Dinsdag 20/10/2020

'Antwerpen flirt met apartheid'

Het beleid van de stad Antwerpen om erkende vluchtelingen te ontmoedigen om zich in de stad te komen vestigen, kan maar op weinig begrip rekenen. 'Het is de logica zelve dat erkende vluchtelingen naar steden trekken.'

"De schreeuw van Münch, maar dan door onze schepen van inburgering." Zo noemt sp.a-oppositieleider in Antwerpen Tom Meeuws de oproep van de Antwerpse schepen Fons Duchateau (N-VA). Die pleitte in de krant voor een betere spreiding van erkende vluchtelingen. Tussen januari 2014 en juli 2016 hebben zich meer dan 3.000 erkende vluchtelingen in Antwerpen gevestigd. De 'absorptiegraad' voor Antwerpen is dan ook bereikt, vond de schepen, die ook bevestigde dat er een ontmoedigingsbeleid gevoerd wordt naar vluchtelingen.

"Het heeft wel het voordeel van de duidelijkheid", vindt Meeuws. "Want de schepen geeft eindelijk toe wat wij al een hele tijd merken. De stad heeft een hele resem kleine ontradingsmaatregelen ingevoerd om te verhinderen dat mensen zich hier vestigen. Dit neigt naar apartheidsdenken."

Ook buiten Antwerpen kan de ontmoedigingspolitiek op maar weinig begrip rekenen. Zowat alle collega's uit de centrumsteden vinden het niet meer dan logisch dat erkende vluchtelingen hun toevlucht nemen tot de steden en vinden ontmoedigen dan ook verkeerd. "Je ziet het overal ter wereld: erkende vluchtelingen vestigen zich voornamelijk in de steden", stelt de Leuvense schepen voor Sociale Zaken Bieke Verlinden (sp.a). "Zeker als mensen nog maar net erkend zijn, biedt een stad voor hen veel voordelen. Denk maar aan woningen: er zijn kleine kamers, studio's, appartementen, kleine en grote huizen. Er is keuze, er zijn doorgroeimogelijkheden. Er is een vorm van basismobiliteit en alle voorzieningen, zoals integratiecursussen, begeleiding naar werk, zijn aanwezig in die steden. Dat heb je op het platteland allemaal niet."

Emancipatorisch

Eenmaal de mensen hun weg gevonden hebben, vertrekken ze wel vaak weer uit de stad, merkt schepen Verlinden. "Die mensen doen wat wij allemaal doen: ze proberen hun leven uit te bouwen. En zoeken uiteindelijk een woonplaats in functie daarvan. Ook veel jonge mensen kiezen na een tijdje in de stad voor een rustiger plek daarbuiten."

Dat is de emancipatorische kracht van een stad, stelt Tom Meeuws. "Het is een normaal fenomeen. Mensen komen naar de stad om zich hier op te werken. Ze komen terecht in een soort inloopwijken. Ik ben zelf van de Seefhoek. De armoedecijfers zijn hier al jaren dezelfde, maar het gaat om andere mensen. Wie zich opgewerkt heeft, vertrekt. Naar een andere wijk, of buiten de stad. Maar als je, zoals de N-VA, enkel naar de statistieken kijkt, dan zie je dat niet."

Heeft de Antwerpse schepen dan geen gelijk als hij vraagt om erkende vluchtelingen beter te spreiden? Jawel, vindt zijn Gentse collega Rudy Coddens (sp.a). "Kijk naar de cijfers van Antwerpen, dan zie je dat er een probleem is daar. Op vlak van sociale zaken is de problematiek in Antwerpen meestal twee keer die van Gent. In dit geval is dat vier keer. Dan snap ik waarom ze daar een betere spreiding willen."

Een spreidingsplan voor vluchtelingen is overigens een oud zeer. Een eerdere poging om dat in te voeren, mislukte. De Raad van State oordeelde dat het verplicht toewijzen van een verblijfplaats aan erkende vluchtelingen in strijd is met de grondwet. Dus als je niet verplicht kunt spreiden, blijft enkel nog ontmoedigen over, is de redenering in Antwerpen.

Andere mogelijkheden

Maar volgens de Leuvense schepen Verlinden zijn er nog andere mogelijkheden om meer te spreiden. "Dan denk ik aan een systeem waarbij je een vluchteling kunt toewijzen aan een bepaald OCMW, maar de persoon in kwestie toch keuzevrijheid kunt geven. Het OCMW van Leuven bijvoorbeeld, volgt dan een persoon op die in pakweg Linkebeek gaat wonen. Zo kun je de 'lasten' al wat meer spreiden. Zulke systemen zijn mogelijk, mits duidelijke wetten en KB's. En die zijn er nu niet."

Daar knelt nu net het schoentje, stelt Charlotte Vandycke van Vluchtelingenwerk Vlaanderen. "Er is een constructieve en grondige aanpak nodig op Vlaams en federaal niveau. Die ontbreekt nu. Er is een groot tekort aan betaalbare woningen, waardoor mensen naar de steden getrokken worden. De federale regering heeft er ook voor gekozen om de kleine Lokale Opvanginitiatieven (LOI's) af te bouwen en meer in te zetten op grote opvangcentra. Die LOI's waren net een middel om meer spreiding te krijgen. Door kandidaat-vluchtelingen tijdens de procedure in kleinere gemeenten op te vangen, kregen die mensen ook de kans om daar een netwerk uit te bouwen en zich te integreren. Dat valt nu vaker weg."

Nochtans zou het allemaal niet zo moeilijk moeten zijn, laat Monica De Coninck (sp.a), die jarenlang voorzitter was van het Antwerpse OCMW, weten. "Met Liesbeth Homans als Vlaams minister van Inburgering, Philippe Muyters als minister van Werk en Theo Francken als staatssecretaris voor Asiel en Migratie heeft de N-VA een unieke kans om een geïntegreerd beleid te voeren, maar in plaats daarvan laat men een lokale OCMW-voorzitter spartelen. Een coherent beleid over alle bevoegdheidsniveaus is nochtans cruciaal om integratie tot een succes te maken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234