Maandag 23/11/2020

Architectuur om te snijden

Ze werden wereldberoemd met hun 'doorkijkkerk'. Vandaag toont het kunst- en architectenduo Gijs Van Vaerenbergh meer werk in Antwerpen onder de noemer Sections. Robin Broos

Iedereen kent hun Reading Between the Lines, de doorkijkkerk in Borgloon. Architecten/kunstenaarsduo Gijs Van Vaerenbergh - Pieterjan Gijs en Arnout Van Vaerenbergh - gebruikte het archetype van een kerk, nam er een sectie van honderd laagjes uit, waardoor het beeld van een kerk ontstond. Sections in de Antwerpse galerij valerie_traan start met het schaalmodel van dat werk. Toch is de expo geen puur overzicht van hoofdstukken uit hun tienjarige oeuvre. De titel slaat ook op het isoleren van onderdelen.

"Veel van onze werken gaan over secties", vertelt Pieterjan Gijs. "Door iets uit te snijden of weg te halen, ontstaat er een nieuwe betekenis. Het is een manier van denken geworden." In de expo doen ze dat bij elke maquette, met een sectie als aanvullend werk.

Het Labyrint dat de twee in 2015 ontwierpen voor C-mine in Genk is een goed voorbeeld. Uit het stalen doolhof werden op verschillende plekken kegel- en bolvormige secties uitgesneden. Het complementaire werk Elipse Intersect in Sections toont zo'n uitsnede op kleine schaal, van twee ellipsen die elkaar kruisen.

Ook de maquette zelf - verticaal aan de muur bevestigd - is bijzonder. "Het bovenaanzicht van het doolhof is normaal exclusief voorbehouden aan de ontwerpers", zegt Gijs. "De bezoeker van C-Mine heeft die ook, wanneer hij de mijnschachten beklimt. We vergelijken het vaak met die scène in The Shining, waarin Jack Nicholson het labyrint in de tuin overschouwt. In de expo geven we de toeschouwer hetzelfde perspectief." Ook het echte Labyrint is nog steeds te bezoeken in Genk.

Naast opdrachten, werken Gijs en Van Vaerenbergh ook aan ontwerpen die ze zelf interessant vinden. Die worden verbeeld in maquettes, omdat er geen vraag noch middelen zijn om de ideeën ook uit te voeren. "Architectuur is een verbeeldende discipline die niet louter dienstverlenend hoeft te zijn", vindt Gijs. "Die traditie van het utopische is vandaag misschien minder levendig, maar voor ons wel essentieel. Want een idee hoeft niet noodzakelijk gerealiseerd te worden om interessant te zijn."

Dubbel zien

Powerline Intersect is zo'n conceptuele maquette die in Antwerpen te zien is. Op het eerste gezicht lijken er twee hoogspanningsmasten in elkaar geschoven. In werkelijkheid werd het model als één geheel opgebouwd. Vanuit bepaalde standpunten lijkt het of je dubbel ziet, als ware het een wazige foto.

Daarnaast staat een sculptuur van een getorste ring in staal. Gijs: "Wat de twee voor ons verbindt, is het feit het het beide gaat om ruimtelijke lijntekeningen. De sculptuur is heel abstract, terwijl de hoogspanningsmast herkenbaar is. Ons werk zoekt vaak de grens op tussen beide uitersten."

Verder heeft Gijs Van Vaerenbergh een uitgesproken fascinatie voor alles wat met de bouwwereld te maken heeft. De traditionele bouwsystemen eigenen ze zich toe om ze op een oneigenlijke manier te gebruiken. Zo legden ze bijvoorbeeld een bouwkraan plat over het Brusselse kanaal als brug voor het project Brigde. En voor het conceptuele model Model House dissecteerden ze een klassieke fermette.

"Het idee is ontstaan op een steenweg, waar zo'n fermette eigenlijk een lelijk bouwwerk is", zegt Gijs. "Toch wonen daar mensen in. Hier snijden we de woning open, om die binnenkant te laten zien. De manier van afbreken in de bouw is erg gestandaardiseerd, van boven naar onder. Hier keren wij het om, van onder naar boven."

Verder hebben de architecten ook drie klassieke sokkelbeelden herdacht, door opnieuw een sectie nadrukkelijk te belichten. Bijvoorbeeld door een deeltje uit zo'n sokkel te snijden en op zich tentoon te stellen. "Het onderwerp is de sectie en minder het werk zelf", vindt Gijs. "We ook een voorstel bedacht voor het standbeeld van Rubens op de Groenplaats, vlakbij de galerie, waarbij we een metalen plaat door het werk laten snijden. Zo isoleren we een fragment waardoor je als toeschouwer op een nieuwe manier naar het beeld kijkt. Dat toont meteen de essentie van waar we mee bezig zijn."

Sections, nog tot 21/01 in valerie_traan gallery (Antwerpen), valerietraan.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234