Zaterdag 24/10/2020

Antwerpen eert Willem Elsschot

Brave burger, bohemien, zakenman, gevierd schrijver en op-en-top Antwerpenaar: Willem Elsschot verenigde vele gedaanten. Vijftig jaar na zijn dood eert zijn geboortestad hem met het literaire festival De Stad van Elsschot, dat op 29 mei losbarst. Het programma oogt als een regelrechte liefdesverklaring.

Vijf maanden lang wordt in expo’s, theater en concerten de geest van de zakenman-schrijver opgeroepen

ANTWERPEN

Dé troefkaart wordt de tentoonstelling Dicht bij Elsschot in het Letterenhuis, die een onthullende blik op leven en oeuvre belooft.

Ook muzikanten en hedendaagse schrijvers gaan aan de slag met Elsschot: “Er wordt geen oude kost opgewarmd. Dit festival zorgt welbewust voor nieuwe creaties”, zegt organisator Michaël Vandebril van Antwerpen Boekenstad.

Vijf maanden lang zal je er in Antwerpen niet naast kunnen kijken: het silhouet van Alfons De Ridder alias Willem Elsschot (1882-1960) vormt de wegwijzer naar een plejade aan activiteiten die de vijftigste sterfdag van één van Vlaanderens belangrijkste schrijvers luister moet bijzetten. Als geen ander kon Elsschot de burgermansdramatiek in karige maar toch zo intense zinnen vatten. Zijn uitgepuurde stijl vol subtiele ironie en droge humor verkreeg met boeken als Lijmen (1924), Kaas (1933) en Het dwaallicht (1946) weerklank tot ver buiten de landsgrenzen. Tegelijk was de honkvaste Elsschot met al zijn tentakels aan de havenstad Antwerpen verbonden, de stad waar hij hartstochtelijk graag rondwandelde, aanmeerde in de kroegen en oog had voor verborgen plekken. In Het dwaallicht is de stad zelfs de echte hoofdrolspeler in de fameuze queeste van Laarmans en zijn Afghaanse metgezellen. Het dwaallicht vormt dan ook een van de rode draden van het literaire stadsfestival, dat drijft op een totaalbudget van 750.000 euro.

De feestcyclus rond Elsschot ging in feite al in 2007 van start, bij zijn 125ste geboortedag. Eerdere activiteiten als onder meer Op stap met Elsschot (2007), Het dwaallicht, een literair concert (2008), een kunstparcours (2009), een citatenroute (2009) en een stripmuur van Dick Matena moesten het publiek warm maken voor de grote finale in 2010.

Bij de voorstelling gisteren in de Boerentoren werd benadrukt dat die “uitbundig, creatief, kritisch en gemeend” moet zijn. “En we brengen Elsschot op een hedendaagse manier onder de aandacht”, stelde cultuurschepen Philip Heylen (CD&V). Vandaar dat ook popmuzikanten als Tom Pintens, Dez Mona, The Bony King of Nowhere, Mintzkov en Luc De Vos hun tanden zetten in teksten van Elsschot voor een serie Poetracks. “De zin ‘’K heb in mijn jeugd gelijk een beest gezopen’ prikkelde meteen mijn verbeelding”, zegt Luc De Vos. Warre Borgmans brengt met muziektheatercompagnie Braakland/ZheBilding dan weer een muziek- en theatervoorstelling over Het dwaallicht.

De Elsschothappening krijgt zijn ouverture in het weekend van 29 en 30 mei, met het festival Tussen droom en daad, dat Behoud de Begeerte (BdB) voor zijn rekening neemt. Het ontleent zijn naam aan Elsschots bekendste citaat: “Tussen droom en daad staan wetten in den weg en praktische bezwaren, en ook weemoedigheid die niemand kan verklaren” (uit het gedicht ‘Het huwelijk’). Zo krijgt Elsschot in het nieuwe justitiepaleis onder meer een merkwaardige Gouden Uitvaart. Luc Coorevits (BdB): “Om de vijftigste sterfdag te herdenken, brengt burgemeester Patrick Janssens een geactualiseerde versie van de grafrede van zijn voorganger Lode Craeybeckx. Schrijver Yves Petry vertolkt de stem van Elsschot vanuit het graf en treedt vanuit het hiernamaals in discussie met de Ultieme Recensent, Volkskrantjournalist Arjan Peters.” Schrijvers als Kees van Kooten, Tom Lanoye, Christophe Vekeman en Annelies Verbeke zijn ook van de partij, terwijl de actie ’s avonds verhuist naar de club Petrol, met een bal littéraire en Poetracks, waar de musici hun versterker pluggen in een gedicht van Elsschot.

Het Letterenhuis wordt in de maanden daarna de ankerplek. Daar opent op 30 mei de “informatieve en vermakelijke” tentoonstelling Dicht bij Elsschot. De ruggengraat wordt gevormd door het in 2009 door de stad Antwerpen en de Vlaamse Gemeenschap voor 500.000 euro verworven zakelijk en persoonlijk archief van de schrijver. Elsschotvorser Wieneke ’t Hoen ontdekte er schatten: “Ik was verbaasd door de enorme omvang van het archief. Het bood de kans om via onbekende, zakelijke brieven van en aan hem, niet eerder getoonde foto’s en personalia het beeld over Elsschot bij te stellen. Zo staat Elsschot bekend als een norse, soms stugge man. Maar op nooit eerder vertoonde filmbeelden zien we hem vrolijk rondstappend met laarzen en een bivakmuts in familiekring.”

Dicht bij Elsschot hanteert een omgekeerde chronologie. De bezoeker stapt binnen in het heden: “We tonen recente Elsschotverstrippingen, -vertalingen en -verfilmingen om te benadrukken dat Elsschot meer leeft dan ooit. Pas daarna zoomen we in op zijn levensloop.” Apetrots is ’t Hoen dat ze een paar parels kan tonen: de handschriften van Kaas, Het dwaallicht en De verlossing. “Uniek is dat je ze van a tot z zult kunnen doorbladeren via een touchscreen.” En natuurlijk wordt de band met zijn stad niet vergeten: “In fragmenten horen we Elsschot onvervalst plat Antwerps praten met zijn vrienden.”

www.destadvanelsschot.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234