Maandag 25/10/2021

Analyse n Waarom de VLD eigenlijk een Pieter De Crem nodig had

Waar zaten Van Quickenborne, Ceysens, Daems, De Ridder? Waar zat de Pieter De Crem van de VLD?

Hoe meer zielen, hoe meer democratie?

Drie grote Vlaamse partijen hebben in de voorbije maanden een nieuwe voorzitter gekozen. We gaan er nu even van uit dat Bart Somers (VLD) er vandaag in slaagt om meer dan de helft van de stemmen op zijn naam te krijgen, en de officiële aanstelling van Frank Vanhecke door het VB-congres op 12 december beschouwen we als een formaliteit. Drie keer haalde de gedoodverfde winnaar het, maar CD&V mag zich op de borst kloppen met de mooiste, properste en ja, meest democratische interne verkiezing. En daar is een reden voor: Pieter De Crem deed mee.

Brussel

Eigen berichtgeving

Liesbeth Van Impe

Voor alle duidelijkheid, het is niet omdat het VB voor het eerst een voorzittersverkiezing organiseerde, dat we de partij nu intern democratisch kunnen noemen. Een onbekende tegenkandidaat, Erland Pison, die als een dief in de nacht opduikt en even snel weer verdwijnt, een echte uitdager voor Vanhecke kun je het niet noemen. Er ontbrak namelijk een essentieel onderdeel van democratie: het debat, de vaststelling dat je van mening kunt verschillen zonder dat dat in een loopgravenoorlog moet uitmonden. Een "gedachtewisseling van een half uur", dixit Joris Van Hauthem, achter gesloten deuren, is tot nader order geen debat.

Het argument dat het VB telkens weer inroept om zijn stalinistisch aandoende structuur te verdedigen, is dat de partij niet anders kan. Er liggen te veel vijanden op de loer die het debat zouden aangrijpen om de partij schade toe te brengen. In tijden van oorlog is te veel democratie een luxe voor idioten. De klamme handjes van de CD&V-kopstukken en de collateral damage bij de VLD maken duidelijk dat dat voor alle partijen geldt. Toch wagen zij het er wel op. Het zal wel iets zeggen over de plaats van democratie in de rangorde van de principes.

Als het goed gaat, gaat dat debat over de toekomst van de partij. Er is altijd wel een kandidaat die zich, openlijk of niet, op de steun van de partijtop kan beroepen. De schaduw van Yves Leterme vergezelde Jo Vandeurzen overal waar hij ging. Dat Verhofstadt, De Gucht en Dewael Somers op de voorzittersstoel in de Melsensstraat dromen, mag geen geheim heten. Maar voor de kandidaat van de partijtop zich ook echt voorzitter mag noemen, moet hij, en bij uitbreiding de partijtop, nog eens naar de rest van de partij luisteren. De basis, zoals dat heet, en dat is een bont allegaartje van tweederangskopstukken tot lokale schepenen en enthousiaste leden. De kwaliteit van die dialoog met de partij hangt grotendeels af van wie 'de basis' met haar verzuchtingen de arena in kan sturen.

Bij CD&V nam Pieter De Crem die functie waar. Fractieleider in de Kamer, een begenadigd spreker met een scherp randje. Een politiek zwaargewicht dus met een zekere X-factor. Rechtser en mediagenieker dan Vandeurzen en dus kreeg de CD&V-kiezer een reële keuze. Moet de partij niet rechtser worden? Het is een vraag waar geen enkele zelfverklaarde volkspartij, en dus verzamelbak van politieke tendensen, na vijf jaar progressief paars beleid in een verrechtsende samenleving omheen kan. Even omkijken of iedereen nog mee is. Zijn we wel duidelijk genoeg? Met een boekhouder als Vandeurzen, die zelfs nu als voorzitter twintig keer nadenkt voor hij een uitspraak doet, is ook dat geen overbodige vraag. Maar het debat werd gevoerd door twee mensen die de capaciteiten hebben om voorzitter te worden en voor wie CD&V dierbaar is, een partij die ze niet eigenhandig gaan afbreken.

De VLD dacht nog beter te doen. Zeven kandidaten, dat doet niemand ons na. Iedereen kan bij ons voorzitter zijn, verkiezingen zijn bij ons niet zomaar een feest, maar een waar democratisch orgasme. Tot je naar de kandidaten kijkt. Vier dwergen: Karin Brusselmans, Jef Valkeniers, Christian De Stoop en Patricia De Waele. Mensen die er in de verste verte geen rekening mee houden dat ze het zouden kunnen halen en dus niets te verliezen hebben. Als die een ding duidelijk gemaakt hebben, is het wel dat de nederlaag van 13 juni in de blauwe huiskamers nog lang niet verteerd is. Iemand moet bloeden en zolang Verhofstadt onaantastbaar is, mag Somers de rol van aangeschoten wild op zich nemen. Zij hadden het niet over de toekomst van de partij, niet over ideeën of plannen, maar speelden op de man.

En dan waren er de twee sluipschutters, Jean-Marie Dedecker en Hugo Coveliers. Mikt Dedecker nog op de knieschijven, een waarschuwingsschot als het ware, dan ging Coveliers for the kill. Somers is een Playmobil-mannetje, Verhofstadt is erger dan Stalin, De Gucht is een Albanese maffialeider en samen zullen ze wel met de stemmentelling knoeien. We hoeven er nauwelijks een karikatuur van te maken. De 'basis' die zich in Coveliers herkent, moet zich misschien eens over haar lidmaatschap bezinnen.

Dedecker, die het eigenlijk nog goed voorheeft met zijn partij en zich oprecht zorgen maakt, had het wel door. "Waar zitten Rik Daems, Patricia Ceysens, Vincent Van Quickenborne, godbetert Annick De Ridder?" Anders gezegd: waar zit onze Pieter De Crem? Of het nu Dexia, Kafka, geen zin of druk van bovenaf was, ze waren er niet. Leden, de zo geroemde basis, trokken aan hun mouw, maar ze gaven geen krimp. Ze hoopten dat Somers als vanzelf een soort consensuskandidaat zou worden, bij gebrek aan beter. Op het partijbureau van maandag kunnen ze de schade opmeten, aangebracht door mensen die in een voorzittersverkiezing niets te zoeken hebben, maar toch meededen, bij gebrek aan beter.

Sommige leden vinden het feit dat De Gucht zo snel mogelijk Coveliers uit de partij wil, een basisdemocratische partij onwaardig. Zorgt het vertrek van Coveliers dan echt voor een verschraling van het debat? Nee, het wordt hoogstens wat minder kleurrijk. Dat de subtop in de partij hardnekkig zijn mond houdt, zou voor de partij van de Burgermanifesten veel alarmerender moeten zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234