Woensdag 28/10/2020

Explosie Libanon

Ammoniumnitraat vaagde in 1942 bijna een Belgisch dorp van de kaart

Explosie Tessenderlo 1942Beeld RV

De verwoestende explosie in de Libanese hoofdstad Beiroet werd veroorzaakt door 2.750 ton ammoniumnitraat. Het spul zou jaren geleden in beslag zijn genomen en in de haven zijn opgeslagen. Het gaat om een kunstmeststof, bereid uit salpeterzuur en ammoniak. Ook in ons land was er met die stof in 1942 in Tessenderlo een explosie met 189 doden.

Ammoniumnitraat is een in water oplosbaar zout van salpeterzuur en ammoniak. De stof wordt ook in combinatie met benzine of kerosine als explosief gebruikt en het heeft in de mijnbouw dynamiet grotendeels verdrongen. 

Als zuivere stof heeft ammoniumnitraat een zeer lage gevoeligheid, waardoor het zeer moeilijk tot ontploffing te brengen is. Toch waren er al zware explosies, waarbij telkens ook een heel pak doden vielen.

Onder meer in Tessenderlo was er op 29 april 1942 een grote explosie in het bedrijf PCL, het latere Tessenderlo Chemie. De explosie was voelbaar tot in Antwerpen en liet een gigantische krater, een verwoest dorp en bijna 200 doden achter. 

“Dorpelingen zonder armen en benen hoorden in die tijd bij het straatbeeld”, vertelde Theofiel Govaerts daar in 2017 over aan Het Laatste Nieuws. Ook toen was er sprake van een bruine, kolkende rookwolk van honderden meters hoog. “Over de oorzaak van het ongeval bestond jarenlang twijfel. Sommigen dachten aan oorlogsdaden via collaborateurs, maar uiteindelijk wees alles naar een menselijke fout”, aldus Theofiel.

De gevolgen van de explosie in Tessenderlo in 1942.Beeld RV

Meerdere ongevallen

Ook in het buitenland gebeurden nadien verschillende zware explosies met ammoniumnitraat. Tijdens een grote brand in de haven van Texas City ontploften op 16 en 17 april in 1947 twee schepen met ammoniumnitraat. Daarbij kwamen toen 600 personen om.

Op 21 september 2001 vielen in Toulouse 31 doden bij een ontploffing in de chemische fabriek AZF. Meer dan 2500 mensen raakten zwaargewond en ongeveer 8000 lichtgewond. De zaak kreeg toen buiten Frankrijk relatief weinig aandacht, omdat de wereld nog in de ban was van de terroristische aanslagen op de Verenigde Staten, tien dagen tevoren. 

Aanvankelijk dacht dat het ook in Toulouse om een terroristische aanslag ging, maar uiteindelijk bleek dat 500 kilogram ammoniumnitraat door nalatigheid in contact was gekomen met een chloorhoudend product, wat leidde tot een extreme explosie.

Bij de explosie van een kunstmestfabriek in het Amerikaanse plaatsje West in Texas vielen op 17 april 2013 naast 12 doden ook minstens 200 gewonden. Er was net een brand aan de gang, toen een enorme explosie volgde. Volgens experts kwam het vuur in contact met ammoniumnitraat.

Een luchtbeeld van de ontploffing in 1947 in Texas.Beeld Texascity-library
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234