Zondag 20/09/2020
Herman Van Goethem, rector van de Universiteit Antwerpen. "We moeten durven na te denken over interdisciplinaire opleidingen."

InterviewOnderwijs

Antwerps rector Herman Van Goethem: ‘Verbreden is de toekomst van het hoger onderwijs’

Herman Van Goethem, rector van de Universiteit Antwerpen. "We moeten durven na te denken over interdisciplinaire opleidingen."Beeld Wouter Van Vooren

Zijn studenten te veel vakidioten? Volgens Herman Van Goethem wel. In zijn tweede termijn als Universiteit Antwerpen-rector wil hij studenten binnen één bacheloropleiding van verschillende walletjes laten eten. ‘Een fysicus moet niet alleen zijn specialisatie kennen, maar hij moet evengoed in de wereld staan.’

Een overvolle agenda? Historicus Herman Van Goethem houdt er wel van. Juist daarom stelt hij zich zonder schroom kandidaat voor een tweede vierjarige termijn als rector van de Universiteit Antwerpen. Hij is meteen de enige kandidaat bij de rectorverkiezing, die vandaag begint en vrijdag eindigt, en lijkt dus zeker van de overwinning. “Het is toch een teken dat ik niet echt gecontesteerd ben.”

Tijdens uw eerste termijn pleitte u voor een bredere vorming van studenten. Werden zij te veel vakidioten?

Herman Van Goethem: “Sinds de overschakeling naar de bachelor- en masterstructuur zijn we wat algemene vorming kwijtgeraakt. Doordat de bachelor een diploma an sich moest worden, werd die volgepropt met heel specifieke vakken. Ik voerde al een korf aan verbredende vakken in (studenten kiezen in hun tweede en derde jaar enkele algemene vakken naast de gespecialiseerde vakken, PG). Op die verbreding moeten we nog meer inzetten: het is de toekomst voor het hoger onderwijs. Die geclusterde kennis heb je vandaag gewoon nodig: alle samenlevingsproblemen zijn verbonden. Neem nu een vraagstuk als circulaire economie: je moet al iets kennen van economie, duurzaamheid en recht vooraleer je zelfs maar kunt beginnen met bedenken wat de relevante vragen zijn.

“We moeten durven na te denken over interdisciplinaire opleidingen. Je kunt in de humane wetenschappen bijvoorbeeld een bacheloropleiding organiseren die het midden houdt tussen sociologie, economie en recht en later toegang geeft tot verschillende masteropleidingen. We werken hieraan, er is intern een interessant debat in aantocht. Pas op, we moeten zo’n opleiding ook combineren met een specialisatie. Wie fysica studeert, zal altijd heel specialistische kennis moeten verwerven. Maar een fysicus die later in een bedrijf gaat werken, moet ook wel in de wereld staan.”

Beeld Wouter Van Vooren

Denkt u al aan een concrete opleiding?

“Op het kruispunt tussen stedenbouw, mobiliteit en gezondheidszorg willen we een topper zoals Alexander D’Hooghe (intendant voor de Oosterweelverbinding, PG) in onze universiteit de expertise laten samenbrengen om vanuit labo’s en onderwijs nieuwe inzichten aan te reiken die meteen toepasbaar zijn. Dat is heel nieuw.

Waar wil u nog op inzetten in een tweede termijn?

“We moeten meer samenwerken, zowel binnen de universiteit als naar de buitenwereld toe. Dat klinkt misschien als een geitenwollensokkenboodschap, maar je moet dat ook zakelijk bekijken: in samenwerking kun je jezelf versterken. Er zijn zaken die je met anderen nóg beter doet, met een win-win voor iedereen, en met behoud van autonomie. Wij zijn een middelgrote universiteit. Het is vanzelfsprekend dat wij ons via samenwerking substantieel kunnen versterken.

Ook VUB-rector Caroline Pauwels kreeg geen tegenstrever voor de rectorverkiezing later dit jaar. Hoopt u dat de andere rectoren ook herverkozen geraken?

“Ja. Dan zijn wij met alle rectoren samen minstens zes jaar aan de slag. Dat is goed voor de lange termijn. We verschillen soms wel van mening, maar moeten ook vaak aan hetzelfde zeel trekken, bijvoorbeeld over ijkingstoetsen en toelatingsproeven.”

U gaf al een paar keer aan dat de job van rector u wel ligt.

“Ik ben altijd bezig geweest met politiek en instellingen, zij het wel vaak vanuit de ivoren toren. Maar ja, het ligt mij. Wat een goede rector moet kunnen? De universiteit is een grote organisatie. Ik heb snel geleerd mij alleen met de grote lijnen bezig te houden en ook mee na te denken over zaken die ik niet zo goed ken. Kunnen luisteren en verbanden leggen: dat is essentieel. Als een wiskundige en filosoof mij iets vertellen, moet ik kunnen zien dat het eigenlijk over hetzelfde probleem gaat. Ik heb ook ontdekt dat ik geen ‘gewone’ meer ben. Het gewicht van wat ik zeg, is veel groter.”

Als u zegt dat u halalmaaltijden wil aanbieden om meer studenten met migratieachtergrond aan te trekken, leidt dat tot een rel.

“Ja. (lacht) Dat was helemaal in het begin. Anderzijds, daarom ook dat ik continu herhaal dat we moeten samenwerken en vriendelijk moeten zijn voor elkaar. Na verloop van tijd denkt iedereen daarin mee.”

Dat klinkt inderdaad wel een beetje geitenwollensokkerig.

“Maar het werkt. Tijdens mijn termijn was er een moment waarop zes van de negen decanen herverkozen werden. Ik heb hen op teambuilding laten gaan. Ze hadden wat reserves, maar het heeft wel gewerkt. Zo heb ik indertijd ook Kazerne Dossin doen draaien: ik kan mensen aan tafel krijgen, met elkaar laten praten en de neuzen in dezelfde richting zetten.”

In die kazerne loopt alles vierkant sinds directeur Christophe Busch er de deur heeft toegeslagen omdat zijn agenda van mensenrechten botste met de Joodse gemeenschap, die de Kazerne als memoriaal ziet. Jeukt het dan bij u?

“Neen, ik kan heel goed afscheid nemen. Als ik hier ooit weg ga, zal ik daags nadien meteen iets anders gaan doen. Dat neemt niet weg dat wat zich daar heeft afgespeeld, erg jammer is.

“Het is problematisch dat met Christophe Bush een trekkende figuur rond mensenrechten is vertrokken. De situatie zal pas gedeblokkeerd geraken als er een opvolger komt. Iemand die, net zoals hij, werkt rond mensenrechten en een rol kan spelen in de media. Dat zal geen professor in de mensenrechten zijn, laat staan een activist.”

Beeld Wouter Van Vooren

Terug naar de universiteit. U bent vier jaar geleden opgekomen met een agenda van verandering. Is dat gelukt?

“De universiteit staat er toch meer dan vroeger, bijvoorbeeld in de media. Het helpt dat ik een universiteit heb gekregen die de fusie (de Universiteit Antwerpen ontstond in 2003 uit de fusie van drie kleinere instellingen, PG) verteerd had en financieel gezond was. Wat ik vooral heb gedaan, is de universiteit positioneren, zowel in Vlaanderen als in Europa. Bijvoorbeeld door de band met de regio aan te halen.”

Geef daar eens een voorbeeld van?

“We zetten sterker in op duurzame chemie. Aan het Zuid trekken veel bedrijven samen in het project Blue Gate. Wij zullen daar een onderzoekscentrum neerzetten. Bedrijven vragen daar ook om: wij zitten op heel wat kennis. Je kunt als universiteit niet op het theoretische niveau blijven hangen zonder de brug te maken naar bedrijven en productieprocessen. Andere universiteiten doen dat veel beter, terwijl de haven wel in onze achtertuin ligt. Het is toch evident dat Antwerpen, als op één na grootste chemische cluster ter wereld, zich daarmee bezighoudt?”

Hoe worden studenten daar beter van?

“Natuurlijk worden die daar beter van. Zij moeten masterscripties of doctoraten maken. Neem nu een scheikundige: die moet toch een band hebben met de praktijk, net zoals professoren in de opleiding recht vaak advocaten zijn? Het is enkel vanuit een band met de industrie en het bedrijfsleven dat je goed kunt nadenken over de vraag hoe een domein zich in de toekomst moet ontwikkelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234