Vrijdag 05/06/2020

Antwerpen verliest een moeder

'Ik ben wel emotioneel, maar ik laat het niet zien. De tranen zullen nog wel komen', zegt Leona Detiège, burgemeester van Antwerpen. Vandaag om vijf uur krijgt Patrick Janssens de sleutels van de stad. De burgemeesterssjerp neemt ze mee naar huis, om in een doosje in de kast te bewaren. 'Maya mag hem passen, maar ze kan er wel twee keer in', lacht Detiège.

Antwerpen

Van onze verslaggeefster

Katrijn Serneels

Die ochtend op het stadhuis: Leona Detiège begint aan haar laatste echte werkdag. Om halfnegen stapt ze uit de auto met Jos, die ook nog de chauffeur van haar vader, wijlen burgemeester Frans Detiège, is geweest.

"Een moeke, zo noemt iedereen haar. Maar vergis u niet: ze laat niet met haar voeten spelen, ze kan kwaad zijn, en soms hard", zegt Jos. "Ik mag haar Jona noemen, zoals haar familie haar ook noemt. Ik ben een jeugdvriend van haar, we zijn allebei op de Luchtbal opgegroeid. En nu zij ermee stopt, hou ik er ook mee op: ik ga op pensioen. Leona ging altijd naast mij zitten in de auto, niet achterin. Dat had ze van haar vader, die kwam ook altijd vooraan zitten. En dan babbelden we over de kinderen, over wat er gebeurde, een vuile mop, een vloek, dat kon allemaal. Soms moest ik midden in de nacht opstaan, omdat er ergens overstroming was, of een brand: de burgemeester wou erbij zijn. Je maakt schone momenten mee, en slechte. Als ze kwaad is, dan weet ik dat ik niet te veel moet zeveren, zwijgen en rijden doe ik dan."

In haar kantoor op het stadhuis zit Leona Detiège stilletjes op te ruimen. De kartonnen dozen staan al klaar, maar de kasten zijn nog vol: dossiers, een krantje uit de tijd dat haar vader nog burgemeester was... "Het beeldje van de wereldvrouwenmars neem ik niet mee, dat laat ik staan voor mijn opvolger", zegt Detiège. "Mijn slechtste herinneringen aan mijn tijd als burgemeester is de periode toen mensen van mijn administratie voor het gerecht moesten verschijnen. Dat was het moeilijkste. De beste herinneringen heb ik aan de contacten met de andere gemeenschappen: de Marokkaanse, de Turkse, de joodse, de Afrikaanse... In een stad met 150 nationaliteiten moet je weten wie er in je stad woont. En die contacten zijn erg goed geweest, ook tijdens crisismomenten zoals de rellen in Borgerhout."

Tijd voor het laatste schepencollege. "Nu Detiège weggaat, ben ik de enige vrouw in het college", zegt Chantal Pauwels (Agalev). "Ik zal haar missen, ja. Ik heb van haar geleerd hoe belangrijk doorzettingskracht is in de politiek, en ze heeft me eraan herinnerd dat het nog niet zo lang geleden is dat vrouwen stemrecht kregen. En dat je nog altijd moet uitkijken om niet door mannen in een hoekje gedrumd te worden. Ze was een burgemeester, maar vooral een burgermoeder, heel gemoedelijk naar de mensen toe. Antwerpen verliest nu zijn moeder. Of ik altijd een goede dochter ben geweest, dat weet ik niet", lacht Pauwels.

Ook Erwin Pairon (Agalev) ziet haar met spijt vertrekken. "Ik heb altijd heel goed samengewerkt met Leona, het klikte wel tussen ons. Als je elkaar kunt vertrouwen, dan is het prettig werken. Ik heb haar tijdens de zomermaanden als ze op vakantie was vaak vervangen als burgemeester. Ze wist dat ik dat correct deed, dus heeft ze me die taak verscheidene keren toevertrouwd. Het zal vreemd zijn als ze er niet meer is."

Ook bij de VLD klinken appreciërende geluiden. Ludo Van Campenhout (VLD): "Ik heb bewondering voor de manier warop ze de laatste maanden burgemeester is geweest. Niets laissez-faire, ze heeft ervoor gezorgd dat verscheidene zaken nog gerealiseerd werden en is haar agenda vol bezoeken en afspraken blijven afwerken. Ze had een minzaam karakter en ik apprecieer wat ze voor de stad gedaan heeft."

Dan gaan de deuren van de vergaderzaal toe, en kan het laatste schepencollege onder leiding van Detiège beginnen. Haar woordvoerder en rechterhand Bob De Richter loopt nog wel rond door de gangen. "Het belangrijkste wat Leona gerealiseerd heeft, zal pas over vijf of zes jaar zichtbaar worden. De heraanleg van de leien, de hst, het mobiliteitsplan met de werken aan de ring, het nieuwe justitiepaleis, de herwaardering van het Noord, de Seefhoek en het Nieuw-Zuid... Ze heeft de stad leefbaarder gemaakt. Sommigen vonden haar niet krachtig genoeg als burgemeester, maar te verzoenend of te zacht. Ik vind dat niet. Ze overtuigde liever mensen met argumenten dan door hard op tafel te slaan en te zeggen: 'Zo wil ik het'. Het is een keuze die ze gemaakt heeft, en het heeft haar veel kritiek opgeleverd, de schepenen schoten ook vaak op haar, maar ze heeft wel het college samengehouden.

"In het begin noemde ik haar het monster van Loch Ness. Ze dook steeds weer op en stelde me altijd dezelfde vraag: wil je niet voor mij werken? Ik was toen nog weerman bij het KMI en presenteerde het weerbericht op de BRTN. Ik was al bezig met de SP, maar twijfelde nog, want ik had veel te verliezen. Uiteindelijk heb ik dan toch voor de politiek gekozen en ben ik bij Leona gebleven. Het is een vriendin geworden. Ze is de meter van mijn jongste kind, en Maya, haar dochter, luistert soms beter naar mij dan naar haar eigen moeder", lacht De Richter. "Leona is vrouw met charisma. Je voelt dat ze aanwezig is. En dat gevoel, dat zal ik missen."

Na het college volgt een lunch, waarbij Detiège door haar schepenen in de bloemen wordt gezet en een cadeautje krijgt: een gsm, "zodat we contact kunnen houden". Dan vertrekt ze richting Opel Belgium, waar de 12 miljoenste auto van de band rolt. Ze stapt bij Opel samen uit de auto met Patrick Janssens, de nieuwe burgemeester. Leona's dienstwagen, die Jos voorrijdt, is ook een Opel: toeval? "Nee, dat is een bewuste keuze", zegt Detiège. "Opel is na de stad de tweede werkgever van Antwerpen, dat moet je stimuleren. Daarom heb ik ook een Opel als dienstwagen gekozen, omdat Opel belangrijk is voor deze stad. Ik ben opgegroeid in de Luchtbal, waar vlakbij Plant 1 van Opel lag. Iedereen had wel een vader, neef of zoon die bij Opel werkte. Ik heb het bedrijf groot zien worden, vandaar ook mijn belangstelling voor alles wat hier gebeurt, of het nu een nieuw model is, problemen bij de arbeiders, wat dan ook."

Patrick Janssens belooft alvast de dienstwagen van Detiège over te nemen. Hij gaat ook met Opel rijden. "Toen mijn vader 30 jaar geleden zijn eerste auto kocht, was dat een Opel Record. Toen hij veertien jaar later een nieuwe auto kocht, was dat een Opel Record. Toen hij veertien jaar verder weer een nieuwe auto kocht, was dat nog eens een Opel Record. Maar een paar jaar geleden wilde hij een nieuwe auto kopen en kocht hij een Opel Vectra. Want toen maakten ze geen Records meer. Kortom, de auto's van Opel zijn veel te goed, want ze gaan veel te lang mee. Doe zo verder", moedigt Janssens de arbeiders van Opel aan.

"Ik heb niet echt een voorkeur, Leona of Patrick", zegt Rudy, een arbeider. "Eigenlijk ben ik diep in mijn hart een liberaal. Maar ik heb heel goede ervaringen met Leona. Mijn vrouw heeft een winkel in Borgerhout, en bij de rellen zijn er etalages beschadigd. Leona is persoonlijk naar ons gekomen en heeft zelf al onze grieven opgeschreven in een boekje. En weken later kregen we uitleg: waar ze ons mee kan helpen en waarmee niet. Dat vind ik echt wel knap van een burgemeester, zo met uw mensen bezig zijn."

Wat is moeilijker, een fabriek of een stad leiden? "Het is allebei een grote uitdaging, maar in een fabriek zie je duidelijker het resultaat van je werk: elke dag rollen er auto's van de band, zegt Diana Tremblay, directrice van Opel Belgium. "Als burgemeester zie je minder direct resultaat. Maar fabriek of stad, uiteindelijk draait het om hetzelfde: mensen leiden. En dat is nooit makkelijk."

Hoe ziet de toekomst eruit voor Leona Detiège? "Ik ga nu naar huis, gewoon wat rusten, wat lezen deze avond", zegt ze. "Straks vertrek ik op vakantie naar Frankrijk met de hele familie. We hebben een boot gehuurd, ook de kleinkinderen gaan mee. En als ik terug ben, dan blijf ik actief als gemeenteraadslid, maar ook als voorzitster van de socialistische gepensioneerden. Of ze een straat naar mij gaan noemen? Daar ben ik niet mee bezig, ik denk dat trouwens pas kan als je dood bent. En ik zou liever een pleintje hebben dat naar mij genoemd wordt dan een straat. Pleintjes zijn gezelliger, daar kunnen mensen praten en kinderen spelen. Toen ik zelf in de Canadablok woonde op de Luchtbal, hadden we een groot grasplein waar we konden spelen, alle kinderen van de buurt samen. Daar heb ik heel goede herinneringen aan.

"Als ik mijn leven zou kunnen overdoen, ik zou opnieuw burgemeester worden. Het anders doen? Dat is een illusie. Dingen gebeuren, je kunt niet alles sturen en veranderen."

'Ik noemde Leona het monster van Loch Ness, omdat ze steeds weer opdook'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234