Donderdag 29/10/2020

Animatiestudio Pixar verovert het MoMA in New York

Artistiek directeur Lasseter: 'De lijn tussen technologie en kunst is vaag bij Pixar en we willen dat ze verdwijnt. Onze mantra is dat de kunst de techniek uitdaagt en dat de technologie de kunst inspireert'

Cartoonpixels tussen de schilderkunst

Wat hebben digitale Pixarhelden als Buzz Lightyear, Dash, de kleine Nemo of het monster Sullivan gemeen met Picasso, Van Gogh, Miró of Mondriaan? Het MoMA. In het prestigieuze New Yorkse Museum of Modern Art loopt een tentoonstelling over de studio achter populaire meesterwerken als Toy Story, Monster, Inc. en The Incredibles. Een opmerkelijk eerbetoon aan de succesrijke Pixarstudio, die even populair is bij de kids als bij Wall Streetbeursmakelaars.

Brussel

Van onze medewerker

Luc Joris

Het MoMA heeft een lange traditie van tentoonstellingen over film, animatiefilmkunst en visuele disciplines als design. Meer nog, het geldt als het eerste museum ter wereld dat film als een tak van de kunst benaderd heeft. In 1940, zes jaar na de oprichting van het film- en mediadepartement, organiseert het voor het eerst een tentoonstelling over animatiefilm: A Short History of Animation: The Cartoon 1879-1933. Andere belangrijke exposities die volgen, zijn Walt Disneys Bambi: The Making of an Animated Sound Film (1942), That's Not All Folks! Warner Bros. Animation (1985-'86) en Designing Magic: Disney Animation Art (1995).

Met Pixar: 20 Years of Animation - de studio is volgend jaar twintig lentes jong - schrijft het MoMA om twee redenen geschiedenis: voor het eerst schenkt het uitgebreid aandacht aan het fenomeen digitale animatie en het is de grootste, meest objectgeoriënteerde tentoonstelling over het genre uit de annalen van het MoMA. "We willen duidelijk maken dat computeranimatie niet gecreëerd wordt door op een knop te drukken", zegt curator Steven Higgins. "Elke Pixaranimatiefilm vertrekt nog altijd van de traditionele pen en papier, zoals het altijd in animatie gebeurd is. Het zijn niet de computer, maar de artiesten die voor de computeranimatie verantwoordelijk zijn."

John Lasseter, het creatieve brein van de studio met het guitig-flexibele bureaulampje als label, citeert in die context graag Bill Tytla, een van Disneys animators bij Pinokkio en Sneeuwwitje en de zeven dwergen: "Er schuilt geen bijzonder mysterie in animatie. Het is heel eenvoudig, en zoals alles wat eenvoudig is, is het zowat het moeilijkste in de wereld om te doen."

De impact van Pixar Animation Studio op de animatiefilm is fenomenaal en revolutionair. Pixar legt niet alleen bij elke nieuwe release de lat een stuk hoger voor elke animator, de visionaire studio heeft het animatiefilmgenre ook opnieuw uitgevonden. Of zoals The New York Times-criticus Elvis Mitchell het stelt: "Wat het geluid betekende voor de stille film en de introductie van Technicolor voor de zwart-witfilm is Pixar met zijn digitale blockbusters voor de traditionele handgetekende of celanimatiefilm: de techniek geraakt in onbruik."

Vraag het maar aan het wereldberoemde Disney, dat zich verplicht zag zijn traditionele studio te sluiten. Pionier Pixar heeft de look en het design van de animatiefilm radicaal veranderd en bij elke nieuwe film worden er animatietechnieken verfijnd of uitgevonden. Toen Toy Story, de allereerste digitale langspeler uit de geschiedenis van de animatiefilm, tien jaar geleden in de bioscopen uitkwam, was het animeren van realistische menselijke figuren, haren, huid, water of kledij nog toekomstmuziek. Sommigen vergeleken het digitaal creëren van mensen zelfs met het zoeken naar de heilige graal. Hoe slim Pixar ook binnen de traditie van de cartoon bleef spelen, het verlegde relatief snel de grenzen van de technologie. The Incredibles (2004) was het bewijs dat subtiele nuances in gezichtsexpressies en de menselijke fysionomie niet langer tot het domein van de taboe behoorden.

Walt Disney arriveerde in Hollywood in de jaren twintig met 40 dollar op zak. Zijn eerste commerciële animatiefilms realiseerde hij in de garage van zijn oom. De geschiedenis van Pixar - de naam is een combinatie van pixel en art - past minder in het mythische hoofdstuk van de grote Amerikaanse droom. Het verhaal van de studio, een van de succesrijkste uit de annalen van de filmhistorie, is onlosmakelijk verbonden met de multimedia-explosie in de jaren zeventig in het Californische Silicon Valley, het centrum van de wereld van de informatietechnologie. Hollywood, in de ban van gesofistikeerde speciale effecten en het videogame, en oorlogsmakers als vliegtuigbouwer Lockheed, voedden er elkaar in hun rush naar een hoogtechnologische militaire en entertainmentindustrie.

In 1975 creëert George Lucas er het speciale-effectenbedrijf Industrial Light & Magic voor het aanmaken van de 300 shots met visuele effecten voor Star Wars. Omdat Lucas verder wil investeren in de technologie voor digitale beelden haalt hij bij het New York Institute of Technology dr. Ed Catmull weg, een pionier op het gebied van computergrafiek. Catmull richt bij Lucas Film in 1979 de Computer Division op. Onder Catmull wordt er gestart met de productie en marketing van Pixar Image Computer, een driedimensionaal grafisch systeem dat voor medische beelden, seismische analyses en het interpreteren van satellietbeelden gebruikt wordt.

In 1983 gaat ook Lasseter voor de computergroep van Lucas Film werken. Hij komt van Disney, op dat moment een studio zonder veel pit. Een paar jaar voordien had Lasseter de eerste ruwe versies van computeranimatie gezien en hij was onmiddellijk in de ban. Lasseter wist de studio te overtuigen om hem een test van 30 seconden te laten maken, maar de Disneybazen deelden zijn enthousiasme niet. Als hij het aanbod van Lucas Film krijgt, twijfelt hij geen seconde. Zijn kortfilm The Adventures of André & Wally B. wordt de "allereerste demonstratie van een cartoonachtige beweging met computergeanimeerde personages". En kort nadien verrast Lasseter iedereen met de verbluffende en Oscargenomineerde animatie van de glas-in-loodridder in de Spielbergproductie Young Sherlock Holmes, de eerste fictiefilm met een computergegenereerd personage. Ondanks die artistieke successen en doorbraken besluit Lucas om zijn computerafdeling af te stoten en zich louter op het film maken en de Skywalker Ranch te concentreren. Voor 5 miljoen dollar verkoopt hij de rechten van de Pixartechnologie en zijn animatiestructuur, met een ploeg van een veertigtal mensen, aan Apple Computerbaas Steve Jobs.

De latere iPodgoeroe Jobs, die ooit overleefde door sodaflesjes te recycleren en dankzij gratis voedsel van Hare Krishna's, investeert nog eens 5 miljoen dollar en op 3 februari 1986 wordt de animatiestudio Pixar opgericht. Elf kortfilms en zes langspeelfilms later, of de evolutie van rubberachtig bewegende figuurtjes met een plastic look tot vloeiende personages met een weelderige textuur vol heerlijke details, is Pixar Animation Studio onder de artistieke leiding van Lasseter uitgegroeid tot een bedrijf van 775 mensen met een beurswaarde van meer dan 5 miljard dollar.

Uiteraard hoef je helemaal niets van technologie af te weten om van de Pixarfilms te kunnen genieten. "Wij willen cartoons maken, waarbij we de computer gebruiken om ervoor te zorgen dat alles er zo geloofwaardig mogelijk uitziet", aldus Lasseter. "Pixar is de enige studio ter wereld die door animators gerund wordt en bij elke film proberen we de technologische grenzen te verleggen. Toen Catmull me inhuurde, was ik een traditionele, door Disney getrainde animator. De mensen die er toen werkten, waren doctors in de wetenschap en computerprogrammators. Ze hielden zich bezig met het ontwikkelen van softwareprogramma's voor computeranimatie. Vergelijk het met een wereld waarin de schilderijen door de chemici die de verf mixen gemaakt worden.

"In het begin dacht ik dat ik moest leren programmeren. Maar mijn volgende reactie was: ik kan dingen die zij niet kunnen. Bijvoorbeeld een emotie geven aan een voorwerp door middel van een beweging. Daar was ik in getraind. En we zijn gaan samenwerken. Die filosofie was toen uniek in de wereld en het is de fundering waar Pixar op gebouwd is. De lijn tussen technologie en kunst is vaag bij Pixar en we willen dat ze verdwijnt. Onze mantra is dat de kunst de techniek uitdaagt en dat de technologie de kunst inspireert. Die wonderlijke yin en yang is er bij Pixar altijd al geweest en zal er altijd blijven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234