Donderdag 30/06/2022

NieuwsLatijns-Amerika

Arbeiders van General Motors in Mexico hebben eindelijk een eigen vakbond, dankzij Biden én Trump

Medewerkers van de GM-fabriek riepen vorig jaar hun collega's op om dreigementen te negeren en tegen een nieuw contract te stemmen. 'Wees niet bang. Stemmen is je recht.' Beeld IndustriALL Global Union (IGU)
Medewerkers van de GM-fabriek riepen vorig jaar hun collega's op om dreigementen te negeren en tegen een nieuw contract te stemmen. 'Wees niet bang. Stemmen is je recht.'Beeld IndustriALL Global Union (IGU)

Het is groot nieuws in Mexico: werknemers kiezen een eigen vakbond. De circa zevenduizend medewerkers van een autofabriek slaagden erin een vuist te maken tegen hun werkgever General Motors, met dank aan twee Amerikaanse presidenten.

Joost de Vries

De pick-upfabriek van General Motors in de stad Silao, in de deelstaat Guanajuato, geldt sinds donderdag als de uitzondering in Mexico. Hier staat de vakbond voortaan aan de kant van de werknemers in plaats van die van het bedrijf. “Deze overwinning van de werknemers is een belangrijk voorbeeld voor de rest van Mexico”, zegt arbeidsjurist José Pablo Hernández. “Dit kan het begin zijn van een landelijke cultuurverandering.”

Want hoewel de wet sinds 2019 vrije en transparante vakbondsverkiezingen voorschrijft, schetst de jurist hoe in veruit de meeste bedrijfstakken de bonden nog altijd de werkgeversbelangen verdedigen en de lonen juist laag houden. “Werknemers die kritiek hebben, worden bedreigd of ontslagen.”

De Mexicaanse mannen en vrouwen die in Silao oer-Amerikaanse pick-uptrucks in elkaar zetten, zoals de Chevrolet Cheyenne en de Silverado, lieten deze week zien dat een andere toekomst mogelijk is. Ruim vierduizend van hen stemden voor de nieuwe onafhankelijke bond Sinttia, nog geen duizend kozen voor de oude bedrijfsbond.

Vrijhandelsverdrag

Er ging een jarenlange strijd aan vooraf, waarin de arbeiders uiteindelijk doorslaggevende hulp kregen van twee onwaarschijnlijke bondgenoten: de Amerikaanse presidenten Donald Trump en Joe Biden. De eerste haalde een streep door het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag Nafta en tekende een nieuw akkoord met Canada en Mexico, met de naam USMCA. In die nieuwe handelsovereenkomst stond, dankzij de Democratische inbreng in het Congres van de VS, een nieuwe passage over arbeidsrechten. Voor de implementatie van het USMCA-verdrag werd Mexico gedwongen zijn eigen arbeidswetten op te poetsen.

Toen de Mexicaanse fabrieksarbeiders van General Motors met de nieuwe wet en het nieuwe handelsverdrag in de hand hun beklag deden bij de baas, vonden ze vorig jaar president Biden aan hun zijde. Het Witte Huis sprak schande van onregelmatigheden tijdens een stemming over een arbeidscontract (stembiljetten die in papierversnipperaars verdwenen) en dwong Mexico tot het garanderen van eerlijke verkiezingen. De werknemers stemden het voorstel van de baas weg en zetten dit jaar de volgende stap: een eigen bond die namens hén gaat onderhandelen over arbeidsvoorwaarden.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Vakbonden zijn geen nieuw fenomeen in Mexico, ze staan al een ruime eeuw in de wet. Maar in die eeuw zijn de bonden verworden tot belangenbehartiger van de gevestigde orde. Decennialang werd het land gecontroleerd door de corrupte PRI (Institutionele Revolutionaire Partij), terwijl de bonden in de fabrieken al even corrupt te werk gingen. Toen Nafta in 1994 van kracht werd, sprongen veel Amerikaanse bedrijven maar al te graag in het lucratieve gat waar lastige vakbonden niet bestonden.

Goedkope handen

GM verkaste meerdere fabrieken naar Mexico, waar de handen goedkoper zijn en dankzij de bedrijfsbonden ook goedkoper bleven. De medewerkers van de fabriek in Silao verdienen zo’n 200 tot 600 euro per maand, een fractie van de 20 euro per uur die hun collega’s in de VS verdienen aan zo’n zelfde lopende band.

Misschien kan de nieuwe bond dat gapende gat een klein beetje kleiner maken, hoopt ex-medewerker Israel Cervantes, die werd ontslagen toen hij misstanden aankaartte. Hij haalde donderdag zijn gelijk. “De arbeidersstrijd heeft eindelijk resultaat opgeleverd.”

Het succes van Silao dient niet alleen als voorbeeld voor werknemers van bedrijven die exporteren naar de VS en Canada, zegt jurist Hernández. “Mexico voerde een hervorming door om te voldoen aan de vereisten van het USMCA-verdrag. Die wet geldt voor iedereen.” Of het nu Amerikaanse of Mexicaanse bedrijven betreft, ze moeten allemaal vrije vakbondsdemocratie garanderen. Al is er nog een lange weg te gaan, waarschuwt hij. “Hier keken internationale waarnemers mee.” Silao kreeg hulp van het Witte Huis, anderen moeten het doen zonder die dwingende schijnwerper.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234