Donderdag 02/12/2021

Illegaal ivoor

'Antiek ivoor' blijkt vaak fonkelnieuw

Stukken uit ivoor, in beslag genomen door het Belgische ministerie van Volksgezondheid in het kader van een bewustmakingscampagne rond illegaal ivoor. Beeld AFP
Stukken uit ivoor, in beslag genomen door het Belgische ministerie van Volksgezondheid in het kader van een bewustmakingscampagne rond illegaal ivoor.Beeld AFP

Ondanks een verbod vindt nog veel ivoor zijn weg naar de EU. Het wordt aan de man gebracht als antiek. Campagnenetwerk Avaaz én het Europees parlement pleiten voor een totaalverbod.

Illegaal ivoor van recent gedode olifanten wordt in minstens tien EU-landen vrij verkocht in antiekzaken en in webwinkels. Ook in België en Nederland. Dat blijkt volgens het campagnenetwerk Avaaz uit een onderzoek van de universiteit van Oxford.

Avaaz liet vrijwilligers 109 ivoren beeldjes en gebruiksvoorwerpen kopen in tien Europese landen. Een vijfde deel bleek afkomstig van olifanten die nog leefden in 1990 of zelfs in 2000. In totaal was bijna driekwart van de producten van na 1947, maar ze werden verkocht als 'antiek'. Sinds 1947 mag ivoor alleen nog worden verkocht met een certificaat van herkomst. Antiek ivoor van voor 1947 mag in de EU nog vrij worden verkocht.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Volledig verbod

Avaaz vindt dat de Europese Commissie een volledig handelsverbod op ivoor moet instellen. Het Europees Parlement dringt daar al langer op aan. Vorig jaar werden de regels voor de import van onbewerkt ivoor in de EU al aangescherpt. Maar volgens de Europese Commissie is er niet genoeg bewijs voor een totaalverbod in de EU. Wel hield ze vorig jaar alvast een openbare raadpleging, waaraan bijna 90.000 burgers en organisaties meededen.

Eén van hen was Sabine Zwiers, campagnemedewerker bij de internationale dierenbeschermingsorganisatie IFAW. Zij schreef: "Ik ben geschokt en verbaasd dat de handel in ivoor nog altijd legaal is in de EU en dat de EU de grootste exporteur is van ivoor. We verwijten Azië dat de olifant uitsterft, maar intussen faciliteren wij de handel. China en de VS hebben al maatregelen genomen. Hoe kunnen wij onze kleinkinderen uitleggen dat wij de handel in ivoor hebben toegestaan en omwille van wat geld iconische dieren als de olifant hebben laten uitsterven?"

Het IFAW drong afgelopen jaar met dertig andere dierenorganisaties bij de Europese Commissie aan op de toepassing van het 'voorzorgsbeginsel' bij het tegengaan van illegale handel in ivoor: zelfs bij het vermoeden van illegale praktijken is de EU in milieuzaken gehouden verregaande maatregelen te treffen.

Ook Afrikaanse regeringsleiders dringen aan op een verbod op het exporteren van ivoor. Jaarlijks slachten stropers 20.000 tot 30.000 Afrikaanse olifanten. De populatie savanneolifanten is in tien jaar met een derde afgenomen. Illegaal ivoor wordt vooral op de Aziatische markt verhandeld. Via de Europese havens zou er geregeld illegaal ivoor worden verscheept.

Bewijs geleverd

Avaaz stelt dat het bewijs waar de Europese Commissie om vraagt met het rapport is geleverd. De ouderdom van de ivoren objecten werd vastgesteld door experts van de Universiteit in Oxford. Zij kunnen met koolstofonderzoek in organisch materiaal bepalen uit welke periode het ivoor dateert. Bij bijna de helft van de onderzochte monsters bleek dat het ivoor afkomstig was van olifantstanden die groeiden tussen 1970 en 1980. Het is daardoor aannemelijk dat de olifanten werden gedood na het van kracht worden van het internationale verdrag (Cites) tegen illegale handel in bedreigde dier- en plantensoorten.

Volgens Avaaz toont het onderzoek aan dat de "legale verkoop van ivoor een dekmantel is voor de handel in illegaal ivoor en zo een drijvende kracht is achter het uitsterven van olifanten". Sinds 2011 worden er ieder jaar 20.000 tot 30.000 Afrikaanse olifanten door stropers gedood.

"Verbod helpt niet"

Maar helpt zo'n Europees verbod op ivoorhandel? Peter Dekker denkt van niet. Als eigenaar van Mandarin Mansion in Amsterdam handelt hij in antieke wapens, zoals zwaarden, die soms ivoren handvaten hebben. "Als je de olifanten wil redden, moet je je concentreren op de landen waar het ivoor in grote hoeveelheden naartoe gaat: Zuidoost-Azië. In West-Europa is de handel marginaal. In landen die het internationale verdrag niet hebben getekend, gaat de handel volop door. Als je in de hele westerse wereld de handel in ivoor zou verbieden, blijft tachtig procent gewoon bestaan in die andere landen."

Volgens Dekker gaat er cultureel erfgoed verloren, omdat in beslag genomen illegaal ivoor vaak wordt vernietigd. "Bovendien creëer je daardoor juist schaarste, en die maakt dat ivoor nog meer waard wordt." Het verbaast hem niet dat er ook bij antiekhandelaren in Nederland en België illegale ivoor is aangetroffen. "Het is geen beschermd beroep, je hebt altijd er altijd schoften tussen zitten die dat spul verhandelen. Ik verkoop stukken aan het Metropolitan in New York, dus ik heb een naam te beschermen. Ik koop bijna geen ivoor meer in."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234