Zaterdag 04/12/2021

Arbeiders zijn al veertig jaar weg uit het parlement

Het voornemen van de sp.a om opnieuw 'mensen met ervaring op de werkvloer' het parlement in te loodsen komt niets te vroeg. Want, zo leren ons de statistieken, eigenlijk zitten er al sinds 1965 nauwelijks nog arbeiders in het halfrond.

Door Gorik Van Holen

Brussel l 'Qua marketing is het een goede zet', zegt politoloog Stefaan Fiers. 'En tegelijk vergroot de partijvoorzitter zijn greep op de parlementsleden.'

Een quizvraagje. Wie was de laatste arbeider die het tot parlementslid schopte? Gewezen ABVV-topvrouw Mia De Vits: "Isidoor Egelmeers?" Sp.a-fractieleider Dirk Van der Maelen: "Jef Sleeckx? Nee, zelfs hij was geen arbeider." Kamervoorzitter Herman De Croo: "Ik herinner me een paar communisten." Allemaal fout. VB'er Luc Sevenhans, die in 2003 als opvolger in de Kamer kwam, werkte ooit als markeerder in de Antwerpse haven. En al is hij niet als dusdanig terug te vinden in de statistieken van de Kamer (zie grafiek), want daarin komt geen enkele arbeider voor, Sevenhans is momenteel de enige ex-arbeider die de Wetstraat telt. In de Senaat, het Vlaams of het Brussels Parlement zetelt er niet één.

Een pijnlijke vaststelling, luidt het commentaar bij de andere partijen. "Tja, als je het profiel van de kandidaten bij twee, drie laatste verkiezingen analyseert, moet je concluderen dat het VB de partij van de arbeiders is geworden", zegt Stefaan Fiers van de KU Leuven. En daar wil Johan Vande Lanotte dus verandering in brengen.

Wie de naakte cijfers bekijkt, ziet dat de arbeiders eigenlijk al sinds de jaren zestig uit het parlement zijn verdwenen. Net na WOII, in 1946, had nog 7,6 procent van de parlementsleden een voorgeschiedenis als arbeider. In 1965 was dat nog nauwelijks 1,6 procent. Sindsdien worden de banken bevolkt door amper één, hooguit twee arbeiders.

"De politiek is veel complexer geworden, verjuridiseerd", zegt Fiers. "Geleidelijk aan zijn de partijen specialisten gaan zoeken." Naarmate ze via de lijststem en het systeem van opvolgers meer greep kregen op de samenstelling van hun fractie, zijn er meer beoefenaars van vrije en intellectuele beroepen in het parlement gekomen. Vandaag zijn het dokters, leraars en vooral advocaten die het mooie weer maken in het parlement.

Ook op gemeentelijk vlak zijn de arbeiders na de Tweede Wereldoorlog geleidelijk van het politieke toneel verdwenen, al boden ze hier iets langer weerstand. "De fusie van 1976 was het keerpunt", zegt Herwig Reynaert van de vakgroep politieke wetenschappen van de UGent. In 1946 was 16,6 procent van de lokale verkozenen arbeider. In 1976 valt hun aandeel terug tot 9 procent, om vervolgens gestaag weg te zakken tot 2,1 procent in 2006. Ook Reynaert wijst de professionalisering van het politieke bestel aan als voornaamste oorzaak, al speelt volgens hem ook het dalende aandeel van de arbeiders in de totale beroepspopulatie.

De arbeiders vormen niet de enige beroepsgroep die in het parlement ondervertegenwoordigd is. "We vinden ook nauwelijks gepensioneerden, werklozen of thuiswerkende vrouwen in onze parlementen en raden", zegt Fiers.

"Er is niemand die zegt dat het parlement een exacte weerspiegeling moet zijn van de bevolking", zegt Reynaert. "Want dan zou je bijvoorbeeld ook clochards moeten verkiezen. Je hoeft geen arbeider te zijn om de belangen van een arbeider te verdedigen. Maar het is geen slechte zaak dat er zich mensen met die specifieke ervaring minstens in de buurt van het parlement ophouden."

Fiers vindt het pleidooi van Vande Lanotte vooral "symbolisch belangrijk", om aan die bevolkingsgroep te tonen dat er aan hen gedacht wordt. "Qua marketing zit het dus goed. Een partij moet erop toezien dat er wetten voor iedereen worden gemaakt, maar ook dat de wetten goed zijn. Als je arbeiders in het parlement wilt, moet je dus voor ondersteuning zorgen. En dat is interessant voor de partij, want het partijapparaat neemt het over. Ik kan me niet voorstellen dat een partijvoorzitter zoiets voorstelt als hij niet weet dat hij op die manier de greep op zijn parlementsleden verstevigt."

Pleidooi van Vande Lanotte vooral symbolisch belangrijk. En goede marketing

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234