Zaterdag 25/01/2020

Amerikanen bang voor eigen schaduw

De Boston Marathon is een lenteritueel voor de bevolking van de stad. Maar de aanslagen hebben iets onherstelbaars verwoest. 'Nooit zal het meer hetzelfde zijn. Patriots' Day wordt een herdenkingsdag.'

De lucht was strakblauw, de zon scheen, de temperatuur was lekker. Wat een mooie dag, had Cynthia Hill gedacht. Maar ze was de finish van de marathon in Boston nog maar net gepasseerd of achter haar was een explosie, vrijwel meteen gevolgd door een tweede. "En ik moest meteen denken aan 11 september." De hardloopster uit New Jersey was niet de enige.

De twee klappen hebben Amerika's open zenuw weer helemaal blootgelegd. Dat doet pijn. Belangrijker is nog dat het land zich eigenlijk helemaal geen raad weet met wat er maandag is gebeurd. Het is een gruwelijke aanslag, maar komt die van buiten of van binnen?

Een dag later heeft niemand ook maar een vermoeden. Zelfs mensen op straat weigeren te speculeren. President Obama vermeed in zijn eerste reactie het woord 'terrorisme' nog. Mogelijk omdat deze term al snel wordt geassocieerd met buitenlandse daders, terwijl niemand durft uit te sluiten dat de bommen van binnenlandse makelij zijn geweest.

De Amerikanen worstelen nu met bange vragen. Zijn de aanslagen het werk van lieden die zich hebben laten inspireren door '11 september', dan is het islamistisch terrorisme kennelijk nog steeds in staat dood en verderf te zaaien. Omdat nieuwe aanslagen zo lang waren uitgebleven op het Amerikaanse vasteland, was langzaam de hoop ontstaan dat Al-Qaida niet meer zo gevaarlijk is.

Als de bommenleggers van Boston uit eigen land komen, dan is de vraag gewettigd of het binnenlands geweld inmiddels niet epidemische vormen begint aan te nemen.

De afgelopen twee jaar werd Amerika opgeschrikt door een aanslag op een Congreslid en bloedbaden in een bioscoop, kerk, winkelcentrum en een basisschool. Het is nog niet zo erg als eind jaren zestig, maar als nu ook een sportevenement als een marathon kan worden toegevoegd aan de groeiende rij van potentiële killing fields voor gestoorde enkelingen of anti-overheidsgroeperingen, dan heeft de Amerikaanse samenleving een acuut geweldsprobleem.

Spookachtige sfeer

Wie er ook achter de aanslag in Boston zit: de drie doden, 176 gewonden en vele afgerukte ledematen herinneren de Amerikanen in elk geval weer aan hun kwetsbaarheid. De avond van de explosies is de stad veranderd in een oorlogszone. De uitgestorven straten in Back Bay rond de plek van de explosies zijn hermetisch afgesloten. Het wemelt er van pantserwagens, brandweerauto's, ambulances, politieagenten en militairen in volle gevechtsuitrusting. Iedereen is in de hoogste staat van paraatheid uit angst voor nog meer bommen. Felle zwaailichten en gillende sirenes maken de sfeer nerveus en spookachtig.

Cynthia Hill (51) en haar man Michael Schlitt (54) begrijpen niet dat zij een doelwit waren. De hardlopers vormen volgens hen de meest onschuldige gemeenschap die er is. "Het kan niemand wat schelen hoe snel je bent. Of hoeveel geld je hebt. Iedereen is blij dat je hardloopt", zegt Schlitt.

Persoonlijke tijd

Overal in de donkeren straten zijn de renners herkenbaar aan hun afgetrainde, pezige lijven en de geel-blauwe kleuren van de Boston Marathon. Ze lopen er allemaal verloren bij, als brokstukken die in het rond zijn geslingerd na een verwoestende granaatinslag.

Hill is uitgeput, van het lopen, de schrik en de schok. Maar ze prijst zich gelukkig. Zij en haar man hadden zich voor de marathon gekwalificeerd met een tijd van 3 uur en 59 minuten. Ze liepen uiteindelijk vier minuten sneller. Vier minuten die mogelijk hun levens redden. Want als ze iets trager waren geweest, waren ze op het moment van de ontploffingen de finish gepasseerd en waarschijnlijk dood of gewond geweest, zegt ze.

Er zijn meer lopers die zo rekenen. Het is de aard van het beestje: ze blijven altijd alles herleiden tot hun persoonlijke tijd, al liep dit keer niet alleen de klok mee maar ook de dood. Ondanks deze fatale dag zullen zij blijven lopen. "Ik ga mijn best doen me volgend jaar te kwalificeren. Ik laat me niet afschrikken", zegt Carla Patterson, een 21-jarige studente uit Boston.

Wel is er iets onherstelbaar verwoest, menen Ronald en Julie Druker, een gezellig stel dat geniet van een comfortabel pensioen en op dinsdagochtend staat te kijken naar het mediacircus. Zij zijn geboren en getogen Bostonians. De marathon op Patriots' Day is een lenteritueel voor de bevolking van de stad. Terwijl de rest van Amerika moet werken, hebben zij vrij om op deze dag het begin van de Amerikaanse Onafhankelijk-heidsoorlog in 1775 te vieren.

Lopen gaat door

Ronald: "'s Morgens spelen de Red Socks, 's middags gaat iedereen met de hele familie naar de marathon kijken. Nooit zal dat meer helemaal hetzelfde zijn. Patriots' Day wordt een herdenkingsdag."

Julie vertelt hoe ze als meisje flessen met water voor de lopers stond klaar te maken en sinaasappels stond te snijden. De afgelopen jaren veranderde dat al. Sinds '11 september' pakten de lopers alleen nog water aan dat afkomstig was van de officiële tafels, zegt ze. Bij haar overheerst de weemoed over alles dat voorbij is en nooit meer terugkomt.

Woede is er nauwelijks. "We laten niet door één persoon, wie dat ook is, bepalen wie we zijn", zegt Julia Schifini (20). Bij de wegafzettingen dringen ochtendjoggers zich ongeduldig tussen de militairen door. Het lopen gaat door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234