Dinsdag 19/10/2021

Amerikanen vleien Turken met harde taal

Op de dag dat Turkije Syrië binnentrekt om op de grond de strijd met IS aan te gaan, verschijnt de Amerikaanse vicepresident Joe Biden in Ankara. Waarom is hij daar?

De Amerikaanse vicepresident Joseph Biden gaf een staaltje hogere diplomatie ten beste, gisteren in de Turkse hoofdstad Ankara. Hij was gekomen om de schade te repareren aan de betrekkingen van de VS met Turkije, maar hij kon zijn Turkse gastheren niet geven wat ze hadden geëist: de uitlevering op stel en sprong van Fethullah Gülen, volgens Turkije het brein achter de mislukte staatsgreep van 15 juli.

Biden had dus iets goed te maken en de Syrische Koerden fungeerden daarbij als wisselgeld. De belangrijkste geste was zijn mededeling dat de Koerden in Syrië de steun van de VS zullen verliezen als ze zich niet terugtrekken ten oosten van de Eufraat. Onlangs veroverden zij met Amerikaanse luchtsteun de stad Manbij (ten westen van de rivier) op Islamitische Staat.

Dit tot afgrijzen van Turkije, dat een aaneengesloten Koerdische enclave langs zijn gehele zuidgrens vreest. De aanval van het Turkse leger op Jarablus is daarom niet alleen gericht tegen IS, maar minstens zozeer tegen de Koerden. Voorkomen moet worden dat zij nog meer terrein (Jarablus met name) in handen krijgen.

Dat ook de Turken daarbij op hulp van de Amerikaanse luchtmacht kunnen rekenen, tekent op welhaast ironische wijze de dilemma's van de VS in het Turks-Syrische wespennest: aan beide kanten van de scheidslijn tussen Koerden en Turken bieden zij nu luchtsteun.

De zaak-Gülen

Voor eenzelfde dilemma staan de VS in de Gülen-zaak. Ook hier willen ze voorkomen dat de Turken worden geschoffeerd, zonder hen alles te kunnen geven wat ze verlangen. Dat Gülen niet ogenblikkelijk op een trans-Atlantisch vliegtuig wordt gezet, stond al vast vóór Bidens bezoek aan Ankara. De Amerikanen willen eerst overtuigend bewijs zien dat de raadselachtige prediker inderdaad de staatsgreep heeft georganiseerd.

De Turkse president Tayyip Recep Erdogan had tevoren op hoge toon verkondigd dat de VS "moeten kiezen tussen Turkije en FETO" (Gülens beweging) en "niet het recht hebben nog langer te treuzelen". Anders zou, zo zei minister van Justitie Bekir Bozdag, de anti-Amerikaanse stemming in Turkije wel eens in "haat" kunnen omslaan.

Daar moest wel iets tegenover staan. De vicepresident in eigen persoon (en niet minister van Buitenlandse Zaken John Kerry) was daarom naar Ankara gekomen om in gesprekken met Erdogan en diens premier Binali Yildirim de pijn te verzachten die was ontstaan door de in Turkse ogen zeer teleurstellende westerse reacties op de staatsgreep. De VS en de EU waren laat en lauw in hun veroordeling van de coup en toonden zich vervolgens vooral bezorgd over de massale arrestaties van vermeende coupplegers en Gülen-aanhangers.

De toon van Biden was duidelijk bedoeld om dit enigszins te corrigeren. Turkije kan na de staatsgreep blijven rekenen op de "niet aflatende steun" van de VS en Washington, zei hij, en Washington heeft er "geen enkel, geen enkel" belang bij lieden te beschermen die bondgenoot Turkije kwaad hebben berokkend.

Intussen heeft ook de afhandeling van het Turkse uitleveringsverzoek tijd nodig, benadrukte Biden. De uitleveringsprocedure kan maanden, zo niet jaren in beslag nemen. "De Amerikanen willen echt een duidelijke link zien tussen Gülen en de coup", zegt Simon Waldman van King's College in Londen. "Ze willen niet iemand uitleveren om pas later vast te stellen dat er onvoldoend bewijs was."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234