Woensdag 21/10/2020

Animal Magic

'Pure extase als je dat ziet'

Een piepklein olifantje ligt te slapen in de baarmoeder, en een babydolfijn leert zwemmen in mama's buik. Zondag toont National Geographic de première van Animals in the Womb, een documentaire over zwangerschappen bij dieren. 'Een wereldprimeur', zegt regisseur Yavar Abbas.

Door Veerle Helsen / foto's pioneer productions

De beelden lijken levensecht, alsof ze met een camera binnen in de baarmoeder werden geschoten. "Maar dat kan natuurlijk niet", zegt Yavar Abbas, regisseur van Animals in the Womb. "Zover staat de wetenschap nog niet, dat we met camera's in de buik kunnen filmen. Nee, voor deze documentaire gebruikten we een speciale techniek om 4D-ultrasoundscans te maken. Met behulp van scans, wetenschapsmodellen, computeranimatie en -graphics konden we de zwangerschappen net echt in beeld brengen. Zoals moeders nu hun baybyfoetusje op scan zien, maar gesofisticeerder en in kleur. Het verschil met traditionele babyscans is dat de beelden bewegen. Vierdimensionale ultrasound toont lengte, diepte en breedte, en dat over een uitgerekte tijdsperiode, waardoor bewegende beelden van de foetus ontstaan. Zo krijg je real life motion."

De documentaire onthult op fascinerende wijze hoe vanuit een cel een babyolifant van 120 kilo wordt geboren. Maar ongetwijfeld de meest vertederende beelden zijn die waarbij een acht weken oude dolfijn leert zwemmen in de baarmoeder. "Tenminste, zo nemen wij dat waar. Het lijkt alsof onze dolfijn leert zwemmen, maar helemaal zeker weten we dat niet. We konden het hem moeilijk vragen."

Het hele project nam ongeveer een jaar in beslag. "Niet voldoende om alle premature stadia van de dieren van nabij te volgen, want een olifant bijvoorbeeld verblijft zo'n 22 maanden in de baarmoeder, het langst van alle zoogdieren. Om het volledige proces weer te geven, moesten we dus verschillende dieren volgen. Bij een hond is dat 9 weken, en een dolfijn doet er 12 maanden over om volgroeid te raken."

Achter Abbas stond hetzelfde team dat in 2004 de documentaire Walk in the Womb draaide, over menselijke embryo's en foetussen. "Je zou ervan schrikken hoeveel gelijkenissen bestaan tussen mens en dier", vertelt Abbas. "Zeker in de beginstadia is nauwelijks te zien of het embryo nu zal uitgroeien tot mens of dier. Heel schattig, eigenlijk." Dat Darwin echt wel gelijk had, wordt ook geïllustreerd door de dolfijn die in een bepaald stadium benen lijkt te ontwikkelen, die na enkele weken weer mysterieus verdwijnen.

"Animals in the Womb overtreft ons vorige project", zegt Abbas, "omdat deze documentaire echt uniek is. We ontrafelen een van de mysteries in de natuur. Nooit eerder werd de weg van embryo tot baby bij dieren zo gedetailleerd vastgelegd op film. Over de hele wereld bestudeert slechts een beperkt aantal wetenschappers zwangerschappen bij dieren. Er is wel wat over bekend, maar er is nog een lange weg te gaan." De filmcrew werkte samen met dierenartsen van over de hele wereld om de wetenschappelijke juistheid te garanderen. "Elk dier werd nauwgezet opgevolgd door een resem wetenschappers. Het ging altijd om getrainde dieren, want een wild beest kan je moeilijker aanleren stil te zitten bij de scan. Het waren geen gekooide dieren, maar ze zaten meestal wel in afgesloten safariparken." De olifanten hadden de Canadese nationaliteit, de dolfijn was Portugees en de hond was van Britse afkomst. Kunnen stilzitten was geen onbelangrijk vaardigheid, want 4D-scans stralen niet door haarbedekking heen. Zo moest bij de teven telkens een plekje kaalgeschoren worden en moest hun huid ook worden ingesmeerd met een aangepaste gel.

Op de vraag wanneer er voor het eerst leven te bespeuren is, wil Abbas liever niet antwoorden. "Daarover kan je discussiëren. Dat is een ethische kwestie waarover ik me niet wil uitspreken. In principe kan je al spreken van leven vanaf de bevruchting, nietwaar? Maar evengoed van zodra de eerste ledematen gevormd worden."

Bij elk dier de geboorte meemaken, zat er voor Abbas jammer genoeg niet in. "De vaste dierenartsen waren er telkens bij, maar ikzelf heb ze allemaal gemist. Ja, dat vond ik best jammer. Zeker bij de olifant, dat was mijn favoriet. De geboorte stond wel gepland in mijn agenda, maar zoiets kan je uiteindelijk toch niet plannen, want ze kwam veel te vroeg op de wereld." Het bewuste olifantje zorgde voor het hoogtepunt in de documentaire. De programmamakers zijn erin geslaagd om van een computerbeeld in de baarmoeder te switchen naar een livebuitenbeeld van de geboorte. "Pure extase als je dat te zien krijgt." n

INFO Animals in the Womb, zondag 17/12 om 19u op National Geographic, www9.nationalgeographic.com/ channel/ inthewombanimals.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234