Woensdag 23/06/2021
Stijn Van de Voorde. Beeld Karoly Effenberger
Stijn Van de Voorde.Beeld Karoly Effenberger

Column

Amerikanen hebben het niet altijd bij het rechte eind, maar in dit geval wel

StuBru-presentator Stijn Van de Voorde loopt elke week voor de muziek uit.

Precies 20 jaar geleden bracht Ben Folds Five Whatever and Ever Amen uit. Een klassieker in de Verenigde Staten, maar in België bleef de impact eerder beperkt. Amerikanen hebben het niet altijd bij het rechte eind, maar in dit geval wel. Drie nummers uit het album haalden de playlist van Studio Brussel. Het trio stond in de nasleep in een volle AB en op Torhout-Werchter (1998).

Ben Folds speelde op twee piano’s tegelijk en gooide tijdens het laatste nummer traditiegetrouw zijn pianokruk op een klavier. Er werd over hem gesproken, maar er hing geen hype rond de band. Folds was geen officieel erkende hottie en tijdens concerten gaf hij soms een stuurse indruk. De mensen houden daar rekening mee. De voorzichtige onderschatting van Ben Folds (Five) is logisch verklaarbaar, maar niet geheel terecht.

Whatever and Ever Amen is een verzameling bijna perfecte popliedjes met een strategisch onafgewerkt ruw kantje. De band heeft iets waar de meesten enkel naar streven: een eigen sound. Ben Folds Five bestaat uit een drummer, een bassist en een pianist. Zoals een freejazz trio, maar dan zonder de ‘free’ en de ‘jazz’. Een gitarist bleek overbodig. Dat klinkt in theorie niet verstandig, maar in de praktijk was het een juiste beslissing.

De opnames van het album gebeurden in een rijwoning met twee slaap­kamers in de hippe universiteitswijk van Chapel Hill (North Carolina). Een slaapkamer klinkt anders dan een opnamestudio en dat was precies de bedoeling. Wie goed luistert, hoort in ‘Cigarette’ de krekels buiten tjirpen. Soms valt er iets op de grond of de telefoon rinkelt op een onverwacht moment.

Deze kleine huiselijke ‘foutjes’ zorgen voor een andere feel. Een berekende authenticiteit die toch niet geforceerd aanvoelt. Er was nooit sprake van amateurisme. De platenfirma voorzag voldoende budget om de ruwe opnames nog even droog door de mengtafel van Andy Wallace te jagen. Dat is de man die mee sleutelde aan de klank van de beste albums van Nirvana, Rage Against the Machine, Slayer en Sonic Youth.

De teksten op het album klinken soms geestig en soms triest, zoals het leven. In het ene nummer zingt hij over de abortus waar hij en zijn jeugdvriendinnetje door moesten (‘Brick’), in een ander lied maakt hij zich druk over dat ene ex-lief dat financieel profiteerde van zijn vrijgevigheid (‘Song for the Dumped’). De liefde en haar neven­verschijnselen, kan er genoeg over gezongen worden?

Sommigen vinden de ballads op het album iets ‘te Amerikaans’, maar ik ben persoonlijk niet vies van wat uitvergrote gevoelens en slijmerige uitspraken. Ik kan dat aan. Clichés zijn de kapstokken waar we onze herkenbare emoties aan hangen. Verpakt in bas, drum en kittig pianospel klinkt het toch allemaal wat frisser dan de pathos van pakweg Eros Ramazzotti. Dat denk ik althans, want mijn kennis van het Italiaans blijft eerder basic.

De Britse schrijver Nick Hornby (High Fidelity, About a Boy) pikte het nummer ‘Smoke’ uit het album voor zijn boek Songbook, een interessante verzameling van 31 essays over evenveel nummers die zijn leven kleurden. Er bestaan ontelbaar veel liedjes over pijnlijke liefdesbreuken, maar dit nummer betekende net iets meer voor hem. Ben Folds schreef Hornby een bedankingsbriefje en de twee werden vrienden. In 2010 werkten ze zelfs samen aan een volledig album (Lonely Avenue). Een interessant experiment, maar niet meer dan dat.

Het beste album van Ben Folds Five bestaat dit weekend precies twee decennia en daarom ga ik er vandaag nog eens aandachtig naar luisteren. Ik raad u aan hetzelfde te doen.

Al is mijn advies niet altijd even nuttig of betrouwbaar. Twee weken geleden stuurde ik nog een bevriend koppel met hun kinderen naar een binnenspeeltuin op een regenachtige zaterdagmiddag. Dat bleek achteraf gezien geen goede tip. You win some, you lose some.

Een mens kan er niet altijd pal op zitten.

Whatever (and ever). Amen!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234