Donderdag 02/04/2020

Gezondheid

Apothekers sceptisch over cannabisolie: ‘Maar als je het niet hebt, lopen mensen wel een straat verder’

Michael Storme (40), voorzitter Oost-Vlaamse apothekersgildeBeeld Jan De Meuleneir / Photo News

Dan toch, na veel gepalaver: cannabisolie ligt sinds deze week in onze apotheken. Een product dat fel omstreden is, krijgt daarmee extra sérieux, en daar zijn niet alle apothekers blij mee. ‘Die olie is dubieus. Wij gaan onze goede naam toch niet laten misbruiken voor platte commerce?’ Al is de vraag hoe een apotheker anno 2020 wél zijn brood kan verdienen.

‘Wij hebben een nieuw product binnen: cannabisolie! Kom gerust langs, uw apotheker geeft raad.’ Die boodschap viel afgelopen week op de Facebookpagina van verschillende apotheken in Vlaanderen te lezen. Eerst mocht die olie enkel op voorschrift, sinds deze week opeens in vrije verkoop. Maar niet álle apothekers beginnen nu de polonaise, weet Michael Storme (40), die als voorzitter van de Oost-Vlaamse apothekersgilde (KOVAG) zijn oor overal te luister legt. “Zelf weiger ik om cannabisolie te verkopen, en zo ken ik er nog”, zegt hij in zijn Merelbeekse apotheek. “Enfin, weigeren. Je legt dat voorzichtig uit aan de mensen, hé, en dan begrijpen die dat wel. Het is een dubieus product, er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat het werkt. Bovendien is het vrij duur. Ik handel graag in eer en geweten, ik laat het vertrouwen en de goede naam van een apotheek niet misbruiken voor puur economische redenen.”

Verdienmodel

Commercieel gaat het cannabisolie inderdaad voor de wind. Vorig jaar openden verschillende winkels in ons land, van Oostduinkerke over Antwerpen tot Hasselt. Allemaal met producten op basis van CBD, zoals het werkzame ingrediënt cannabidiol (gewonnen door middel van olie-extractie uit de toppen van de hennepplant) wordt afgekort. Het is volgens de reclame voor van alles goed: het zou de groei van tumorcellen kunnen vertragen, pijn verminderen bij aandoeningen als artrose en fybromyalgie, ingezet kunnen worden bij epilepsie en migraine, zorgen voor een betere slaap en minder stress... Alleen: staalhard bewijs van al die voordelen is er niet. In Nederland is de huisartsenvereniging alvast tégen, bij ons wijdde wetenschapsmagazine 'EOS' er net een dossier aan, waarin de bekende toxicoloog Jan Tytgat verklaarde dat het product een nieuwe wind door het farmalandschap laat waaien, en dat sommigen bij hoog en laag volhouden ermee geholpen te zijn, maar dat anderen dan weer nul effect merken: “Er is heel weinig bewijs voor de werking van CBD op de onderzochte aandoeningen.”

Wat ook wel geldt voor sommige anticellulitiscrèmes, afslankpillen en andere producten in een apotheek: verdienen die wel het vertrouwen en de ernst van een witte jas? Apotheker Storme legt uit waarom ze doorgaans toch in het aanbod zitten. “Het verdienmodel van een apotheker kende de voorbije decennia twee pijlers. Je hebt enerzijds de ‘slow efforts’, de zorgtaken. Advies geven, medicatiegebruik begeleiden, bereidingen maken... Dat is het mooiste stuk van onze job: mensen echt hélpen. Deze zorgtaken winnen aan maatschappelijk belang, maar er staat geen adequaat verdienmodel tegenover. Gelukkig hebben apothekers, als tweede pijler, ook nog de cosmetica en voedingssupplementen. Het flesje shampoo en het doosje vitamines dat samen met het geneesmiddel wordt afgerekend, zeg maar.”

Cannabisolie heeft niet het statuut van geneesmiddel, het is vrij te koop. Het is ook geen voedingssupplement, het is niet bedoeld voor consumptie. Er zijn dus geen strikte regels rond, evenmin zijn er al gevallen in ons land bekend waar het kwaad deed. Baat het niet, dan schaadt het niet? Kan zijn. “Maar een risico van zulke producten is dat men echte ziektebeelden kan maskeren of in tijdsduur kan rekken, omdat men denkt: ‘Ik gebruik iets, en misschien moet ik het gewoon wat langer gebruiken’”, vindt Storme. “Maar wat als het niet wérkt? Cannabisolie wordt ingezet bij kanker, parkinson, ALS, epilepsie - dat is iets anders dan een verkoudheid.”

Marc De Groote (76), gepensioneerd apotheker

Kwakzalverij

Wie de komst van cannabisolie eveneens monkelend bekijkt, is Marc De Groote (73), die meer dan 40 jaar apotheek in Sint-Lievens-Houtem hield. Intussen is hij gepensioneerd, maar nog steeds gepassioneerd. Twee jaar geleden hield hij een grote tentoonstelling met oude apothekersmaterialen. Hij weet goed hoe het vroeger was, en neen, het was niet allemaal beter: “Ik heb hier kranten liggen van de jaren 40 en 50, en de annonces van apothekers toen: dat is om u een breuk te lachen. Pure kwakzalverij. Maar sinds de jaren 60 is dat fel verbeterd, de apotheker is toen een wetenschapper geworden. Daarom bekijk ik cannabisolie met enige scepsis. Omdat de werking, zoals bij meer van die vrije producten, niet in studies is bewezen.” Hoe het dan komt dat sommige mensen toch bij de olie zweren? “Ha! Dat kan de kracht van de menselijke geest zijn. Als je in iets gelooft, dan kan het inderdaad wonderen doen. Bovendien heeft het lichaam ook een zelfhelend vermogen. Stress kan ook vanzelf beteren, en ziektes gaan soms spontaan weg, al denkt men graag dat het aan middeltje X of Y ligt. Natuurlijk beschikken wij over veel medicamenten die echt werken, die echt ingrijpen en genezen, maar die hebben bijsluiters en voorschriften. Supplementen? Oliën? Ze ondersteunen het lichaam, en dat is allemaal mooi, maar het is ook een stuk commerce.”

Halve 'doktoors'

De Groote heeft de farma-industrie steeds vinniger de weg naar de apotheek weten te vinden. “Toen ik begon in de jaren 70, maakten wij veel dingen zélf. Wij waren halve doktoors. Ik heb mannen geweten die voor mijn kassa hun broek afstaken en zeiden: ‘Er jeukt iets, hebt ge daar een zalf voor?’” Meestal hád de apotheker ook wel iets: “Dat waren magistrale bereidingen. De ene apotheker was bekend voor zijn speenzalf, de ander voor zijn hoestsiroop, ieder had zijn speciaal recept. Maar de overheid heeft ingegrepen, en nu mogen die bereidingen nog maar één werkzaam ingrediënt hebben. Meer complexe recepten worden gefabriceerd door farmabedrijven, die men strikter kan controleren, maar ze doen het daarom niet beter. Let op, ik vind het goed dat men voorzichtig is, het gaat tenslotte om gezondheid. Maar in veel zaken is men overdréven voorzichtig: de administratie van een apotheker is tegenwoordig om horendol van te worden. Al dat werk, al die tijd, het staat niet meer in verhouding tot de verdiensten. En ja, dan laten sommigen zich verleiden tot producten als cannabisolie. Want als jij het niet in huis hebt, dan lopen de mensen wel een straat verder... Of naar de parafarmacie.”

Wiskundekennis

Die winkels, vaak bijna supermarkten, knibbelen aan de markt. Ons land telde in 2018 nog een kleine 5.000 apotheken, maar dat aantal kalft jaar na jaar af. Apotheker De Groote: “De parafarmacie is zeker niet altijd goedkoper, maar af en toe kunnen ze wel een grote korting geven, en dat maakt indruk.” Of je er ook goed geholpen wordt, is de vraag. “De parafarmacie werkt vaak met apothekersassistenten, om de loonkost te drukken. Ik wil die mensen niet schofferen, maar ik heb zelf les gegeven aan hen en hun wiskundekennis was soms bedroevend laag. Sommige assistenten kenden hun maaltafels amper. Dat houdt risico’s in, als je zwangere vrouwen of hartpatiënten adviseert rond hoeveelheden.”

Apotheker Michael Storme pikt in: “We moeten fier zijn op die kennis, we zijn daar vijf jaar voor naar de universiteit geweest. Het zou fijn zijn als de overheid ook fier zou zijn op óns, in plaats van ons te bekijken als verkopers. Want dan gaan sommigen zich daarnaar gedragen. Ha ja, de apotheek moet afbetaald, de software, het personeel... Het moet érgens van komen, bij de jonge generatie staat het water soms aan de lippen.” Hoe daaruit te geraken, los van een correcte winst op de verkoop? “Ik zie in de toekomst een meer sociale en begeleidende rol weggelegd voor de apotheker: medicatieschema's bijhouden, opvolging na ziekenhuisopnames, informeren bij de patiënt hoe het gaat, de medicijnen eventueel tot in de woonkamer brengen... Dat is een persoonlijke bekommernis die je in deze maatschappij nog weinig vindt. Kan de ouder wordende patiënt niet goed slikken? Dan maken we er een siroop van. Lust een kindje de smaak van een medicament niet? Dan kijken we of dat te verhelpen valt. Is er een litteken na de operatie? Wordt het beheer van de medicatie te complex? De apotheker geeft advies op maat. Zo gaan we terug naar de básis van onze stiel. Dat geeft volgens mij meer voldoening dan ons voor de kar te laten spannen van grote bedrijven.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234