Zaterdag 20/07/2019

Antwerpse Boerentoren wordt 75

De Antwerpse Boerentoren staat er dit jaar 75 jaar. De te jonge minnaar van de kathedraal, zoals TomLanoye hem ooit omschreef, werd op 24 december 1931 opgeleverd. De Boerentoren was met zijn oorspronkelijke hoogte van 87,5 meter de eerste wolkenkrabber in België én Europa.

door Eric Rinckhout

Antwerpen l Naar aanleiding van het 75-jarige bestaan van het KBC-Torengebouw, in de volksmond onveranderd 'Boerentoren' genoemd, viert Antwerpen feest. Er komt een heus volksfeest, er worden twee ruime tentoonstellingen opgezet, de panoramazaal op de 25ste verdieping gaat tijdelijk weer open en er kunnen TorenTours worden gemaakt.

De oorsprong van de Boerentoren gaat terug tot midden de jaren 1920, toen de Algemeene Bankvereeniging op zoek was naar een nieuwe, prestigieuze vestiging in Antwerpen. Die Bankvereeniging werd onder meer gecontroleerd door de Belgische Boerenbond, daaromkreeg de uiteindelijk gebouwde toren als snel de bijnaam Boerentoren.

Tegelijk wilde men in Antwerpen allanger een indrukwekkend sluitstuk voor de Meir. De buurt van Schoenmarkt en Eiermarkt, vlak bij de Groenplaats, was in 1914 zwaar gehavend door een Duits bombardement. Het bleek al snel een mogelijke plek voor een skyscraper naar Amerikaans model. Die zou dus ingepland worden midden in de middeleeuwse stadskern, vlak bij de gotische kathedraal.

In 1928 bood de Algemeene Bankvereeniging zich aan als kapitaalkrachtige bouwheer en stelde Jan Van Hoenacker, voorstander van hoogbouw, aan als architect. Maar een speciaal samengestelde commissie van deskundigen, met Victor Horta, Henry Van de Velde en Hendrik Berlage, moest zich toch eerst buigen over de plannen, die voor nogal wat deining zorgden. Eind 1928 stond het licht op groen.

Tussen 1931 en nu is er veel veranderd. De Boerentoren staat er nog altijd, maar is al een paar keer van uitzicht veranderd. De BRT heeft ooit boven op de toren een relaisstation gebouwd met antennes en enige tijd geleden heeft er een reuzegrote rode A op gestaan, zodat de precieze hoogte van het gebouw een van de betere discussieonderwerpen is.

Oorspronkelijk herbergde de Boerentoren kantoren, appartementen en winkels. De woningen zijn al langer verdwenen, evenals een 'Vlaamse' bierkelder die ooit op min 1 gevestigd was. Die gelagzaal had een caféterras op de tiende verdieping, waar men een prachtig uitzicht op binnenstad en Schelde had. Ook dat terras is helaas verdwenen, samen met de meeste, schitterende art-deco-elementen, zoals de indrukwekkende entree van de bank. "In dat opzicht kon de Boerentoren rivaliseren met het Empire State Building", zegt Sven Grooten van B-architecten, die instaat voor het concept en de vormgeving van de twee tentoonstellingen.

Gelukkig is er veel fotomateriaal opgedoken. Onder meer van de indrukwekkende lokettenzaal, die volop daglicht kreeg via een adembenemende trapeziumvormige koepel. Ook die bankzaal werd in de loop der jaren gesloopt.

Maar de panoramazaal op de 25ste verdieping maakt veel goed. Gedurende drie maanden kan er weer genoten worden van het uitzicht over de stad - bij helder weer kun je zelfs het Atomium zien. De panoramazaal is toegankelijk voor ieder die een kaartje koopt voor de tentoonstelling Boerentoren & Co. Er wordt wel met tijdsblokken gewerkt, want er kunnen maar maximaal 50 toeschouwers tegelijk in de panoramazaal naar binnen.

Boerentoren & Co (in de Boerentoren zelf) vertelt het verhaal van de bouw van de toren aan de hand van foto's, bouwplannen, animaties en maquettes. Er worden verbanden gelegd met Renaat Braem, de architect van die andere Antwerpse toren, de Politietoren, en met Léon Stynen, de ontwerper van de merkwaardige BP-building en de man die tekende voor de renovatie van de Boerentoren.

Er wordt voorts ingegaan op de universele fascinatie voor torengebouwen. Op dit moment wordt de Armanitoren opgetrokken in Dubai: 705 meter hoog. Antwerpen krijgt binnenkort de iets bescheidener toren van het Museum aan de Stroom.

De tweede tentoonstelling heet Torenstad (in het Rockoxhuis) en gaat onder meer over vijfhonderd jaar torens in Antwerpen: van pagaddertorens, over de kathedraal tot de torens van de stadswallen, het nieuwe justitiepaleis en de sociale woontorens op het Kiel en Linkerover. Beide tentoonstellingen openen op 16 september en worden innovatief vormgegeven door het Antwerpse architectenbureau B-architecten.

Er wordt ook feest gevierd aan de voet van de Boerentoren. Op vrijdag 15 september brengt de Brassband Willebroek jazz en modern klassiek uit de jaren dertig, wordt het nieuwe stadsgedicht van Bart Moeyaert gepresenteerd en worden er lichtbeelden geprojecteerd op het torengebouw zelf.

Antwerpen Averechts zorgt samen met Toerisme Antwerpen voor vier verschillende TorenTours, met als verrassing een beklimming van twee zelden of nooit toegankelijke torens. Tot slot wordt in het hoogste gebouw van Linkeroever, het roemruchte Chicagoblok, elke laatste vrijdag van de maand multicultureel gekookt.

Antwerpen kan op hoog niveau ontdekt worden.

Inl. en reservering vanaf vandaag: tel. 03/232.01.03 en www.hoger.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden