Zondag 17/11/2019

Angst voor terrorisme blokkeert onderzoek vogelgriepvirus

Een groep wetenschappers legt zijn onderzoek naar een dodelijke variant van het vogelgriepvirus zestig dagen stil. De beslissing komt na weken commotie over de vraag of terroristen informatie uit vakbladen kunnen gebruiken om een biologisch wapen te maken.

Het verhaal begint op 20 december, als de VS-regering aan de bladen Nature en Science vraagt om het onderzoek van Amerikaanse en Nederlandse virologen naar een gevaarlijke variant van het H5N1-virus, vogelgriep, niet te publiceren. Rotterdams hoogleraar virologie Ron Fouchier is er namelijk in geslaagd om het beruchte vogelgriepvirus zo te veranderen dat het overdraagbaar is via de lucht, in plaats van louter via intensief contact met besmette dieren. In deze vorm wordt het voor mensen zeer besmettelijk.

Fouchier stuurde zijn artikel over het onderzoek maanden geleden al naar Science, maar het is nog steeds niet verschenen. Washington oordeelde dat de conclusies wel voor publicatie vatbaar zijn, maar niet de details die "herhaling van de experimenten mogelijk maken door diegenen die kwaad willen berokkenen".

In de weken die volgden, werd een heftig debat gevoerd onder wetenschappers en politici. De enen zien ficties als de rampfilm Contagion al werkelijkheid worden, anderen menen dat de politiek zijn bevoegdheden overschrijdt met deze inmenging.

"Er is absoluut sprake van censuur", zo oordeelt de Belgische viroloog professor Marc Van Ranst. "De VS toont daarmee dat zij kan bepalen wat er mag worden gepubliceerd en dat ze 'erg voorzichtig' is, zogenaamd ter bescherming van de burger".

Is die bezorgdheid terecht en gaat het om een gelegitimeerde vorm van censuur? Van Ranst vindt van niet. "Als terroristen zich van het vogelgriepvirus zouden willen bedienen om een biologisch wapen te maken om grote aantallen mensen ziek te maken, dan hoeven ze het voorbeeld van het Rotterdamse lab niet te volgen en dat virus helemaal opnieuw te ontwikkelen.

"Het enige wat ze nodig hebben, is een stam van het H5N1-virus en een fret of twintig. Een aantal van hen wordt besmet en dan wordt gekeken welke variant van het virus de andere fretten aansteekt. Dat is helemaal niet zo moeilijk als een raket naar de maan krijgen".

Desalniettemin hebben de betrokken experten vrijdag in een open brief in Science en Nature bekend gemaakt dat ze hun onderzoek stil leggen. Ze willen meer tijd om uit te leggen welke voordelen hun ontdekkingen hebben voor de bestrijding van vogelgriep en dringen aan op een debat over het nut en de risico's van vogelgrieponderzoek. Sommige experts achten de kans overigens ook groter dat een gemuteerd virus een lab ontsnapt en zo schade aanricht. Het bevriezen van het onderzoek moet ook daarvoor garanties bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234