Maandag 21/09/2020

InterviewCathy Berx

Antwerpse gouverneur na bocht over mondmaskers: ‘Liever één dag shit dan hele maand miserie’

Gouverneur Cathy Berx geeft toelichting over de Antwerpse corona-aanpak in het Provinciehuis.Beeld Damon De Backer

De Antwerpse gouverneur Cathy Berx (CD&V) kondigde maandag een algemene mondmaskerplicht aan in haar provincie. Nu komt ze daarop terug. ‘Stel je voor dat iemand sterft omdat hij een maatregel wil naleven.’

Waarom bent u van gedachten veranderd?

Cathy Berx: “Ik heb dinsdag lang gepraat met de Antwerpse burgemeesters. Zij hebben een aantal pijnpunten aangekaart waarnaar ik heb geluisterd. Op basis van hun bedenkingen en een aantal adviezen heb ik een nieuw besluit opgesteld. Ik had de tekst vannacht om 2 uur klaar.”

Bent u bezweken voor de kritiek van Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA)?

“Neen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie houdt intensief sporten met mond-neusbedekking een gezondheidsrisico in. Daar moet je rekening mee houden. Bovendien moet een maatregel proportioneel zijn, hij mag dus niet verder gaan dan strikt noodzakelijk. Ofwel kies je dan voor een absolute mondmaskerplicht die je ‘met gezond verstand’ handhaaft, ofwel kies je voor een selectief verbod dat je strikt handhaaft. We hebben het tweede gekozen.

“Sommigen zullen zeggen dat ik ingebonden heb. Anderen zullen zeggen dat ik geluisterd heb. I don’t care. Het enige wat telt, is dat we in overleg de juiste beslissing hebben genomen.” 

Feit is wel dat u opnieuw verwarring zaait over een belangrijke coronaregel.

“Ik heb liever één dag shit dan een tekst waarmee je nog een hele maand miserie hebt. Of erger: stel je voor dat iemand sterft omdat hij een maatregel wil naleven.”

Tijdens intensief sporten moet een mondmasker dus niet, maar wat als je gaat wandelen in de Kalmthoutse Heide?

“Wandelen is ook een sport. Bovendien is de context cruciaal. Als je mensen slechts occasioneel kruist of voorbijsteekt, zoals in de Kalmthoutse Heide, dan is een mondmasker niet verplicht.”

Vrouwen met mondkapje op de Turnhoutsebaan.Beeld Wouter Van Vooren

Intussen blijven de besmettingen fors stijgen in Antwerpen. Hoe erg is de situatie?

“Deze week hadden we 1.028 nieuwe besmettingen. De grafieken van gezondheidsinstituut Sciensano tonen een lijn die steil omhoog schiet. Alarmerend is dat we nu een forse stijging van het aantal ziekenhuisopnames zien, ook op de afdeling intensieve verzorging. Aangezien de incubatieperiode van het virus veertien dagen is, kunnen we pas over twee weken het effect van onze maatregelen merken. We hopen dat ze zullen leiden tot een plafonnering en op termijn tot een daling.”

Op het moment van de versoepelingen had Antwerpen nog 84 besmettingen per dag. Kwamen ze niet veel te vroeg?

“Nationaal lag het R-getal, dat aangeeft hoeveel anderen een patiënt besmet, op 0,83. Dat was op zich wel goed. Maar sinds maart is er in Antwerpen geen dag voorbijgegaan zonder nieuwe besmettingen. De stad was onderhuids aan het smeulen en we hadden maar één vonk nodig om weer in lichterlaaie te staan. Dat is helaas gebeurd.

“Achteraf is het makkelijk praten, maar er is onvoldoende rekening gehouden met de impact op lokale situaties. Bovendien hadden we van bij het begin moeten weten wie wanneer besmet is geraakt, en door wie. Met een performante contactopsporing hadden we meteen kunnen ingrijpen. Dan zaten we nu in een andere wereld.”

Is de avondklok in Antwerpen het gevolg van het falende contactonderzoek?

“Ik wil geen verwijten maken. In Singapore hebben ze een hyperprofessionele contactopsporing, terwijl ze daar ook een uitbraak hebben gehad. Meer specifiek bij de gastarbeiders die er in krappe appartementsblokken wonen en van daaruit naar hun werk gaan.”

Ook in Antwerpen rapporteerden artsen ruim twee weken geleden een forse stijging in de wijken waar men dicht op elkaar woont: Borgerhout, Deurne, het Kiel. Waarom is er niet sneller ingegrepen?

“De dag dat ik via Pierre Van Damme (UAntwerpen) een e-mail heb gekregen van huisarts Stefan Morreel, waarin hij waarschuwde dat de artsen overspoeld werden, heb ik hem direct gebeld. Ik heb toen meteen gereageerd met lokale contactopsporing, hoewel er op dat moment nog geen rechtsgrond bestond om lokale maatregelen te nemen. Zowel de stad als de provincie heeft onwaarschijnlijk veel gedaan zodra we de eerste signalen van de artsen kregen.”

De Vlaamse administratie van Wouter Beke, uw partijgenoot, bleef achter, zo getuigden artsen in Terzake.

“Ik wil niemands proces maken, maar het had sneller gekund. Toen we zaterdag onze lokale crisiscel samen riepen, heb ik tot drie keer toe het Agentschap Zorg en Gezondheid uitgenodigd. Op dat ogenblik waren alle ziekenhuizen, artsen, virologen, enzovoort aanwezig. Alleen zij hebben niet ingebeld.

“Toen Wouter Beke dat vernam, heeft hij me zelf opgebeld met de vraag of ze wel uitgenodigd waren. Ik heb hem de e-mails met de uitnodigingen doorgestuurd. Daarna kreeg ik de boodschap dat er iets was misgelopen. Dat het weekend was, en dat het zware tijden zijn. ‘We kunnen niet verwachten dat onze mensen dag en nacht op post zijn. Dan trekken ze het straks niet meer.’ Om maar te zeggen dat we in Antwerpen echt wel alles hebben gedaan dat we konden.”

Klopt u dan niet op tafel bij Beke?

“Als ik iets nodig heb, dan laat ik dat intern weten.”

Cathy Berx: "Met een performante contactopsporing hadden we meteen kunnen ingrijpen."Beeld BELGA

Sinds maandag kent u de precieze besmettingshaarden in Antwerpen. Waar zitten die?

“Er was een uitbraak bij een cricketwedstrijd in de Indische gemeenschap en er was een cluster in de Joodse gemeenschap, mogelijk van terugkeerders uit het buitenland. De Joodse en de Indische gemeenschappen zijn wel allebei werkzaam in de diamantsector, dus er kan een link zijn. Ook zijn er duidelijke clusters binnen de Marokkaanse gemeenschap, na trouwfeesten in Nederland. In een aantal grote families hebben mensen na zo’n feest positief getest. De uitbraak in Schelle is terug te brengen tot één huwelijksfeest in de Marokkaanse gemeenschap. Vervolgens waren er een fitnessclub, enkele shishabars en een monitorenopleiding voor scouts in Malle.

“Voor alle duidelijkheid: het virus zit overal. De besmettingen in de Kempen zijn bijvoorbeeld niet te linken aan de besmettingen die ik net heb opgesomd. Daar hebben ze eerder te maken met vakantieterugkeerders, feesten en avondlijke bijeenkomsten. Denk maar aan de bomvolle terrassen van de voorbije weken, alsof er niets aan de hand was. Waanzin. Naarmate het later wordt en mensen meer gedronken hebben, komen ze dichter bij elkaar en is de alertheid weg. Vandaar dat we de horeca om 23 uur sluiten.” 

U stond destijds met De Wever aan de wieg van het kartel tussen CD&V en N-VA. Hoe goed schieten jullie nu nog met elkaar op?

“We kruisten elkaar weleens in onze studententijd, voordat hij naar Leuven is gegaan. We zaten toen samen op de Universiteit van Antwerpen. Later ben ik zowaar nog zijn fractieleider geweest. (lacht) In de tijd van het kartel hebben we samen de kartelteksten geschreven. Voor CD&V waren dat Wouter Beke en ik, bij N-VA waren dat hij en Ben Weyts. Los daarvan delen we dezelfde passie voor boeken en literatuur. Ik heb hem ooit de HBO-reeks Rome gegeven. En ik heb hem, met dank aan Monica De Coninck (sp.a), als eerste het boek Leven aan de onderkant van Theodore Dalrymple aangeraden. We schieten best goed op.”

‘Berx doet De Wever blozen met strenge aanpak’, kopte De Standaard.

“Ik vind dat jammer, want wij werken zeer goed samen. En het is geen wedstrijd. Het is bittere ernst.” 

Mogen we daaruit afleiden dat u het spel in de Wetstraat niet mist? Toen u in 2008 voor het comfortabele leven als gouverneur koos, leek u als ondervoorzitter van CD&V op weg naar het voorzitterschap.

“Toen ik de eerste keer het voorstel voor het gouverneurschap kreeg, zei ik: ‘No way, ik wil voorzitter worden!’ Maar toen ik dat thuis aan mijn man vertelde, antwoordde hij dat ik gek was. Bovendien, en dit heb ik eigenlijk nog nooit verteld, heb ik toen een telefoontje gekregen van Jean-Luc Dehaene. Hij zei: ‘Cathy, je kunt dit aanbod niet weigeren.’ Hij somde toen een heleboel redenen op, al denk ik dat hij ook gewoon dacht dat ik nog te groen was voor het partijvoorzitterschap. Uiteindelijk heb ik gaandeweg ingezien dat ik dit wel graag zou doen. En eerlijk, ik heb er nog geen seconde spijt van gehad.”

 Was het probleem niet dat Kris Peeters en Inge Vervotte u voor de voeten liepen als Antwerpse boegbeelden?

“Alles is context. Je moet je plaats kennen op het juiste moment.”

Goed nieuws: zij zijn nu van het toneel verdwenen. CD&V kan een nieuw Antwerps gezicht gebruiken.

(lacht) “Goed geprobeerd.”

Mensen die de politiek niet vanaf de eerste rij volgen, leren u na twaalf jaar pas kennen als gouverneur. Dat moet toch frustrerend zijn?

“Ach, tot voor kort schreef iedereen dat de gouverneurs er niet toe deden. Nu is het: kijk eens wat die gouverneurs allemaal doen. En morgen zal er weer geschreven worden dat ik de Euromillions heb gewonnen en op mijn lauweren kan rusten. Zo gaat dat.

“Ik zit niet te kicken op aandacht. Ik heb twaalf jaar expertise opgebouwd als gouverneur en ik vind het belangrijk om dat te laten renderen. Ik heb niet voor niets een eed afgelegd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234