Donderdag 13/05/2021

Architectuur als wapen tegen de dood

'De dood is een achterhaald concept', schreef ze samen met haar man op haar website. 'Wij hebben dan ook besloten om niet te sterven.' Een statement van formaat - zeker als je dan toch gewoon aan kanker doodgaat. Tweeën- zeventig werd ze: Madeline - met harde G - Gins, kunstenares en architecte van moeilijk bewoonbare gebouwen.

Geboren werd ze in 1941 in New York en daar zou ze haar hele leven blijven. Ze studeerde fysica en oosterse wijsbegeerte, maar al vlug werd duidelijk dat haar leven meer in artistieke windrichtingen lag. Op haar twintigste liep ze Arakawa tegen het lijf, een jonge Japanner die naar New York was gekomen met niet meer dan veertien dollar en het telefoonnummer van Marcel Duchamp, de beroemde dadaïst.

Madeline en Arakawa werden smoorverliefd. "Al na enkele dagen" begonnen ze aan een langetermijnproject: The Mechanism of Meaning, een installatie van meer dan tachtig grote doeken vol zinspreuken die de toeschouwer verwarrende instructies geven. "Keep the viscosity equal to the deliquescence" ("Houd de kleverigheid even groot als de vervloeiing") bijvoorbeeld. Het werk reisde de wereld rond en verrukte overal gelijkgestemden. "Zenuwslopende onzin", schreef een criticus die het wellicht niet helemaal begrepen had.

Het was het begin van een levenslange samenwerking vol projecten die mensen met gezond boerenverstand de wenkbrauwen deden fronsen. Madeline Gins en haar Arakawa waren onafscheidelijk als Hugo en zijn Nicole, maar dan meer highbrow. Zonder ideeën vielen ze nooit. Ze maakten van alles, van gedichten tot ontwerpen voor steden - zónder ruimte voor kerkhoven.

Ze waren ervan overtuigd - of deden op zijn minst alsof - dat ze met design de dood het nakijken konden geven. Veruit hun bekendste project zijn de Reversible Destiny Lofts Mitaka, een complex vol cocons met vibrerende kleuren dat ze in 2005 in een buitenwijk van Tokio bouwden. "Elk appartement heeft grillig hellende vloeren", schreef Newsweek daarover, "een verzonken keuken en een studeerkamer met holle vloer. Schakelaars zijn er op de onmogelijkste plaatsen en je moet de juiste vinden op de tast. De glazen deur naar de veranda is zo laag dat je je moet bukken om naar buiten te kruipen. Je verliest constant je evenwicht en moet je vastklampen om niet te vallen."

Madeline Arakawa Gins geloofde dat het wonen in dergelijke huizen de bewoners "neurologisch zou aanscherpen". Op die manier was het mogelijk de vervlakking tegen te gaan van een leven in de dagelijkse sleur - en op die manier zelfs de dood te verschalken.

"Reverse destiny" noemde het stel die filosofie. Hun recentste project is het fameuze Bioscleave House ofte 'levensverlengende villa' op Long Island bij New York, waar ze tien jaar mee bezig waren. Het huis heeft muren in meer dan drie dozijn kleuren en vloeren die golven als duinen en die "de neerwaartse trend van een mensenleven moeten omkeren".

"Het kan vijf uur duren voor je van de ene kant van een kamer naar de andere raakt", monkelde Madeline met zichtbaar genoegen. "Maar dat is juist de bedoeling. Comfort zit vol angst. Vervulling vind je pas als je daarvan afkomt. In Bioscleave House oefen je om niet te sterven. Het voelt als landen op de maan, maar dan beter."

Ondanks dergelijke verheven gedachten ging mijnheer Arakawa zijn echtgenote drie jaar geleden voor in het graf, na een week in een ziekenhuis met stuitend klassieke vormen. Madeline zwoer plechtig dat ze hun strijd alleen zou voortzetten. "This mortality thing is bad news", gaf ze volgens vrienden in momenten van zwakte wel met tegenzin toe.

In de laatste jaren van haar leven werd ze nog gepluimd door meesteroplichter Bernard Madoff. Ze moest vijf personeelsleden ontslaan en hun kantoor opdoeken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234