Maandag 17/05/2021

Schilderkunst

Antwerpse kunstenares Karin Hanssen schildert ode aan de vrije geest

null Beeld © RV
Beeld © RV

In 'A Room of One's Own' viert Karin Hanssen de kracht van de fantasie. Die helpt vrouwen, zoals haar inspiratiebron Virginia Woolf, uit het maatschappelijk korset te breken. Al hebben ook mannen nood aan een eigen ruimte, waar ze zichzelf kunnen zijn.

Een meisje dat echo's van Sally Draper uit 'Mad Men' oproept - paardenstaart, geel hemd met pofmouwen, blauw rokje - staat met haar rug naar ons toe terwijl ze een abstracte krijttekening maakt op een schoolbord. Door op het bord te tekenen, creëert het meisje een ruimte voor zichzelf. "Zoals 'Alice in Wonderland' stapt ze in haar eigen wereld", zegt Karin Hanssen. "Dat is de kracht van de fantasie." Het schilderij heet 'A Room of Her Own', een verwijzing naar de titel van de tentoonstelling én naar Virginia Woolfs feministische essay 'A Room of One's Own'.

"Zowel mijn eigen uitgangspunt als dat van Woolf is feministisch. Zij zegt dat je een ruimte voor jezelf én een loon nodig hebt om onafhankelijk te kunnen zijn en fictie te schrijven. Dat schreef ze in 1929. Vandaag is er gelukkig wel wat veranderd. Toch blijven maatschappelijke verwachtingen, religie en onuitgesproken sociale regels zorgen voor opgelegde genderrollen. De onafhankelijkheid waar Woolf over schrijft, hebben we nog steeds niet helemaal bereikt."

Terwijl Hanssen Woolfs essay aan het lezen was, viel haar oog op een oud tijdschrift dat in huis rondslingerde, een editie van Life. "Daarin zag ik twee grote foto's van modernistische interieurs. Tussen de meubels poseert een vrouw die daardoor zelf een soort van decorstuk wordt."

De basis voor de reeks 'A Room of One's Own' was geboren: het idee van een ruimte voor jezelf werkte Hanssen uit aan de hand van de twee foto's uit Life die ze op doek zette. Het ene beeld: een woonkamer waarin een vrouw in haar eentje zit te lezen bij een tafeltje waar twee koffiekopjes klaarstaan om gevuld te worden. Het andere: een speelkamer waarin een vrouw speelt met de kinderen en opruimt. Beide vrouwen lijken gevangen te zitten in hun interieur. Al kan de eerste gemakkelijk ontsnappen: de fictieve wereld van het boek dat ze leest, is haar escapisme. Hanssen: "De andere vrouw heeft een meer ondersteunende functie. Ze cijfert zichzelf helemáál weg, maakt geen ruimte voor zichzelf en wordt zo volledig ondergeschikt."

Maar door fragmenten te isoleren uit de twee grote 'moederbeelden', zoals Hanssen deze noemt, creëert ze aparte ruimtes voor elk personage. "Op kleinere schilderijen maak ik opsplitsingen. Zo geef ik zowel de vrouwen als de kinderen een ruimte voor zichzelf. Er vindt emancipatie plaats doordat ik de oorspronkelijke context weglaat. Door de opruimende vrouw in een apart schilderij te plaatsen, krijg je er heel andere associaties bij. Plots staat ze niet meer in functie van iemand anders, maar zie je een vrouw die in gedachten verzonken is en dus in haar eigen wereld zit, al is het louter in haar geest. Voor mij is het dus een positief verhaal. De personages die ik afbeeld, zijn geen slachtoffers die gered moeten worden. Ze ondernemen zelf actie."

null Beeld © RV
Beeld © RV
null Beeld © RV
Beeld © RV

Patronen breken

"Voor de duidelijkheid: het gaat verder dan het feministische verhaal, want de jongens zitten evengoed gevangen in de verwachtingspatronen die de maatschappij hen oplegt. Ook zij krijgen op hun aparte schilderijen een eigen ruimte." Het gaat dus vooral om mogelijke ontsnappingsroutes. Ook detailschilderijen van muren met doorgangen en ramen geven de mogelijkheid om te vluchten. Ramen als vensters op een andere werkelijkheid.

"Hoe kun je uit de patronen breken die je door maatschappij, religie of moraal zijn opgelegd? De geest speelt daarin een cruciale rol. Je fantasie, vluchten in denken." En zo komen we weer uit bij het meisje voor het krijtbord. Gevangen in haar sixtiesoutfit, maar vrij in haar geest. Een kleine Alice in Wonderland. Een Dorothy die droomt van een plek, ver van de grauwe werkelijkheid, "somewhere over the rainbow". Of zoals John Milton in zijn 'Paradise Lost' zeer treffend de kracht van de geest beschrijft: "The mind is its own place, and in itself can make a Heav'n of Hell, a Hell of Heav'n."

A Room of One's Own, tot 16 november in Roberto Polo Gallery, Brussel, robertopologallery.com

Karin Hanssen, The Borrowed Gaze, met teksten van Charlotte Mullins, Lannoo, 240 p., 34,99 euro

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234