Zaterdag 19/10/2019

5 jaar Syrië

Architect Fadi Belouni bereidt vanuit Brussel een nieuw Syrië voor

Beeld Illias Teirlinck

Sommigen zijn nu al bezig met het Syrië van na de oorlog. Zo maakt de Syrische architect Fadi Belouni volop plannen voor de wederopbouw van de verwoeste steden. "Want daar ligt de toekomst."

Als Syrische christen beschouwden alle strijdende partijen Fadi Belouni als een vijand. Zeker nadat hij benoemd was tot assistent op de architectuurfaculteit van Aleppo gingen krijgsheren ervan uit dat hij veel geld verdiende en zetten allerhande afpersers hem bijna dagelijks onder druk. De doodsbedreigingen werden steeds concreter waarna Belouni besloot om te vluchten.

Hij ging naar Beiroet en dankzij een Libanese weldoener kreeg hij een beurs aan de architectuurschool Sint-Lucas in Brussel. Vrijwel meteen begon hij te werken aan wat een zeer opmerkelijke doctoraatsthesis belooft te worden. Anticiperend op een vrede die er ooit wel zal komen, werkt hij een blauwdruk uit voor de wederopbouw van de zwaar gehavende Syrische steden.

"Hoe brengen we onze gefragmenteerde samenleving weer bij elkaar?", vraagt Belouni zich voortdurend af. "Het lijdt geen twijfel dat steden een centrale rol zullen spelen bij de psychologische wederopbouw van het land. Het is daar waar de meeste menselijke interacties plaatsvinden. Het is in de steden waar de sociale, economische en politieke toekomst van het nieuwe Syrië geschreven zal worden."

Fascinerend is dat Belouni zich deels laat inspireren door de overlevingsstrategieën waarmee Syrische stedelingen momenteel de oorlog proberen door te komen. "Omdat verschillende grote steden omsingeld zijn door strijdende partijen, zijn ze afgesneden van landbouwgebieden. Hierdoor begonnen veel stedelingen volkstuintjes en boerderijtjes die een hecht sociaal weefsel creëerden: mensen begonnen samen te werken, er ontstonden nieuwe marktplaatsen waar stedelingen van verschillende religieuze groepen elkaar ontmoetten. Als de oorlog voorbij is, moeten we die traditie van urban farming absoluut behouden en versterken."

Beeld Illias Teirlinck

Nog zo'n voorbeeld van helende urbanisatie is de nieuwe marktplaats in de getroffen stad Homs. "Wijken zijn daar meer dan ooit tevoren etnisch gezuiverd. Alawieten en soennieten leven in verschillende buurten. Maar in de straat die het alawitische van het soennitische stadsdeel scheidt, is een drukke markt ontstaan waar beide bevolkingsgroepen elkaar toch ontmoeten. Die marktstraat zal in de toekomst een cruciaal element worden voor de verzoening in Homs."

Tijdens zijn research aan Sint-Lucas laat Belouni zich inspireren door andere steden. "De Bosnische stad Mostar is een voorbeeld van hoe het niet moet. Die werd exact zoals voor de oorlog heropgebouwd, met uitzondering van een nieuwe boulevard die Kroaten van moslims moet scheiden. Nefast natuurlijk. Ook rampzalig is de voormalige sovjetarchitectuur met woonblokken die sociale tegenstellingen enkel maar vergroten."

Beeld Illias Teirlinck

Goede voorbeelden vind je volgens Belouni dan weer in Duitsland en Japan waar veel steden sinds de reconstructie er veel beter aan toe zijn dan voor de bombardementen.

Maar Belouni's grote voorbeeld is Brussel. "Brussel is echt fantastisch. Hier heb je de hele wereld in één stad. Vlamingen, Franstaligen, Marokkanen en Afrikanen overstijgen elke dag opnieuw de barrières die de politiek heeft opgetrokken. Natuurlijk heeft Brussel grote problemen, Molenbeek - waar ik woon - niet het minst. Toen ik hier arriveerde, was ik geschokt door de extremistische taal van bepaalde inwoners. Dat enkele Molenbekenaars betrokken waren bij de aanslagen in Parijs verbaasde me niet."

Kan Belouni's theorie van nieuwe gemeenschappelijke ruimtes ook een oplossing bieden voor Molenbeek? "Waarom niet? Ik zou eerst en vooral iets doen aan het kanaal dat Molenbeek scheidt van het rijkere deel van Brussel-centrum. Misschien moeten kunstenaars beginnen met een symbolische heropening van de bruggen over het kanaal. Meer mensen moeten die bruggen durven over te steken. De geweldige aspecten van Molenbeek moeten meer in de verf worden gezet: er is daar een fantastische markt, geweldige groentenwinkels, schitterende hamams waar iedereen welkom is."

Beeld Illias Teirlinck
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234