Dinsdag 26/10/2021

'amlett' is zo klaar als een klontje

Voor zijn tweede productie bij Het Toneelhuis ging Jan Decorte aan de slag met Shakespeares Hamlet.

Antwerpen / Van onze medewerkster

Sally De Kunst

En hij wond er geen doekjes om: amlett is een wakkere voorstelling waarin alle ballast overboord gegooid werd. Er wordt in Decortes 'kindlijke' taal simpelweg gezegd wat er moet gezegd worden, niet meer en niet minder: "tisof / tisni / daddist".

Je kunt er niet omheen: Hamlet is hot. Recentelijk maakte Peter Brook in Parijs een succesvolle Hamlet-bewerking en boog regisseur Peter Zadek zich in Hamburg over 'het stuk der stukken', dat Shakespeare vermoedelijk omstreeks 1600 schreef. In onze contreien bracht het tijdschrift Dietsche Warande & Belfort een speciaal themanummer over Hamlet op de markt en stelden Jan Ritsema en 't Barre Land met Hamle't de denkconstructies in Shakespeares tekst centraal.

Jan Decorte bewerkte de klassieker in het verleden al drie keer. Tijdens de repetities van marieslijk, de bewerking van Brechts Im Dickicht der Städte (1928) die Decorte vorig seizoen voor Het Toneelhuis maakte, groeide het idee om zich voor de vierde maal in Hamlet vast te bijten.

Decorte ging met de grove borstel door Shakespeares tekst, zette hem naar zijn eigen naïef-fonetische, 'kindlijke' hand en reduceerde hem tot een voorstelling van anderhalf uur. De gelaagdheid uit Shakespeares origineel ruimde plaats voor een dunne verhaallijn. In amlett komen de personages direct ter zake, zeggen ze onverbloemd wat ze te zeggen hebben: "iksien / u graag / ennik u / ook". Amlett lijkt niet langer de twijfelende titelfiguur. Wanneer hij in de openingsscène geconfronteerd wordt met 'etspook' staat het voor hem buiten kijf dat wat deze geest van zijn overleden vader hem vertelt klopt: "ei zij / wadda / kallang / wist". Amlett schiet terstond in actie. De zin "ikkeb genen / tijt / ik moetiet / doen / dringent" lijkt de sleutel tot de stroomversnelling die volgt.

Traditiegetrouw speelt Decorte zelf de hoofdrol. Hij brengt Amlett met een vurige naïviteit die soms bijna kolderiek is. Je lacht, maar tegelijkertijd wekt deze tragikomische figuur een gevoel van ontroering op. In Sasja danse was Decortes Marlon een "prutsvent", zijn Amlett is een "voddevent". Eentje die denkt de touwtjes in handen te hebben, maar gaandeweg ontspoort en iedereen door zijn bloedwraak het graf indrijft. Zichzelf en zijn Ophélieke incluis.

Decorte is duidelijk de motor van de voorstelling. Hij danst op het smalle koord tussen zijn personage en zijn eigen persoon. Wanneer Amlett Ophélie (choreografe Charlotte Vanden Eynde) aanspoort om naakt te dansen voor het hof, is daar plots de Jan Decorte die er prat op gaat dat een naakte danseres het toppunt van schoonheid is, aan het woord: "en ge moet / bloot zijn / dazzet / schoonst".

In de scène die volgt, en die de klassieke mousetrap moet vervangen, dansen Decorte en Vanden Eynde samen op de lange gouden tafel die centraal op het podium staat. Hoewel Decorte zijn zwart kostuum aanhoudt, is hij op dat ogenblik naakter dan de spiernaakte Vanden Eynde. In een fel toneellicht voert hij weerloos en stuntelig de trage, schokkende bewegingen uit die de choreografe hem voordoet. Je kunt plots een speld horen vallen in de zaal. Dit broze, tedere beeld is een breuk in de gevatte voorstelling. Tegelijkertijd klopt deze scène: ze suggereert dat er meer is tussen Amlett en Ophélie dan een kuise kus.

Charlotte Vanden Eynde is naast Natali Broods en Sumalin Gijsbrechts een van de nieuwkomers in Decortes heterogene cast van professionele en niet-professionele acteurs. In vergelijking met Koen De Bouw (de 'king' en 'etspook'), die Decortes woorden laconiek uitspreekt alsof ze hem ter plekke te binnen schieten, brengt Vanden Eynde haar tekst heel nadrukkelijk. Dat stoort niet. Deze kunstmatigheid valt immers in de plooi in haar laatste monoloog, waarin ze Ophélie's krankzinnigheid uit de doeken doet: "kfoel mij / ghelyck / nen bambi / mémijnart / daseerdoe". Het zijn deze zinsneden van Decorte waar amlett om draait. Shakespeare is nog slechts een holle echo. De sobere vormgeving, de uitgezuiverde belichting en het franjeloze spel van de acteurs (bovengenoemde plus Denise Zimmerman, Eva Schram, Jan Van Hecke en Decortes eega Sigrid Vinks) staan in de schaduw van Decorte en zijn rudimentaire tekst. Dat maakt van amlett een erg persoonlijke voorstelling met gevoelige zwakheden, een te ruwe diamant die wat mij betreft ongeslepen mag blijven.

WAT: amlett WIE: Jan Decorte / Het Toneelhuis. WAAR EN WANNEER: Voorstellingen tot en met zaterdag 10 februari, telkens om 20 uur, in de Bourla, Komedieplaats 18, 2000 Antwerpen (tel. 03/224.88.44, Het Toneelhuis). Op tournee tot en met 24 maart. ONS OORDEEL: amlett is een te ruwe diamant, die wat mij betreft ongeslepen mag blijven.

Er wordt in Decortes 'kindlijke' taal simpelweg gezegd wat er moet gezegd worden, niet meer en niet minder: 'tisof / tisni / daddist'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234