Woensdag 19/01/2022

Arabische Lente levert Nobelfavorieten

'Het wordt een evidente keuze', belooft de voorzitter van het Noorse comité dat vandaag de Nobelprijs voor de Vrede 2011 bekendmaakt. Het comité kreeg het voorbije jaar een recordaantal van 241 nominaties binnen. De revoluties in de Arabische wereld zijn favoriet.

Vorig jaar ging de hoge onderscheiding naar de Chinese mensenrechtenactivist Liu Xiaobo (1955). Wie dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede krijgt, weten we tegen de middag. Niet ongeamuseerd zei voorzitter Thorbjoern Jagland woensdag in Straatsburg al dat het hem verwonderde "dat commentatoren en experts de naam nog niet geraden hebben. De keuze is dan ook evident."

Meer wou Jagland niet zeggen, al voegde hij wel toe dat "de belangrijkste actoren van de Arabische Lente (die onder meer in Tunesië en Egypte tot een vreedzame regimewissel leidde, LD) in het geding zijn." De wereld, zei de Noor, heeft meerdere positieve evoluties doorgemaakt, de ingrijpendste daarvan zal in Oslo gehuldigd worden. In totaal kreeg het comité dit jaar 241 nominaties binnen, goed voor 188 individuen en 53 organisaties. De tien meest genoemde kandidaten zijn:

Hoewel de 'Lente' geen instelling is en het zeer de vraag is aan wie het Nobelcomité de prijs dan wel zou moeten uitreiken, is het mogelijk dat Oslo deze collectieve huldiging verkiest boven een welbepaald individu. In dat geval zou een jong boegbeeld uit Tunesië of Egypte de prijs in ontvangst nemen en zou het geld bijvoorbeeld in een fonds ter bevordering van de democratische en burgerrechten worden gestort.

De 28-jarige Ben Mhenni doceert linguïstiek en vertaalkunde aan de universiteit van Tunis en geniet wereldfaam als politiek blogster en internetactiviste. In de aanloop naar de omverwerping van de dictatuur van president Ben Ali toonde de vrouw zich een even dappere als onvermoeibare verdedigster van de mensenrechten. Op haar blog A Tunisian Girl trok ze ook fel van leer tegen de censuur in het regime.

De in 1981 geboren Esraa Abdel Fattah, alias Facebook Girl, is een Egyptische internetactiviste en blogster. Esraa richtte in 2008 mee de Jongerengroep 6 April op, naar de dag waarop arbeiders in de stad El-Mahalla El-Kubra in staking gingen. Stukje bij beetje werd de groep, die op Facebook ontstond, een politieke beweging. De jonge vrouw werd gearresteerd, kwam vrij en nam de draad van het verzet weer op kort voor de val van Hosni Moebarak, op 11 februari dit jaar.

4. Wael Ghoni

Egyptische Google-held

De Egyptische Google-werknemer Wael Ghonim (1980) moest 12 dagen de cel in nadat hij via internet tot manifestaties had opgeroepen op het Tahrirplein in Caïro. Vorig jaar had hij onder het pseudoniem El Shaheed (de martelaar) een Facebook-pagina opgericht ter nagedachtenis aan Khaled Saïd, een blogger die onder verdachte omstandigheden stierf nadat hij gearresteerd werd door de politie. Het Amerikaanse Time Magazine noemde Wael Ghonim eerder al "een van de meest invloedrijke personen ter wereld".

Dat het Nobelcomité ondanks zijn hoge gehalte aan éminences grises niet voor controversiële keuzes terugschrikt, bewees het in 2009 al, toen Barack Obama de prijs kreeg. Een andere vreemde keuze vinden velen het internet, dat al jaren als kanshebber geldt. Intussen lijkt de focus zich te verscherpen en gaan de speculaties nadrukkelijk in de richting van de sociale media. Uiteraard vanwege de rol die zij speelden in de Arabische revoluties en andere scenario's van geweldloos burgerverzet.

Afghaanse politica

De Afghaanse Sima Samar is de voorzitster van de Onafhankelijke Commissie voor de Mensenrechten in Afghanistan en is dit jaar de meest genoemde naam buiten de Arabische wereld. Samar, een dokter en voormalige extreem-linkse militante, was in Kaboel zowel vicepresident van haar land als minister van Vrouwenzaken. Ook al wordt ze voortdurend met de dood bedreigd, de strijd opgeven wil Samar niet.

Russische

mensenrechtengroep

De Russische burgerrechtenorganisatie Memorial komt al jaren op voor een slagkrachtig sociaal middenveld en democratische rechten in de post-Sovjetlanden. De groep, die in 2009 de Sacharovprijs kreeg van het Europees Parlement, verloor talrijke boegbeelden die vermoord of ontvoerd werden. In plaats van naar Memorial zelf zou de Nobelprijs ook naar mensenrechtenactiviste Svetlana Gannushkina (1942) kunnen gaan, een medeoprichtster van de groep.

De Cubaanse autoriteiten arresteerden in september meer dissidenten dan in welke andere maand ook in de voorbije 30 jaar. Volgens de Commissie voor Mensenrechten en Nationale Verzoening wil het Castroregime niets van democratisering of versoepeling van de burgerrechten weten. In naam van de dissidentie op Cuba zou de Nobelprijs naar Guillermo Fariñas kunnen gaan, een opposant die vorig jaar ook al de Sacharov kreeg.

Het Nobelprijscomité heeft ook de kandidatuur van de EU bestudeerd. Die werd voorgedragen vanwege haar engagement voor democratisering en vrede en de manier waarop de lidstaten delen van hun soevereiniteit aan supranationale instellingen afstond. De financieel-economische crisis in Europa en het feit dat de eenheid dezer dagen ver zoek is, zou voor Oslo een reden kunnen zijn om een 'aanmoedigingsprijs' uit te reiken.

Veel genoemd maar niet meer dan een kleine kanshebber is de klokkenluiderssite van Julian Assange. WikiLeaks werd genomineerd vanwege zijn bijdrage aan de vrijheid van meningsuiting en transparantie. WikiLeaks onthulde geheime overheidsdocumenten over de oorlogen in Irak en Afghanistan en vertrouwelijke informatie van Amerikaanse ambassades wereldwijd. Het probleem is echter dat Zweden nog altijd een onderzoek tegen Assange lopen heeft in het kader van een sekszaak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234