Donderdag 12/12/2019

Anders gaan samenwerken

Al twee decennia speelt het Leuvense Outward Bound met zijn concept van teambuilding in op een behoefte van de bedrijfswereld. Tijdens enkele dagen afzondering in de vrije natuur, bevrijden bedrijven zich uit hun vaak te hiërarchische, traditionele structuren op de werkvloer. Tegelijk worden de banden tussen de werknemers hechter gesmeed. Want niet zelden zit de chief executive officer plotseling in hetzelfde schuitje als de portier. Letterlijk dan, want ze varen samen in een kajak.

Tastend met de handen, onzeker op de benen, zoeken vijf geblinddoekte mannen hun weg tussen de boomstammen. De vrij steile helling van het gehucht Anseremme, op een steenworp van Dinant, maakt de tocht nog moeilijker. De vijf worden begeleid door handgeklap, gefluit, getinkel tegen glas van nog eens vijf kompanen. Zonder te spreken moeten zij de blinden naar acht voorwerpen tussen de bomen leiden.

In het dagelijkse leven geselen de tien in het bos andere katten. Ze werken voor de Luxemburgse bouwgigant Soludec, met vijfhonderd werknemers een van de drie grote spelers in het Groot-Hertogdom. Al drie jaar stuurt personeelsdirecteur Dominique Schmit haar werknemers op pad voor onder andere de geblinddoekte activiteiten. Haar motto: "Het is nog altijd veel gemakkelijker om een intern bedrijfsprobleem in een kajak te bespreken dan op een bouwwerf." Het Leuvense bedrijf Outward Bound ontwikkelt voor Soludec stages, seminaries op maat. "Activiteiten in de vrije natuur zijn voor vele bedrijven een goed alternatief voor traditionele trainingen. Wie zit er nu graag tien uur per dag in een vergaderzaal?", verklaart Yves Verraes, directeur van het Belgische Outward Bound, de omzetgroei met 35 procent tijdens het voorbije jaar. "Wetenschappelijk onderzoek naar de efficiëntie van onze aanpak komt hier slechts aarzelend op gang. Maar in de VS heeft men al meer studies gedaan en daaruit blijken significante verschillen in assertiviteit, zelfzekerheid en coaching na een sessie."

Yves Verraes is geenszins de zoveelste goeroe die wonderpraatjes verkoopt over externe trainers. "We focussen op het menselijke. We werken niet voor bepaalde targets binnen het bedrijf. We willen nagaan of het team goed functioneert. Of dat nu bij klimmen, aan een touw trekken of een wandeling in een grot is. Bij die oefeningen kunnen mensen nooit terugvallen op automatismen, ze moeten de eigen werking in vraag stellen. Bovendien moeten ze tijdens de acties vertrouwen op de anderen. Als ze individueel bezig zijn, zal het nooit lukken."

Het blinddoekspelletje is daar een puik voorbeeld van. Aan de zoektocht in het bos ging een veertig minuten durende sessie vooraf waarin de tien deelnemers van bouwbedrijf Soludec samen op zoek gingen naar alternatieve communicatiemiddelen om de blinden te leiden. De twee trainers van dienst noteren ijverig de handelingen van het tiental in hun notaboekje, waarna uitgebreid wordt gediscussieerd en ieders bevinding afzonderlijk wordt gevraagd. "De tien van Soludec zijn een diagonale doorsnede van een bouwwerf", weet Yves Verraes. "Van de metser, via de project manager tot de ingenieur. Maar de trainers stellen geen individuele beoordeling op. Zij zijn de camera die vanop afstand de groep bekijkt."

Tijdens de zoektocht komt de wederzijdse afhankelijkheid, of gesmeerde samenwerking, tot uiting. De blinde is niets zonder gids, en vice versa. De drie centrale elementen die in de loop van de stage steeds intenser worden bewerkt, zijn reeds aanwezig: de aandacht voor het product van het bedrijf (de voorwerpen in het bos), een gestructureerde procedure om het probleem op te lossen, en vooral de aandacht voor het menselijke aspect. "Bedrijven zijn natuurlijk resultaatgericht. Maar de menselijke, emotionele relaties moeten functioneren. Op een bouwwerf wordt vaak aan een hoog tempo gewerkt. Met kleine conflictjes, en procedures die niet altijd worden nageleefd. Door het motiveren, vormen van mensen, leren ze samen tot een besluitvorming te komen."

Vandaar dat Yves Verraes geenszins hoog oploopt met conflicmodellen, spelletjes zoals paint-balling. "Ach, die technische, sensationele toestanden geven misschien een kick. Maar Outward Bound wil geen agressieve activiteiten. Schieten op mekaar, ook al is het met verf, is oorlog. Dat is niet de manier om met mensen te werken. Op lange termijn zijn hechte relaties uitgesloten."

Bij Outward Bound gaat het er ook zeer clean aan toe. Geen incentive-toestanden met fuiven, uitgebreide diners of 's avonds de karaoke. Van acht uur 's morgens tot zeven uur 's avonds wordt druk opgeleid. Het bedrijf kan in eigen land belangrijke referenties voorleggen: Petrofina, Philips, Pfizer, Bekaert. Voor de managementgoeroes van het Parijse Insead organiseerde het bedrijf uit Leuven zopas een stage voor driehonderd topkaders. In 1997 werd door een dozijn vaste en nog eens een dozijn vrije medewerkers een omzet gerealiseerd van 40 miljoen. "We zouden onze omzet snel kunnen verdubbelen, maar we willen commercieel niet te snel vooruit. Het aantal bedrijven beperken we tot vijftien per jaar. Maar we werken dan wel intensief met hen samen."

Het Leuvense bedrijf trok half augustus zelfs de aandacht van The Wall Street Journal Europe, die meteen concludeerde dat ook Europa eindelijk klaar is voor 'U.S.-Style Team-Building'. "In de VS staat men verder", geeft Yves Verraes toe. "Als wij honderd mensen per week begeleiden, is dat erg veel. Maar in Amerika zijn honderd trainers geen uitzondering. België heeft een andere cultuur. Hier moet je niet zo hoognodig een cursus van Outward Bound gevolgd hebben."

Outward Bound is een van oorsprong Brits concept. De term, een gedeponeerde merknaam, komt uit de maritieme wereld. Wanneer de kapitein Outward Bound! roept, zijn schip en bemanning klaar om het ruime sop te kiezen. In 1941 stampte de Britse Handelsvloot een Outward Bound School uit de grond. Zeemannen leerden er stressbestendigheid, want Duitse onderzeeërs torpedeerden een resem Britse handelsboten. Tijdens die gevaarlijke situaties bleken vooral de oudere zeemannen opgewassen tegen stress. De Outward Bound School moest ook de jongere zeelui contact- en conflictvaardiger maken.

In de jaren vijftig waaide het concept over naar de VS, in de jaren zestig naar het Europese vasteland. Het Belgische filiaal van Outward Bound werd in 1977 opgericht. Het Bloso, academici van de KUL en enkele West-Vlaamse business tycoons trokken aan de kar. Momenteel zijn er wereldwijd 41 Outward Bound-centra, in 24 landen, verspreid over de vijf continenten. De hoofdzetel is gevestigd in Vancouver (Canada). "Het management in elk land werkt heel onafhankelijk. We hanteren gezamenlijke veiligheidscriteria, de statuten zijn gelijklopend en we werken onder licentie. Maar het beleid stippelen we zelf uit."

Merkwaardig genoeg is Outward Bound een vzw. De winst, 5 miljoen frank in 1997, gaat integraal naar de non-profit-activiteiten van het bedrijf. Outward Bound geeft namelijk ook stages aan onder meer verplegers, personeel van OCMW's, leerkrachten, opvoeders. Om het geheel overzichtelijk te houden, werd het bedrijf in 1987 in tweeën gesplitst. Outward Bound School verzorgt de non-profit, Outward Bound Trainingscentrum neemt de ondernemingen onder handen. "Een personeelslid van een bedrijf betaalt voor één dag training 8.000 frank. Voor de non-profit schommelt de prijs tussen 2.000 en 4.000 frank. Maar de gemiddelde kostprijs per persoon voor ons is 3.000 frank. Voor de non-profit werken we dus onder de kostprijs."

Daarvan maken onder meer de leerlingen van de 'beruchte' Anderlechtse school La Providence gebruik. Vijftig leerlingen en een dozijn leraars krijgen via Outward Bound, aan een zacht prijsje, sociale vaardigheden en technieken aangeleerd. En de resultaten zijn, naar eigen zeggen, effectief meetbaar. Bij zogenaamde randgroepjongeren (delinquenten, drugsverslaafden) daalt het recidivisme na een stage bij Outward Bound spectaculair. Zonder behandeling recidiveert 70 procent, na Outward Bound slechts een vijfde.

"Onze vzw-structuur moet blijven. Daarmee zijn we binnen onze sector uniek. De winst in de ene tak sponsort projecten in de andere." Outward Bound ondervindt slechts één nadeel van zijn beleid: in acht jaar stapten zes trainers op omdat zij elders een hoger loon kregen. Niet verwonderlijk in een sector waar 15.000 frank per dag voor één seminarist een gangbare prijs is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234