Donderdag 09/12/2021

Après nous le tsunami

Overheidsgeld goed besteden is in dit land nooit een grote prioriteit geweest

Luckas Vander Taelen

noemt minister van Begroting Freya Van den Bossche hypocriet

Het Rekenhof formuleerde deze week enige bedenkingen bij het creatieve boekhouden van de regering. Volgens het eerbiedwaardige hof worden de uitgaven onderschat en de inkomsten overschat en zo wordt de illusie van het begrotingsoverschot in stand gehouden. De regering voorspelt een overschot van 900 miljoen euro; het Rekenhof gelooft daar niets van en ziet zelfs een tekort.

Het is jammer dat het Rekenhof niet meer kan doen dan beleefd kuchen en kritische opmerkingen formuleren. Want eigenlijk is het de enige instantie die met recht van spreken en zonder politieke bedoelingen waakt over de manier waarop de regering met ons geld omgaat.

Het Rekenhof stelde zich onder meer vragen bij de ondoordachte manier waarop overheidsgebouwen in allerijl verkocht werden om de begroting alsnog in evenwicht te krijgen. Dat soort eenmalige maatregelen brengt natuurlijk geld in de staatskas en budgettair soelaas op korte termijn, maar de volgende generaties worden opgezadeld met een torenhoge huurlast. Trends gaf al maanden geleden een indrukwekkende reeks voorbeelden van die kortzichtige politiek: openbare gebouwen die onder tijdsdruk veel te goedkoop verkocht worden en waarbij de nieuwe eigenaar bovendien in geen tijd zijn uitgaven recupereert via de huurgelden die de overheid hem betaalt.

Minister van begroting Freya Van den Bossche presteerde het om op die kritiek enkel te reageren via een persbericht. Ze achtte het beneden haar waardigheid zich in de Kamercommissie te vertonen waar de opmerkingen van het Rekenhof besproken werden. Dat soort communicatiestrategie lijkt wel in de smaak te vallen van politieke babes: ook minister Vervotte broste een zitting in het Vlaams parlement omdat ze liever een interview gaf aan Villa Politica, waar ze parlement en parlementariërs kritiseerde. Populisme is dat, ja zelfs je reinste antipolitiek.

Die raad om ver weg te blijven van haar criticasters had Van den Bossche waarschijnlijk van haar spindoctor gekregen, want echt veel argumenten op de kritiek van het Rekenhof had ze niet. En in tegenstelling tot bij TerZake kan een desastreuze interventie van de minister in het parlement niet overgedaan worden. Van den Bossche weet dat ze tot elke prijs polemiek moet vermijden en meer te winnen heeft met een minimale interventie, omdat de media nu eenmaal weinig aandacht besteden aan moeilijke materies als begrotingen. Op de websites van een Vlaamse kwaliteitskrant krijgen futiele media-events als Steracteur Sterartiest meer aandacht dan economische kwesties en worden meer regels besteed aan het gestoei van Wendy dan aan het gegoochel van Freya.

Over de uitverkoop van het federale patrimonium wist de minister enkel te melden dat door gebouwen te huren de regering niet meer moet opdraaien voor het onderhoud. Dat is een behoorlijk kromme redenering: de staat kan het beheer en het onderhoud uitbesteden, zonder te verkopen. "De overheid stelt dat anderen beter zijn in het onderhouden van gebouwen", probeert de minister nog in haar communiqué. Andere, gewone mensen zijn in ieder geval beter in het beheren van begrotingen: niet één bezitter van een huis zou het in zijn hoofd halen om zijn bezit te verkopen en zijn leven lang huur te betalen. Eigenlijk gedraagt de minister zich als een kinderloze, gefortuneerde celibatair die niet aan de toekomst moet denken. Après moi le tsunami. Ik hoop dat ze minder roekeloos te werk gaat met haar eigen patrimonium, anders ziet de toekomst er duister uit voor haar kindjes.

Al even weinig had de minister aan te voeren ter verdediging van het vermaledijde Ankerprincipe, waarmee de regering het zich permitteert om tegen de maand november de facturen van leveranciers onbetaald te laten liggen, eens te meer om de heilige schijn van het begrotingsevenwicht vol te houden. Volgens het Rekenhof houdt de regering op die manier 830 miljoen euro uit de begroting van dit jaar en schuift ze dat enorme bedrag plus de hoge verwijlintresten door naar volgend jaar. Unizo had gemeld dat die politiek tot grote moeilijkheden leidt voor bedrijven, die te lang op hun geld moeten wachten. Van den Bossche, die deze wanbetalingen bewust oplegt, deed alsof ze daar voor het eerst van hoorde en beloofde de problematiek te zullen onderzoeken.

Hoe hypocriet kun je zijn als politica? Haar voorganger en leermeester Vande Lanotte heeft het Ankerprincipe uitgevonden en jarenlang toegepast, met rampzalige gevolgen voor de betrokken bedrijven én voor de overheidsfinanciën. Want leveranciers van de regering rekenden de te verwachten financiële schade door in hun facturen en zo moet de staat forse extra's betalen.

Overheidsgeld goed besteden is in dit land nooit een grote prioriteit geweest. Belangrijker dan het openbaar nut is het bestendigen van de eigen macht en bijgevolg het winnen van verkiezingen. En dus moet het tekort tot na die verkiezingen doorgeschoven worden. Wie al eens een kabinetsmedewerker op een loslippig moment ontmoet, verneemt dat de kortzichtige budgettaire politiek van deze regering onvermijdelijk zal leiden tot grote tekorten in de nabije toekomst.

Maar die zondvloed is een zorg voor de volgende regering en zolang kan paars de illusie van goed beheer volhouden. Een mens zou er bijna van gaan hopen dat er eens regeringsleiders opstaan die zich wat meer zouden gedragen als verantwoordelijke en vooruitziende goede huisvaders.

Luckas Vander Taelen is freelancejournalist en regisseur. Voor De Gedachte schrijft hij om de twee weken een opiniestuk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234