestaande negentiende-eeuwse arbeiderswijk. Om die wijk een nieuwe identiteit te geven wil hij voor de kerk een ruim plein aanleggen met aan de overzijde een groot hedendaags gebouw. Dat kan volgens hem evengoed een moskee of cultureel centrum zijn. De meeste huizen in de Maria Theresiastraat zouden dan wel moeten wijken.

Teksten: Thomas Dierckens

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234