Maandag 29/11/2021

‘Arbeit macht frei’-spreuk gestolen

Het museum in Auschwitz had net deze week 60 miljoen euro van Duitsland gekregen om de vervallen gebouwen te kunnen herstellen.

Onbekenden hebben donderdagnacht, vermoedelijk tussen half vier en vijf uur, het metersbrede smeedwerk gestolen dat boven de ingang van het concentratiekamp in Auschwitz-Birkenau hangt. Het beroemde bord werd aan de ene kant losgeschroefd en aan de andere kant losgetrokken. De diefstal werd vrijdagmorgen opgemerkt door veiligheidsmensen die rond het voormalige kamp patrouilleerden. De politie zette speurhonden in om een spoor van de daders van te vinden, maar dat bleek tot nu toe vruchteloos. Rondom het kamp, dat nu een herdenkingsmuseum is, hangen er wel veel bewakingscamera’s. De lokale politie hoopt met de beelden daarvan meer duidelijkheid te krijgen over de diefstal.

‘Haat tegen joden’

Het is de eerste keer dat het bord gestolen werd, maar het museum was er ‘s ochtends vlug bij om een replica van het smeedijzeren origineel boven de ingang plaatsen. “We hebben die replica in het verleden al eens gebruikt wanneer het origineel moest hersteld worden. Maar ik hoop dat we snel het origineel terugkrijgen en dat de dieven bij de kraag gevat worden”, zei woordvoerder Jaroslaw Mensfelt aan het persbureau Reuters.De diefstal lokte veel beroering uit in Polen en in Israël. “Het is niet alleen een diefstal, maar ook een vreselijke ontheiliging van een plaats waar meer dan een miljoen mensen vermoord werden. Dit is echt een schandelijke daad”, verklaarde Mensfelt. “De diefstal van zo’n symbolisch object is een aanval op de herinnering aan de holocaust en een nieuwe actie van hen die ons terug naar donkerder tijden willen brengen”, verklaarde Avner Shalev, de voorzitter van Yad Vashem, het herdenkingscentrum over de holocaust in Jeruzalem. Shalev zegt ervan uit te gaan dat neonazi’s het bord gestolen hebben. Ook de Israëlische regering reageerde ontzet. “Deze daad getuigt eens te meer van de haat en het geweld tegen joden”, oordeelde vicepremier Silvan Shalom.De spreuk ‘Arbeit macht frei’ werd door de nazi’s boven de toegangspoorten van verschillende concentratiekampen gehangen, onder andere ook in Dachau en Sachsenhausen. Op die manier wilden ze hun slachtoffers laten denken dat ze er alleen dwangarbeid zouden moeten doen. Het bord in Auschwitz is wel het meest bekende. Het groeide uit tot een belangrijk symbool van de waanzin en de onmenselijkheid van de concentratiekampen, omdat Auschwitz-Birkenau, niet ver van Krakau, het grootste vernietigingskamp van de nazi’s was. In dat kamp alleen al werden meer dan een miljoen mensen, vooral joden, om het leven gebracht. De meesten werden vermoord door vergassing.

Merkwaardige B

Het smeedwerk werd in 1941 door Poolse gevangenen gemaakt. Opmerkelijk aan de spreuk erop is dat de onderste bol van de B kleiner is dan bovenste. Sommigen zijn dat gaan interpreteren als een vorm van protest van de maker tegen de nazi’s. Historisch onderzoek wees echter uit dat in Duitsland toen verschillende varianten van het lettertype sans-serif werden gebruikt. In een van die varianten is de onderste bol van de B ook kleiner dan de bovenste.De diefstal komt er net een dag nadat Duitsland zestig miljoen euro had geschonken aan het museum in Auschwitz. Hoewel er ieder jaar opnieuw meer dan een miljoen mensen naar het voormalige concentratiekamp komen, zijn die inkomsten onvoldoende om het meer dan 200 hectare grote terrein en 155 gebouwen, waaronder de gaskamers, te onderhouden. Vele gebouwen verkeren nu in staat van verval. De Poolse regering had eerder dit jaar de internationale gemeenschap opgeroepen om geld te doneren. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Guido Westerwelle, noemde de schenking woensdag een uiting van “onze historische verantwoordelijkheid”. Volgens het museum is er nog eens zoveel nodig om de historische plaats intact te houden.Het museum viert in januari de 65ste verjaardag van de bevrijding van het kamp door het Sovjetrussische rode leger.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234