Zaterdag 18/01/2020

'Archeologie is geen spel'

De 28.000 vondsten die het archeologisch onderzoek van het Leuvense Fochplein opleverde, hebben wél belang, zegt professor archeologie Dries Tys. 'Burgemeester Louis Tobback doet de waarheid oneer aan.'

Louis Tobback, sp.a-burgemeester van Leuven, heeft opnieuw zijn kritiek gespuid op de opgravingen onder het Fochplein (DM 9/11). Het archeologische team heeft niets gevonden dat nieuw inzicht in de geschiedenis geeft, zegt hij. "Een zootje scherven, meer niet."

Dries Tys, professor archeologie aan de VUB, is het daar uitdrukkelijk mee oneens. "Tobback lacht met de vondsten van hondenbeenderen of visgraten, maar die hebben wel degelijk een wetenschappelijk belang", zegt Tys. "Velen lijken te denken dat archeologie een Indiana Jones-bezigheid is, die alleen maar relevant is als er grote standbeelden of gouden schatten worden opgegraven, maar zo werkt archeologie al honderd jaar niet meer. Het is een complexe wetenschap, waarin een visgraat even belangrijk is als een kunstobject."

Vanaf 1.000 n.C. woonde de welstellende burgerij rond het Fochplein, dat was een van de belangrijkste conclusies uit het rapport van archeoloog Maarten Smeets, die het onderzoek leidde. Niets nieuws, zegt Tobback, dat wisten we al. Fout, zegt Tys, dat wisten we niet. "In die periode woonde de elite op het platteland. De steden kwamen stilaan op, maar werden nog stevig gecontroleerd door de vorsten en hertogen. Dat er zich in Leuven een eigen stedelijke identiteit ontwikkelde in die periode, en dat er handelaars zijn die zich durfden te onderscheiden, dat bewijst dat Leuven een voortrekkersrol heeft gespeeld in het ontvoogdingsproces van de steden."

Nood aan een verhaal

Informatie die misschien al wel ergens beschreven stond, zegt Tys, maar historische bronnen kennen we allemaal. "Wat nieuw is, is dat de archeologie daar nu bewijs voor heeft geleverd."

De opgravingen hebben bovendien geen zes maanden geduurd, zegt Maarten Smeets, maar 85 dagen. "Er waren 75 dagen voorzien, we hebben er twintig meer gekregen, en daarvan hebben we er tien gebruikt. Die tien dagen verklaren volgens mij niet waarom de werken aan het Fochplein negen maanden vertraging hebben opgelopen."

Toch heeft Tobback ook wel een punt, zegt Tys, met name in zijn kritiek op de Vlaamse overheid. Het beheer en de planning van archeologisch werk is onvoldoende decretaal geregeld: een taak van bevoegd minister Geert Bourgeois (N-VA). "Het opgegraven materiaal is maar interessant als het ook verwerkt wordt en als er een verhaal aan wordt gegeven. Anders begrijpen mensen inderdaad niet wat het belang is van een hoop oude scherven. Dat vereist een financieel en juridisch kader, maar het kabinet-Bourgeois is er vooralsnog niet in geslaagd een kwaliteitsvol decreet af te leveren."

Meer zelfs: eigenlijk heeft het onderzoeksbureau van Smeets meer gedaan dan strikt genomen moest, zegt Tys. "Privébedrijven krijgen geld om het materiaal op te graven, niet om het wetenschappelijk te ontleden. Het uitgebreide rapport van Smeets, waarin hij wel een verhaal doet, is dus een extra dienst die hij heeft geleverd."

Het nieuwe Onroerend Erfgoeddecreet heeft ondertussen een tweede principiële goedkeuring door de Vlaamse regering achter de rug, zegt het kabinet-Bourgeois. Nu het decreet terug is van de Raad van State, hoopt het kabinet het in de loop van het najaar te kunnen bespreken in het Vlaams Parlement.

Leuven is natuurlijk niet de enige stad waar aan archeologie wordt gedaan. Ook in Gent bijvoorbeeld zijn opgravingen bezig, aan de Waalse Krook, waar binnenkort een nieuwe bibliotheek wordt gebouwd. De opgravingen gebeuren door de stad zelf, en daar is men wél tevreden van het resultaat.

Stadsarcheoloog Geert Vermeiren: "Uit archiefonderzoek wisten we dat hier tot de 16e eeuw huidenvetters en leerlooiers hebben gewoond. Door de opgravingen hebben we daar nu ook bewijzen van gevonden en hebben we echt inzicht gekregen in de manier van leven en werken. We hebben al meer dan 30 kuipen opgegraven, en meerdere hoornpitten (de kern van runderhoorns, SMU). We kunnen nu ook zien hoe er terrein werd gewonnen op het water, hoe men de Schelde is beginnen in te dammen. Er is hier dus al een heel stuk geschiedenis naar boven gehaald."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234